Łożysko przyrośnięte – objawy i sygnały ostrzegawcze

Łożysko przyrośnięte stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań ciąży, które charakteryzuje się szczególną trudnością w rozpoznaniu ze względu na brak charakterystycznych objawów¹. W większości przypadków kobiety nie doświadczają żadnych niepokojących sygnałów podczas trwania ciąży, co sprawia, że diagnoza często zostaje postawiona dopiero w momencie porodu lub podczas rutynowych badań ultrasonograficznych².

Bezobjawowy przebieg choroby

Najważniejszą cechą łożyska przyrośniętego jest jego często całkowicie bezobjawowy przebieg³. Kobiety z tym powikłaniem mogą przechodzić przez całą ciążę nie zdając sobie sprawy z istniejącego problemu⁴. Funkcja łożyska pozostaje prawidłowa, co oznacza, że dziecko otrzymuje odpowiednią ilość tlenu i składników odżywczych, nie dając matce powodów do niepokoju⁵.

Ta pozorna „normalność” stanowi jednocześnie największe zagrożenie, ponieważ brak objawów może prowadzić do nieprzygotowania zespołu medycznego na potencjalne komplikacje podczas porodu. Dlatego tak istotne jest dokładne badanie kobiet z czynnikami ryzyka, takimi jak poprzednie cięcia cesarskie czy łożysko przodujące⁶.

Krwawienie z dróg rodnych jako główny objaw

Gdy objawy łożyska przyrośniętego już się pojawią, najczęściej manifestują się w postaci krwawienia z dróg rodnych w trzecim trymestrze ciąży, czyli między 28. a 40. tygodniem². To krwawienie może mieć różny charakter – od niewielkich plamień po obfite krwawienie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej⁷.

Krwawienie związane z łożyskiem przyrośniętym często jest bezbolesne, co może wprowadzać w błąd zarówno pacjentki, jak i personel medyczny⁸. Warto podkreślić, że nie każde krwawienie w trzecim trymestrze oznacza łożysko przyrośnięte – może ono wynikać z innych przyczyn, takich jak łożysko przodujące, które często współwystępuje z łożyskiem przyrośniętym⁹.

Szczególnie niepokojące jest krwawienie nawracające lub nasilające się, które może wskazywać na poważne komplikacje wymagające wcześniejszego zakończenia ciąży¹⁰. W takich przypadkach konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja i ścisłe monitorowanie stanu matki oraz dziecka Zobacz więcej: Krwawienie w łożysku przyrośniętym - kiedy jest niebezpieczne.

Ból miednicy i inne objawy miejscowe

W przypadkach bardziej zaawansowanych, szczególnie przy łożysku wrastającym (placenta percreta), mogą pojawić się dodatkowe objawy miejscowe⁹. Kobiety mogą odczuwać uporczywy ból w okolicy miednicy, który wynika z nacisku łożyska na pęcherz moczowy lub inne okoliczne narządy².

W najcięższych przypadkach, gdy łożysko wrasta w pęcherz moczowy, może pojawić się krew w moczu (krwiomocz), chociaż ten objaw występuje tylko u około 25% kobiet z tym powikłaniem¹¹. Niektóre pacjentki opisują również tępy, ciągły ból w dolnej części brzucha, który może nasilać się w miarę postępu ciąży¹¹.

Objawy te wymagają szczególnej uwagi ze strony zespołu medycznego, ponieważ mogą wskazywać na inwazję łożyska na narządy sąsiednie, co znacznie komplikuje proces porodu i zwiększa ryzyko powikłań Zobacz więcej: Ból miednicy i objawy miejscowe w łożysku przyrośniętym.

Objawy podczas porodu i ich konsekwencje

Najpoważniejsze i najgroźniejsze objawy łożyska przyrośniętego ujawniają się dopiero podczas porodu¹². W prawidłowym przebiegu porodu łożysko powinno oddzielić się od ściany macicy w ciągu 30 minut od urodzenia dziecka. W przypadku łożyska przyrośniętego ten proces nie przebiega prawidłowo¹³.

Pierwszym sygnałem ostrzegawczym dla zespołu medycznego jest opóźnione wydalenie łożyska – gdy nie następuje ono samoistnie w ciągu pół godziny od porodu¹⁴. Próby ręcznego oddzielenia łożyska często kończą się niepowodzeniem, a dodatkowo mogą prowadzić do masywnego krwotoku zagrażającego życiu matki¹².

W momencie próby usunięcia łożyska może dojść do obfitego krwawienia, które szybko staje się niekontrolowane¹⁴. Macica pozostaje miękka i nie kurczy się prawidłowo, co dodatkowo nasila krwawienie, ponieważ nie dochodzi do mechanicznego ucisku naczyń krwionośnych¹⁵. W konsekwencji może dojść do spadku ciśnienia tętniczego i przyspieszenia tętna, co świadczy o znacznej utracie krwi¹⁵.

Powikłania i stany zagrożenia życia

Łożysko przyrośnięte może prowadzić do szeregu poważnych powikłań, które stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia matki¹. Najpoważniejszym z nich jest masywny krwotok poporodowy, który może wymagać przetoczenia krwi oraz natychmiastowej interwencji chirurgicznej⁴.

Obfite krwawienie może prowadzić do rozwoju rozsianej krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (DIC), stanu w którym krew traci zdolność do prawidłowego krzepnięcia¹. Dodatkowo może dojść do niewydolności oddechowej (zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych) oraz niewydolności nerek, co znacznie pogarsza rokowanie¹.

W najcięższych przypadkach, aby ratować życie matki, konieczne może być wykonanie histerektomii, czyli chirurgicznego usunięcia macicy wraz z przyrośniętym łożyskiem². Ten zabieg, choć ratuje życie, oznacza trwałą niepłodność i stanowi ogromne obciążenie psychiczne dla kobiety i jej rodziny¹⁶.

Wpływ na przebieg ciąży i rozwój dziecka

Chociaż łożysko przyrośnięte samo w sobie zazwyczaj nie wpływa bezpośrednio na rozwój dziecka, może prowadzić do przedwczesnego porodu⁷. Jeśli podczas ciąży dochodzi do krwawienia wymagającego interwencji medycznej, może zaistnieć konieczność wcześniejszego zakończenia ciąży poprzez cięcie cesarskie⁷.

Przedwczesny poród niesie ze sobą ryzyko powikłań związanych z niedojrzałością dziecka, włączając problemy oddechowe, termoregulacyjne oraz neurologiczne¹⁷. W przypadku wystąpienia masywnego krwotoku u matki, dziecko może być narażone na niedotlenienie, co może prowadzić do poważnych uszkodzeń mózgu¹⁷.

Znaczenie wczesnej diagnostyki

Ze względu na często bezobjawowy przebieg łożyska przyrośniętego, kluczowe znaczenie ma wczesna diagnostyka oparta na badaniach obrazowych³. Rutynowe badania ultrasonograficzne mogą ujawnić charakterystyczne zmiany wskazujące na nieprawidłowe przyrośnięcie łożyska, szczególnie u kobiet z czynnikami ryzyka¹⁸.

Wczesne rozpoznanie pozwala na odpowiednie przygotowanie zespołu medycznego, zaplanowanie porodu w odpowiednio wyposażonym ośrodku oraz przygotowanie pacjentki na możliwe powikłania¹⁹. Dzięki temu można znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia groźnych powikłań i poprawić rokowanie zarówno dla matki, jak i dziecka²⁰.