Działania niepożądane werteporfiny – co warto wiedzieć?
Werteporfina to substancja czynna stosowana przede wszystkim w leczeniu chorób oczu wymagających terapii fotodynamicznej, takich jak zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) lub zmiany naczyniowe w oku1. Podobnie jak inne leki, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Większość zgłaszanych objawów ma łagodny lub umiarkowany charakter i ustępuje samoistnie. Częstość i rodzaj działań niepożądanych zależą od indywidualnych cech pacjenta, drogi podania (werteporfina jest podawana w formie infuzji dożylnej), dawki, czasu leczenia oraz innych przyjmowanych leków1.
Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz zaburzenia widzenia. Warto jednak pamiętać, że w rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważniejsze objawy wymagające natychmiastowej reakcji. Decyzja o zastosowaniu werteporfiny zawsze powinna uwzględniać bilans korzyści i ryzyka oraz indywidualną sytuację zdrowotną pacjenta1.
Działania niepożądane bardzo często i często
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane po zastosowaniu werteporfiny obejmują:
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia: ból, obrzęk, stan zapalny, wylew krwi, wysypki, krwotok, odbarwienia1.
- Zaburzenia widzenia: niewyraźne lub rozmyte widzenie, błyski w oczach, obniżenie ostrości wzroku, mroczki, czarne punkty, szara lub ciemna otoczka w polu widzenia1.
- Objawy ogólne: osłabienie, nudności, duszność, bóle głowy, zawroty głowy, omdlenia1.
- Reakcje nadwrażliwości na światło: najczęściej w postaci oparzenia słonecznego po ekspozycji na światło słoneczne w ciągu 24 godzin po leczeniu. Można ich uniknąć, stosując odpowiednią ochronę przed światłem2.
- Ból w klatce piersiowej związany z infuzją oraz reakcje podczas podawania dożylnego, takie jak ból pleców3.
- Nadwrażliwość oraz podwyższony poziom cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia)4.
Działania niepożądane niezbyt często
Do działań niezbyt często występujących zalicza się:
- Odwarstwienie siatkówki, wylew siatkówkowy, wylew do ciała szklistego, obrzęk siatkówki – objawy mogą prowadzić do pogorszenia widzenia4.
- Nadciśnienie tętnicze4.
- Wysypka, pokrzywka, świąd – mogą być objawem reakcji alergicznej4.
- Nadwrażliwość w miejscu wstrzyknięcia, krwotok, przebarwienie, gorączka, ból w miejscu podania4.
- Hiperestezja – nadmierna wrażliwość na bodźce4.
Działania niepożądane rzadko i bardzo rzadko
Rzadziej występujące działania niepożądane obejmują:
- Niedokrwienie siatkówki – brak przepływu krwi w naczyniach siatkówki lub naczyniówki, co może prowadzić do poważnych problemów ze wzrokiem4.
- Złe samopoczucie – ogólne poczucie dyskomfortu4.
Działania niepożądane o nieznanej częstości
Niektóre działania niepożądane występują bardzo rzadko i ich dokładna częstość nie jest znana:
- Zawał mięśnia sercowego – zgłaszany głównie u osób z chorobami serca, czasem do 48 godzin po infuzji2.
- Odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki, obrzęk plamki4.
- Reakcje wazowagalne – mogą objawiać się omdleniami, bólami głowy, złym samopoczuciem, zawrotami głowy, wysypką, dusznością, zmianami ciśnienia tętniczego i tętna. W rzadkich przypadkach mogą być ciężkie i prowadzić do drgawek5.
- Pęcherzyki w miejscu wstrzyknięcia4.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane po zastosowaniu werteporfiny należy zgłosić do odpowiednich instytucji, takich jak Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta. Takie zgłoszenia są bardzo ważne, ponieważ pomagają monitorować bezpieczeństwo leku i umożliwiają szybką reakcję w razie wykrycia nowych zagrożeń6.
Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ immunologiczny | Nadwrażliwość | |||||
| Metabolizm i odżywianie | Hipercholesterolemia | |||||
| Układ nerwowy | Omdlenia, bóle głowy, zawroty głowy | Hiperestezja | Reakcje wazowagalne | |||
| Oko | Znaczące obniżenie ostrości wzroku, zaburzenia widzenia, rozmazane widzenie, błyski w oczach, mroczki, szara/ciemna otoczka, czarne punkty | Odwarstwienie siatkówki, wylew siatkówkowy, wylew do ciała szklistego, obrzęk siatkówki | Niedokrwienie siatkówki | Odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki, obrzęk plamki | ||
| Serce | Zawał mięśnia sercowego | |||||
| Naczynia | Nadciśnienie tętnicze | |||||
| Układ oddechowy | Duszność | |||||
| Żołądek i jelita | Nudności | |||||
| Skóra i tkanka podskórna | Reakcje nadwrażliwości na światło | Wysypka, pokrzywka, świąd | ||||
| Ogólne i miejsce podania | Ból, obrzęk, zapalenie, wylew krwi, osłabienie w miejscu wstrzyknięcia | Nadwrażliwość, krwotok, przebarwienie, gorączka, ból w miejscu wstrzyknięcia | Złe samopoczucie | Pęcherzyki w miejscu wstrzyknięcia | ||
| Urazy, zatrucia, powikłania po zabiegach | Ból w klatce piersiowej, reakcje podczas infuzji (ból pleców) |
Werteporfina – bezpieczeństwo stosowania i monitorowanie objawów
Werteporfina jest substancją, która w większości przypadków powoduje łagodne i przemijające działania niepożądane, jednak u niektórych pacjentów mogą pojawić się poważniejsze reakcje. Najczęściej dotyczą one miejsca wstrzyknięcia i wzroku, ale możliwe są także reakcje alergiczne, zaburzenia serca czy układu nerwowego. Każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu, a wszystkie podejrzewane działania niepożądane powinny być przekazywane odpowiednim instytucjom. Dzięki temu można stale monitorować bezpieczeństwo stosowania werteporfiny i zapewnić pacjentom najlepszą możliwą ochronę16.


















