Działania niepożądane werteporfiny – co warto wiedzieć?

Werteporfina to substancja czynna stosowana przede wszystkim w leczeniu chorób oczu wymagających terapii fotodynamicznej, takich jak zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) lub zmiany naczyniowe w oku1. Podobnie jak inne leki, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Większość zgłaszanych objawów ma łagodny lub umiarkowany charakter i ustępuje samoistnie. Częstość i rodzaj działań niepożądanych zależą od indywidualnych cech pacjenta, drogi podania (werteporfina jest podawana w formie infuzji dożylnej), dawki, czasu leczenia oraz innych przyjmowanych leków1.

Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz zaburzenia widzenia. Warto jednak pamiętać, że w rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważniejsze objawy wymagające natychmiastowej reakcji. Decyzja o zastosowaniu werteporfiny zawsze powinna uwzględniać bilans korzyści i ryzyka oraz indywidualną sytuację zdrowotną pacjenta1.

Ważne: Działania niepożądane po zastosowaniu werteporfiny mogą być różne u poszczególnych osób. Najczęściej są to objawy łagodne, takie jak ból lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia oraz zaburzenia widzenia, jednak zdarzają się także poważniejsze reakcje, np. reakcje alergiczne, zawał serca czy ciężkie zaburzenia wzroku. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, nie należy ich lekceważyć i warto skonsultować się z personelem medycznym12.

Działania niepożądane bardzo często i często

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane po zastosowaniu werteporfiny obejmują:

  • Reakcje w miejscu wstrzyknięcia: ból, obrzęk, stan zapalny, wylew krwi, wysypki, krwotok, odbarwienia1.
  • Zaburzenia widzenia: niewyraźne lub rozmyte widzenie, błyski w oczach, obniżenie ostrości wzroku, mroczki, czarne punkty, szara lub ciemna otoczka w polu widzenia1.
  • Objawy ogólne: osłabienie, nudności, duszność, bóle głowy, zawroty głowy, omdlenia1.
  • Reakcje nadwrażliwości na światło: najczęściej w postaci oparzenia słonecznego po ekspozycji na światło słoneczne w ciągu 24 godzin po leczeniu. Można ich uniknąć, stosując odpowiednią ochronę przed światłem2.
  • Ból w klatce piersiowej związany z infuzją oraz reakcje podczas podawania dożylnego, takie jak ból pleców3.
  • Nadwrażliwość oraz podwyższony poziom cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia)4.

1324

Działania niepożądane niezbyt często

Do działań niezbyt często występujących zalicza się:

  • Odwarstwienie siatkówki, wylew siatkówkowy, wylew do ciała szklistego, obrzęk siatkówki – objawy mogą prowadzić do pogorszenia widzenia4.
  • Nadciśnienie tętnicze4.
  • Wysypka, pokrzywka, świąd – mogą być objawem reakcji alergicznej4.
  • Nadwrażliwość w miejscu wstrzyknięcia, krwotok, przebarwienie, gorączka, ból w miejscu podania4.
  • Hiperestezja – nadmierna wrażliwość na bodźce4.

4

Działania niepożądane rzadko i bardzo rzadko

Rzadziej występujące działania niepożądane obejmują:

  • Niedokrwienie siatkówki – brak przepływu krwi w naczyniach siatkówki lub naczyniówki, co może prowadzić do poważnych problemów ze wzrokiem4.
  • Złe samopoczucie – ogólne poczucie dyskomfortu4.

4

Działania niepożądane o nieznanej częstości

Niektóre działania niepożądane występują bardzo rzadko i ich dokładna częstość nie jest znana:

  • Zawał mięśnia sercowego – zgłaszany głównie u osób z chorobami serca, czasem do 48 godzin po infuzji2.
  • Odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki, obrzęk plamki4.
  • Reakcje wazowagalne – mogą objawiać się omdleniami, bólami głowy, złym samopoczuciem, zawrotami głowy, wysypką, dusznością, zmianami ciśnienia tętniczego i tętna. W rzadkich przypadkach mogą być ciężkie i prowadzić do drgawek5.
  • Pęcherzyki w miejscu wstrzyknięcia4.

