Bezpieczeństwo stosowania zydowudyny – dla kogo szczególna ostrożność?
Stosowanie zydowudyny wymaga regularnego monitorowania parametrów krwi oraz uwzględnienia szczególnych środków ostrożności u osób z chorobami nerek, wątroby, u pacjentów w podeszłym wieku, dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią123.
Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią
Kobiety w ciąży
- Duża ilość danych klinicznych wskazuje, że stosowanie zydowudyny w ciąży nie zwiększa ryzyka ciężkich wad wrodzonych w porównaniu z populacją ogólną456.
- Zydowudyna jest stosowana u kobiet ciężarnych zakażonych HIV, aby zmniejszyć ryzyko przeniesienia wirusa na dziecko – wykazano, że zmniejsza to ryzyko nawet o 70%78.
- Lek należy stosować w ciąży tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu4.
- Nieznane są długofalowe skutki narażenia na zydowudynę w okresie płodowym i niemowlęcym9.
Karmienie piersią
- Zydowudyna przenika do mleka kobiecego i osiąga w nim stężenia podobne do tych w osoczu10.
- Zaleca się, aby kobiety zakażone HIV nie karmiły piersią, by uniknąć przeniesienia wirusa na dziecko1112.
- Jeśli nie jest dostępny preparat zastępczy, należy postępować zgodnie z lokalnymi wytycznymi dotyczącymi karmienia piersią11.
Wpływ zydowudyny na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu zydowudyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn13.
- Nie przewiduje się negatywnego wpływu leku na te zdolności na podstawie mechanizmu działania, jednak zawsze należy uwzględnić ogólny stan pacjenta oraz możliwe działania niepożądane14.
Interakcje z alkoholem
- Nie ma danych wskazujących na bezpośrednie niebezpieczne interakcje z alkoholem, ale alkohol może nasilać ryzyko uszkodzenia wątroby, co jest szczególnie istotne podczas terapii zydowudyną18.
- Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki obciążające wątrobę18.
Stosowanie zydowudyny u osób z niewydolnością nerek
- U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤ 10 ml/min) dawka zydowudyny powinna być zmniejszona – zwykle zaleca się 100 mg co 6–8 godzin (300–400 mg na dobę)192.
- W przypadku dializ konieczne może być dalsze dostosowanie dawki20.
- Pacjenci powinni być regularnie monitorowani pod kątem czynności nerek i parametrów hematologicznych21.
Stosowanie zydowudyny u osób z niewydolnością wątroby
- U pacjentów z lekką niewydolnością wątroby bez marskości nie jest konieczna modyfikacja dawki22.
- W przypadku umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności wątroby zaleca się unikanie zydowudyny lub jej stosowanie tylko pod ścisłą kontrolą, z możliwością zmniejszenia dawki i wydłużenia przerw między kolejnymi dawkami2322.
- U pacjentów z marskością wątroby istnieje ryzyko kumulacji leku w organizmie19.
Stosowanie zydowudyny u seniorów
- Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących bezpieczeństwa zydowudyny u osób w podeszłym wieku124.
- U osób starszych zaleca się szczególną ostrożność ze względu na częstsze zaburzenia czynności nerek oraz zmiany parametrów krwi związane z wiekiem1.
- Przed rozpoczęciem i w trakcie terapii należy regularnie kontrolować parametry hematologiczne i czynność nerek20.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Pacjenci z niedokrwistością lub niską liczbą granulocytów nie powinni stosować zydowudyny27.
- U dzieci narażonych w okresie płodowym na zydowudynę mogą wystąpić przemijające zaburzenia czynności mitochondriów i objawy neurologiczne28.
- Osoby z ciężkim niedoborem odporności, rozpoczynające terapię skojarzoną, mogą doświadczyć zespołu reaktywacji immunologicznej (nasilenie objawów infekcji)29.
- Pacjenci przyjmujący inne leki o działaniu mielosupresyjnym lub nefrotoksycznym są narażeni na większe ryzyko działań niepożądanych i powinni być pod ścisłą kontrolą lekarza30.
Podsumowanie: Zydowudyna – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Można stosować | Zmniejsza ryzyko przeniesienia HIV na dziecko, stosować tylko gdy korzyści przeważają nad ryzykiem |
| Karmienie piersią | Nie zalecane | Ryzyko przeniesienia HIV na dziecko |
| Seniorzy | Zachować ostrożność | Wymaga częstszych kontroli parametrów nerek i krwi |
| Niewydolność nerek | Zachować ostrożność | Konieczność modyfikacji dawki, regularne kontrole |
| Niewydolność wątroby | Zachować ostrożność / unikać | Może być konieczna zmiana dawkowania lub unikanie leku |
| Prowadzenie pojazdów | Brak przeciwwskazań | Brać pod uwagę ogólny stan zdrowia i działania niepożądane |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Możliwość nasilenia uszkodzenia wątroby |
| Dzieci | Można stosować | Indywidualne dawkowanie, monitorowanie działań niepożądanych |


















