Choroby układu sercowo-naczyniowego, otyłość, cukrzyca oraz nowotwory są według Światowej Organizacji Zdrowia zaliczane do tak zwanych chorób dietozależnych, które mogą być spowodowane niedostatecznym lub nadmiernym spożyciem pewnych składników żywności oraz niezdolnością organizmu do ich wchłaniania i wykorzystania. Jednym z takich składników jest kwas gamma-linolenowy (GLA) – nienasycony kwas tłuszczowy. który odgrywa istotną rolę w zapobieganiu i leczeniu niektórych schorzeń. Gdzie występuje kwas GLA i jakie ma właściwości? To wszystko wyjaśniamy w dalszej części artykułu.

Co to jest kwas GLA?

Kwas GLA, czyli kwas gamma linolenowy (gamma-linolenowy), jest wielonienasyconym kwasem tłuszczowym. Ze względu na udział tego kwasu w syntezie eikozanoidów, czyli związków o charakterze przeciwzapalnym, antyproliferacyjnym, rozszerzającym naczynia krwionośne i hipolipemizującym (obniżającym poziom lipidów, np. cholesterolu), zażywanie tego kwasu może być pomocne w niektórych schorzeniach [1].

Gdzie występuje kwas GLA w organizmie oraz gdzie powstaje? Kwas GLA jest syntezowany w organizmie w znikomych ilościach z kwasu linolenowego (LA). Do tej syntezy potrzebny jest enzym D6D, którego funkcjonowanie u wielu ludzi jest  zaburzone. W takiej sytuacji niewydolność enzymu D6D można ominąć, suplementując właśnie gotowy GLA [1].

Kwas GLA — właściwości. Jak działa na organizm?

Niezbędne, nienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak nasz tytułowy, są kluczowe do prawidłowego działania naszego organizmu. Kwas gamma-linolenowy w normalnych warunkach przekształcany jest do prostaglandyn. Związki te odgrywają istotną rolę w organizmie i posiadają wiele właściwości:

• są niezbędne w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego;
• przeciwdziałają procesom nowotworowym;
• są skuteczne w leczeniu chorób zapalnych skóry oraz chorób zapalnych stawów;
• poprawiają funkcjonowanie wątroby;
• przyspieszają przemianę materii u osób otyłych [1].

Jaka jest rola kwasu GLA w chorobach skóry?

Czy kwas GLA ma także inne właściwości, poza wymienionymi wcześniej? Tutaj warto dowiedzieć się, jakie są objawy, gdy tego związku nam brakuje. Pierwszym sygnałem niedoboru nienasyconych kwasów tłuszczowych, a w szczególności kwasu GLA są zaburzenia funkcjonowania skóry. Niedobór kwasu  gamma-linolenowego powoduje, że skóra staje się sucha i traci elastyczność, co znacznie przyspiesza tworzenie się zmarszczek, a paznokcie stają się coraz bardziej kruche. Dochodzi do zaniku naturalnej ochrony skóry przed czynnikami zewnętrznymi i zaburzenia funkcji skóry i jej metabolizmu. Co z tego wynika? To, że rany i pęknięcia naskórka trudniej się goją. W efekcie skutkuje to egzemą, alergią, atopowym zapaleniem skóry (AZS) i przyspieszeniem procesu starzenia się skóry [2].

W związku z powyższym kwas gamma linolenowy znajduje szerokie zastosowanie również w kosmetyce. Jego właściwości nawilżające i przeciwzapalne sprawiają, że jest składnikiem wielu produktów do pielęgnacji skóry. Może pomagać w utrzymaniu zdrowej i nawilżonej skóry, a także przeciwdziałać procesom starzenia.

Czy kwas GLA wpływa na odchudzanie?

Zaburzenia w  przemianach kwasów tłuszczowych z tej grupy obserwuje się także w otyłości, zarówno pochodzenia endogennego (której przyczyną są czynniki wewnętrzne, na przykład uwarunkowania genetyczne), jak i egzogennego (której przyczyną są czynniki środowiskowe i psychologiczne, na przykład siedzący tryb życia czy złe nawyki żywieniowe). Ponadto wykazano, że u osób po znacznej utracie masy ciała przyjmujących 890 mg GLA na dzień przez 1 rok, ponowne przybieranie masy ciała było znacznie utrudnione. GLA pobudza brunatną tkankę tłuszczową i zwiększa tempo przemian metabolicznych, a  powstające prostaglandyny rozpoczynają spalanie tłuszczów w mitochondriach brunatnej tkanki tłuszczowej. Stwierdzono, że olej wiesiołkowy może być skutecznym czynnikiem wspomagającym procesy odchudzania [3]. 

Jakie surowce z kwasem GLA stosować? Gdzie występuje?

Warto zapamiętać, że najczęściej spożywane oleje: rzepakowy, słonecznikowy i sojowy, NIE zawierają w składzie GLA. Szczególnie cennymi surowcami roślinnymi do pozyskiwania olejów bogatych w GLA są nasiona:

• ogórecznika lekarskiego;
• wiesiołka dwuletniego i dziwnego;
• konopi siewnych;
• żmijowca zwyczajnego;
• czarnej porzeczki.

Wśród innych źródeł roślinnych wymieniane są także nasiona agrestu oraz czerwonej porzeczki. 

Podsumowanie

Kwas gamma-linolenowy (GLA) to ważny nienasycony kwas tłuszczowy z grupy Omega-6, który wspiera organizm w walce z chorobami zapalnymi, poprawia kondycję skóry i pomaga w procesie odchudzania. Występuje głównie w olejach z nasion wiesiołka, ogórecznika czy czarnej porzeczki. GLA działa przeciwzapalnie, poprawia metabolizm oraz regenerację skóry, co czyni go skutecznym w terapii AZS i innych problemów dermatologicznych. Suplementacja GLA może być szczególnie pomocna w przypadku niedoborów.