452

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane po zastosowaniu werteporfiny należy zgłosić do odpowiednich instytucji, takich jak Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta. Takie zgłoszenia są bardzo ważne, ponieważ pomagają monitorować bezpieczeństwo leku i umożliwiają szybką reakcję w razie wykrycia nowych zagrożeń6.

Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ immunologiczny Nadwrażliwość
Metabolizm i odżywianie Hipercholesterolemia
Układ nerwowy Omdlenia, bóle głowy, zawroty głowy Hiperestezja Reakcje wazowagalne
Oko Znaczące obniżenie ostrości wzroku, zaburzenia widzenia, rozmazane widzenie, błyski w oczach, mroczki, szara/ciemna otoczka, czarne punkty Odwarstwienie siatkówki, wylew siatkówkowy, wylew do ciała szklistego, obrzęk siatkówki Niedokrwienie siatkówki Odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki, obrzęk plamki
Serce Zawał mięśnia sercowego
Naczynia Nadciśnienie tętnicze
Układ oddechowy Duszność
Żołądek i jelita Nudności
Skóra i tkanka podskórna Reakcje nadwrażliwości na światło Wysypka, pokrzywka, świąd
Ogólne i miejsce podania Ból, obrzęk, zapalenie, wylew krwi, osłabienie w miejscu wstrzyknięcia Nadwrażliwość, krwotok, przebarwienie, gorączka, ból w miejscu wstrzyknięcia Złe samopoczucie Pęcherzyki w miejscu wstrzyknięcia
Urazy, zatrucia, powikłania po zabiegach Ból w klatce piersiowej, reakcje podczas infuzji (ból pleców)

43

Wskazówka dla pacjenta: Reakcje nadwrażliwości na światło po zastosowaniu werteporfiny mogą pojawić się nawet po krótkiej ekspozycji na światło słoneczne w ciągu 24 godzin po leczeniu. Aby zminimalizować ryzyko, warto unikać bezpośredniego światła słonecznego, nosić odzież ochronną oraz stosować się do zaleceń dotyczących ochrony przed światłem podanych przez personel medyczny2.

Werteporfina – bezpieczeństwo stosowania i monitorowanie objawów

Werteporfina jest substancją, która w większości przypadków powoduje łagodne i przemijające działania niepożądane, jednak u niektórych pacjentów mogą pojawić się poważniejsze reakcje. Najczęściej dotyczą one miejsca wstrzyknięcia i wzroku, ale możliwe są także reakcje alergiczne, zaburzenia serca czy układu nerwowego. Każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu, a wszystkie podejrzewane działania niepożądane powinny być przekazywane odpowiednim instytucjom. Dzięki temu można stale monitorować bezpieczeństwo stosowania werteporfiny i zapewnić pacjentom najlepszą możliwą ochronę16.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane po podaniu werteporfiny?

Najczęściej występują reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, obrzęk, stan zapalny) oraz zaburzenia widzenia (niewyraźne widzenie, błyski w oczach, mroczki).

Czy werteporfina może powodować reakcje alergiczne?

Tak, możliwe są reakcje alergiczne, takie jak wysypka, pokrzywka, świąd czy reakcje nadwrażliwości na światło.

Czy działania niepożądane werteporfiny mogą być poważne?

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne objawy, takie jak zawał serca, ciężkie zaburzenia widzenia, odwarstwienie siatkówki lub reakcje alergiczne.

Jak długo mogą utrzymywać się działania niepożądane po podaniu werteporfiny?

Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany i ustępuje samoistnie po krótkim czasie.

Co zrobić, gdy wystąpi reakcja nadwrażliwości na światło po werteporfinie?

Należy unikać światła słonecznego i sztucznego, nosić odzież ochronną oraz zgłosić objawy personelowi medycznemu.