Ogólne zasady dawkowania tropikamidu

Tropikamid jest dostępny przede wszystkim w postaci kropli do oczu o różnych stężeniach oraz w połączeniu z innymi substancjami jako roztwór do wstrzykiwań do oka. Schemat dawkowania zależy od celu stosowania, wieku pacjenta i wybranej formy leku.

Krople do oczu 0,5% (5 mg/ml)

  • Stosowanie: miejscowo, do worka spojówkowego
  • Wziernikowanie dna oka: 1 do 2 kropli do worka spojówkowego, 15–20 minut przed badaniem1
  • Rozszerzenie źrenicy: 2 krople do worka spojówkowego w odstępie 5 minut. Jeśli badanie nie może się odbyć w ciągu 15–30 minut, można zakroplić ponownie 1 kroplę, by przedłużyć efekt1
  • Czas działania: maksymalne rozszerzenie źrenicy po ok. 15 minutach, efekt utrzymuje się do 3 godzin1

Krople do oczu 1% (10 mg/ml)

  • Stosowanie: miejscowo, do worka spojówkowego
  • Porażenie akomodacji (tylko dorośli i osoby starsze): 1 kropla dwa razy w odstępie 5 minut; badanie przeprowadzić 25–50 minut po ostatnim podaniu2
  • Rozszerzenie źrenicy: 1 kropla, w razie potrzeby powtórzyć po 15–30 minutach2
  • Uwaga: u niemowląt i małych dzieci stosować wyłącznie stężenie 0,5%3
  • Czas działania: maksymalne rozszerzenie źrenicy po ok. 15 minutach, efekt do 3 godzin3
Ważne:

  • Dawkowanie tropikamidu zawsze zależy od postaci leku i wskazania – nie należy przekraczać zaleconych dawek.
  • Po zakropleniu tropikamidu należy uciskać kanaliki łzowe przez co najmniej minutę, aby ograniczyć wchłanianie leku do organizmu12.
  • Nie wolno dotykać końcówki kroplomierza do oka ani innych powierzchni, by nie zanieczyścić zawartości opakowania.
  • W przypadku stosowania u dzieci i osób wrażliwych na alkaloidy belladonny, istnieje zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych45.
  • W przypadku niemowląt i małych dzieci zawsze należy stosować najniższe możliwe stężenie (0,5%) i zachować szczególną ostrożność3.

Roztwór do wstrzykiwań do oka (preparat złożony)

  • Podanie: do komory przedniej oka (dokomorowe), tylko podczas operacji zaćmy
  • Stosowanie: wyłącznie u dorosłych
  • Dawka: 0,2 ml roztworu (zawierającego 0,04 mg tropikamidu) podaje się na początku zabiegu, jednorazowo, powoli przez chirurga okulistę6
  • Nie zaleca się podawania dodatkowej dawki, ponieważ nie zwiększa to skuteczności, a może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych7

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Dla niemowląt i małych dzieci dozwolone jest wyłącznie stężenie 0,5% tropikamidu w postaci kropli do oczu3
  • Dla dzieci starszych i młodzieży można stosować krople 0,5% według schematów jak u dorosłych1
  • Krople 1% nie są zalecane do porażenia akomodacji u dzieci – w tym celu należy stosować atropinę2
  • Roztwór do wstrzykiwań (preparat złożony) nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży6

Osoby w podeszłym wieku

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • W przypadku kropli do oczu nie ma konieczności modyfikacji dawkowania12
  • W przypadku roztworu do wstrzykiwań nie wymaga się modyfikacji dawkowania z powodu bardzo niskiej ekspozycji ogólnoustrojowej6

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Dla wszystkich postaci tropikamidu nie jest wymagana modyfikacja dawkowania8

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Brak szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tropikamidu u kobiet w ciąży i karmiących piersią w przytoczonych źródłach91011
Wskazówki dla pacjenta:

  • Po zakropleniu tropikamidu nie należy zakładać soczewek kontaktowych przez co najmniej 15 minut, ze względu na obecność benzalkoniowego chlorku1213.
  • Jeśli lek zostanie przypadkowo połknięty przez dziecko, należy niezwłocznie podjąć działania ratunkowe, takie jak wywołanie wymiotów1415.
  • U dzieci i osób szczególnie wrażliwych mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe, takie jak zaczerwienienie skóry, zaburzenia widzenia, szybkie tętno, gorączka, drgawki lub halucynacje1415.
  • Przy dłuższym stosowaniu leku wskazana jest regularna kontrola okulistyczna1617.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

  • Nie określono sztywno maksymalnej dawki dobowej tropikamidu, ale nie należy przekraczać schematów opisanych w ChPL126.
  • Przedawkowanie może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych, zwłaszcza u dzieci (zaczerwienienie skóry, gorączka, drgawki, zaburzenia widzenia, szybkie tętno, halucynacje)1415.
  • W przypadku przedawkowania tropikamidu w oku może wystąpić ból głowy, szybka praca serca, suchość ust i skóry, nietypowe zawroty głowy i zaczerwienienie twarzy18.
  • W razie utrzymującego się rozszerzenia źrenicy można zastosować leki zwężające źrenicę, takie jak pilokarpina19.

Tropikamid – dawkowanie w praktyce klinicznej

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (krople 0,5% i 1%) 1–2 krople do worka spojówkowego (0,5%) lub 1 kropla (1%), w razie potrzeby powtórzyć według schematu
Dzieci i młodzież Wyłącznie krople 0,5%; schemat jak u dorosłych. Krople 1% nie są zalecane do porażenia akomodacji u dzieci
Osoby starsze Jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności w przypadku jaskry lub podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego
Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby Nie jest wymagana modyfikacja dawki
Dorośli (roztwór do wstrzykiwań, preparat złożony) 0,2 ml do komory przedniej oka, jednorazowo na początku zabiegu usunięcia zaćmy
Dzieci i młodzież (roztwór do wstrzykiwań) Nie zaleca się stosowania

Bezpieczne stosowanie tropikamidu w okulistyce

Tropikamid jest lekiem o szybkim i krótkotrwałym działaniu, szeroko wykorzystywanym w diagnostyce i zabiegach okulistycznych. Właściwe dawkowanie oraz przestrzeganie środków ostrożności pozwalają na bezpieczne stosowanie tej substancji u dorosłych, osób starszych i dzieci. W przypadku najmłodszych pacjentów oraz osób z chorobami oczu konieczne jest zachowanie szczególnej uwagi. Dawkowanie preparatów z tropikamidem w połączeniu z innymi substancjami (np. podczas operacji zaćmy) zawsze powinno być ściśle zgodne z zaleceniami specjalisty i opisem w ChPL.

Pytania i odpowiedzi

Jak podawać krople do oczu z tropikamidem?

Zaleca się podawanie 1–2 kropli do worka spojówkowego, nie dotykając końcówki kroplomierza do oka. Po zakropleniu należy przez minutę uciskać kanaliki łzowe12.

Czy tropikamid można stosować u dzieci?

U niemowląt i małych dzieci wolno stosować tylko krople 0,5%. Krople 1% nie są zalecane do porażenia akomodacji u dzieci3.

Jak długo utrzymuje się efekt rozszerzenia źrenicy po tropikamidzie?

Efekt pojawia się po ok. 15 minutach i trwa do 3 godzin przy kroplach do oczu45.

Czy tropikamid można stosować u osób z niewydolnością nerek?

Nie ma konieczności zmiany dawki u pacjentów z zaburzeniami nerek, ze względu na niską ekspozycję ogólnoustrojową6.