Co nowego odkryto w mechanizmach rozwoju miażdżycy?

Naukowcy zidentyfikowali 72 geny powiązane ze stresem siateczki śródplazmatycznej oraz uszkodzeniem mitochondriów. Różnice w ich aktywności są wyraźne między wczesnym a zaawansowanym stadium miażdżycy⁵. U pacjentów z bardziej rozwiniętą chorobą geny związane ze stresem oksydacyjnym są aktywniejsze, co sprzyja nasileniu stanu zapalnego⁶.

Stres siateczki śródplazmatycznej to sytuacja, w której komórki mają problem z prawidłową produkcją białek – może to wynikać ze stanu zapalnego, nadmiaru tłuszczów lub stresu oksydacyjnego¹. Taki stres prowadzi do zwiększonego zapalenia i obumierania komórek, co napędza rozwój miażdżycy¹. Jednocześnie uszkodzone mitochondria podnoszą poziom stresu oksydacyjnego, uszkadzają śródbłonek naczyń i przyczyniają się do tworzenia komórek piankowatych, charakterystycznych dla miażdżycy¹.

Analiza procesów biologicznych wykazała, że u pacjentów z zaawansowaną miażdżycą aktywowane są przede wszystkim szlaki związane z działaniem komórek odpornościowych, zwłaszcza neutrofili⁷. Oznacza to silniejsze pobudzenie układu odpornościowego w późniejszych stadiach choroby⁷.

Jak nowy model może pomóc w diagnozowaniu miażdżycy?

Opracowano model diagnostyczny, który na podstawie aktywności 7 genów potrafi niemal idealnie odróżnić wczesną miażdżycę od zaawansowanej – jego skuteczność sięga prawie 100%³.

Dodatkowo odkryto 10 tzw. genów węzłowych (m.in. FCGR3A, ITGB2, TLR2, CD86), które odgrywają ważną rolę w rozwoju choroby, głównie poprzez wpływ na stan zapalny i funkcjonowanie makrofagów, czyli komórek „sprzątających” naszego układu odpornościowego^2,8.

Badania wykazały też, że aż 24 z 28 typów komórek odpornościowych różni się pod względem liczby lub aktywności między pacjentami z wczesną i zaawansowaną miażdżycą⁹. To potwierdza, jak silnie proces chorobowy związany jest z odpowiedzią immunologiczną⁹.

W oparciu o bazę DrugBank zidentyfikowano także potencjalne leki oddziałujące na kluczowe geny, co może pomóc w opracowaniu nowych terapii^10,11. Wskazano również szlak cGAS-STING jako obiecujący cel terapeutyczny w przyszłym leczeniu miażdżycy^11,12.

Co te odkrycia oznaczają dla przyszłości diagnostyki?

Badanie pokazało, jak stres siateczki śródplazmatycznej i uszkodzenie mitochondriów wpływają na powstawanie i rozwój miażdżycy¹³. Nowy model diagnostyczny oparty na 7 genach osiąga bardzo wysoką skuteczność, co w przyszłości może pomóc lekarzom szybciej rozpoznawać chorobę i skuteczniej monitorować jej przebieg^4,13. Odkrycia te są ważnym krokiem w stronę bardziej spersonalizowanej diagnostyki i leczenia, choć wymagają dalszych badań na większych grupach pacjentów¹¹.

Pytania i odpowiedzi