Jak wygląda dawkowanie zyprazydonu?
Zyprazydon jest dostępny w postaci twardych kapsułek, które należy przyjmować doustnie. Kapsułki mają różne dawki: 20 mg, 40 mg, 60 mg oraz 80 mg. Najczęściej stosuje się go w leczeniu schizofrenii oraz ostrych epizodów maniakalnych i mieszanych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej u dorosłych, a także u dzieci i młodzieży w wieku 10-17 lat (tylko w chorobie afektywnej dwubiegunowej)123.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Zalecana dawka początkowa to 40 mg dwa razy na dobę, najlepiej podczas posiłku456.
- Dawkę można zwiększać w zależności od stanu pacjenta, maksymalnie do 80 mg dwa razy na dobę (czyli łącznie do 160 mg na dobę). Maksymalną dawkę można wprowadzić już od trzeciego dnia leczenia, jeśli jest taka potrzeba456.
- W leczeniu podtrzymującym (szczególnie w schizofrenii) zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki. Często wystarczające jest 20 mg dwa razy na dobę456.
- Bardzo ważne jest, aby nie przekraczać maksymalnej dobowej dawki 160 mg456.
Sposób podawania i ważne zalecenia
- Kapsułki należy przyjmować razem z posiłkiem i połykać w całości, nie wolno ich żuć, kruszyć ani otwierać, ponieważ może to zaburzyć wchłanianie leku789.
- Nie należy przekraczać zalecanej maksymalnej dawki dobowej (160 mg), ponieważ większe dawki nie zostały odpowiednio przebadane pod względem bezpieczeństwa.
- Zyprazydon może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, co jest związane z ryzykiem zaburzeń rytmu serca – ryzyko to rośnie wraz z wyższymi dawkami.
- Przyjmowanie zyprazydonu razem z innymi lekami, które wpływają na serce, może być niebezpieczne.
- W przypadku wystąpienia kołatania serca, omdleń lub zawrotów głowy należy zgłosić się do lekarza.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Zyprazydon można stosować u dzieci i młodzieży (10-17 lat) wyłącznie w leczeniu ostrych epizodów maniakalnych i mieszanych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej101112.
- W pierwszym dniu leczenia stosuje się 20 mg w jednej dawce podczas posiłku101112.
- Następnie przez 1-2 tygodnie dawkę zwiększa się stopniowo do:
- 120-160 mg/dobę (w dwóch dawkach podzielonych) u pacjentów o masie ciała ≥45 kg
- 60-80 mg/dobę (w dwóch dawkach podzielonych) u pacjentów o masie ciała <45 kg
- W późniejszym okresie dawkę dobiera się indywidualnie, ale nie powinna przekraczać 160 mg/dobę (≥45 kg) lub 80 mg/dobę (<45 kg)131415.
- Dawki mogą być nierówno rozłożone – poranna dawka może być o 20-40 mg mniejsza niż wieczorna.
- Zyprazydon nie jest zalecany w leczeniu schizofrenii u dzieci i młodzieży – nie przeprowadzono odpowiednich badań skuteczności i bezpieczeństwa131415.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie ma konieczności stosowania mniejszej dawki początkowej, ale można ją rozważyć u osób powyżej 65. roku życia, zwłaszcza jeśli są osłabione lub mają inne choroby101112.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie jest konieczne dostosowywanie dawki zyprazydonu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek101112.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- U osób z niewydolnością wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki, ponieważ organizm może wolniej usuwać lek101112.
- Brak doświadczenia w stosowaniu zyprazydonu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby – w tej grupie lek należy stosować ze szczególną ostrożnością161718.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki, jednak stosowanie zyprazydonu u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności. Lekarz indywidualnie ocenia korzyści i ryzyko związane z terapią192021.
- Przyjmuj kapsułki regularnie, o stałych porach i zawsze podczas posiłku – to poprawia wchłanianie leku.
- Nie zmieniaj samodzielnie dawki i nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.
- Jeśli pominiesz dawkę, nie przyjmuj podwójnej porcji – przyjmij kolejną dawkę o zwykłej porze.
- W razie wystąpienia nietypowych objawów (np. silne zawroty głowy, zaburzenia rytmu serca, wysypka) natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka dobowa zyprazydonu to 160 mg (80 mg dwa razy dziennie) dla dorosłych oraz dzieci i młodzieży o masie ciała ≥45 kg. Dla pacjentów o masie ciała <45 kg – 80 mg na dobę413514615.
- Przedawkowanie może prowadzić do senności, drżeń, niepokoju, zaburzeń ruchowych, a w ciężkich przypadkach do zaburzeń rytmu serca i utraty przytomności. Nie ma swoistego antidotum na przedawkowanie – w razie podejrzenia należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala222324.
Tabela podsumowująca schemat dawkowania
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 40 mg dwa razy na dobę (w trakcie posiłku), maks. 80 mg dwa razy na dobę. W leczeniu podtrzymującym możliwe 20 mg dwa razy na dobę. |
| Dzieci i młodzież (10-17 lat, <45 kg) | W 1. dniu: 20 mg w jednej dawce, potem stopniowo zwiększać do 60-80 mg/dobę w dwóch dawkach podzielonych. Maks. 80 mg/dobę. |
| Dzieci i młodzież (10-17 lat, ≥45 kg) | W 1. dniu: 20 mg w jednej dawce, potem stopniowo zwiększać do 120-160 mg/dobę w dwóch dawkach podzielonych. Maks. 160 mg/dobę. |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Zazwyczaj dawka jak u dorosłych, ale można rozważyć mniejszą dawkę początkową. |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Nie ma konieczności zmiany dawki. |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Rozważyć zmniejszenie dawki. |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Decyzja o stosowaniu i dawce należy do lekarza, po ocenie ryzyka i korzyści. |
Zyprazydon – schematy dawkowania dopasowane do potrzeb pacjenta
Zyprazydon należy do leków, których dawkowanie jest precyzyjnie ustalone w zależności od wieku, masy ciała, chorób towarzyszących oraz wskazania do leczenia. Najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń lekarza, regularność przyjmowania leku oraz zwracanie uwagi na ewentualne działania niepożądane. W przypadku dzieci i młodzieży dawkowanie jest szczególnie uzależnione od masy ciała i wymaga stopniowego zwiększania dawki. Osoby starsze oraz pacjenci z zaburzeniami wątroby mogą potrzebować indywidualnej korekty dawki. Zawsze należy pamiętać o przyjmowaniu leku podczas posiłku i nie przekraczać zalecanej maksymalnej dawki dobowej, by zapewnić sobie skuteczność i bezpieczeństwo terapii410135111461215.


















