Ogólne zasady dawkowania tropikamidu
Tropikamid jest dostępny przede wszystkim w postaci kropli do oczu o różnych stężeniach oraz w połączeniu z innymi substancjami jako roztwór do wstrzykiwań do oka. Schemat dawkowania zależy od celu stosowania, wieku pacjenta i wybranej formy leku.
Krople do oczu 0,5% (5 mg/ml)
- Stosowanie: miejscowo, do worka spojówkowego
- Wziernikowanie dna oka: 1 do 2 kropli do worka spojówkowego, 15–20 minut przed badaniem1
- Rozszerzenie źrenicy: 2 krople do worka spojówkowego w odstępie 5 minut. Jeśli badanie nie może się odbyć w ciągu 15–30 minut, można zakroplić ponownie 1 kroplę, by przedłużyć efekt1
- Czas działania: maksymalne rozszerzenie źrenicy po ok. 15 minutach, efekt utrzymuje się do 3 godzin1
Krople do oczu 1% (10 mg/ml)
- Stosowanie: miejscowo, do worka spojówkowego
- Porażenie akomodacji (tylko dorośli i osoby starsze): 1 kropla dwa razy w odstępie 5 minut; badanie przeprowadzić 25–50 minut po ostatnim podaniu2
- Rozszerzenie źrenicy: 1 kropla, w razie potrzeby powtórzyć po 15–30 minutach2
- Uwaga: u niemowląt i małych dzieci stosować wyłącznie stężenie 0,5%3
- Czas działania: maksymalne rozszerzenie źrenicy po ok. 15 minutach, efekt do 3 godzin3
- Dawkowanie tropikamidu zawsze zależy od postaci leku i wskazania – nie należy przekraczać zaleconych dawek.
- Po zakropleniu tropikamidu należy uciskać kanaliki łzowe przez co najmniej minutę, aby ograniczyć wchłanianie leku do organizmu12.
- Nie wolno dotykać końcówki kroplomierza do oka ani innych powierzchni, by nie zanieczyścić zawartości opakowania.
- W przypadku stosowania u dzieci i osób wrażliwych na alkaloidy belladonny, istnieje zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych45.
- W przypadku niemowląt i małych dzieci zawsze należy stosować najniższe możliwe stężenie (0,5%) i zachować szczególną ostrożność3.
Roztwór do wstrzykiwań do oka (preparat złożony)
- Podanie: do komory przedniej oka (dokomorowe), tylko podczas operacji zaćmy
- Stosowanie: wyłącznie u dorosłych
- Dawka: 0,2 ml roztworu (zawierającego 0,04 mg tropikamidu) podaje się na początku zabiegu, jednorazowo, powoli przez chirurga okulistę6
- Nie zaleca się podawania dodatkowej dawki, ponieważ nie zwiększa to skuteczności, a może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych7
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dla niemowląt i małych dzieci dozwolone jest wyłącznie stężenie 0,5% tropikamidu w postaci kropli do oczu3
- Dla dzieci starszych i młodzieży można stosować krople 0,5% według schematów jak u dorosłych1
- Krople 1% nie są zalecane do porażenia akomodacji u dzieci – w tym celu należy stosować atropinę2
- Roztwór do wstrzykiwań (preparat złożony) nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży6
Osoby w podeszłym wieku
- Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania w porównaniu do osób dorosłych126
- Wskazana jest ostrożność, szczególnie u osób z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub podejrzeniem jaskry45
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- W przypadku kropli do oczu nie ma konieczności modyfikacji dawkowania12
- W przypadku roztworu do wstrzykiwań nie wymaga się modyfikacji dawkowania z powodu bardzo niskiej ekspozycji ogólnoustrojowej6
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Dla wszystkich postaci tropikamidu nie jest wymagana modyfikacja dawkowania8
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Brak szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tropikamidu u kobiet w ciąży i karmiących piersią w przytoczonych źródłach91011
- Po zakropleniu tropikamidu nie należy zakładać soczewek kontaktowych przez co najmniej 15 minut, ze względu na obecność benzalkoniowego chlorku1213.
- Jeśli lek zostanie przypadkowo połknięty przez dziecko, należy niezwłocznie podjąć działania ratunkowe, takie jak wywołanie wymiotów1415.
- U dzieci i osób szczególnie wrażliwych mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe, takie jak zaczerwienienie skóry, zaburzenia widzenia, szybkie tętno, gorączka, drgawki lub halucynacje1415.
- Przy dłuższym stosowaniu leku wskazana jest regularna kontrola okulistyczna1617.
Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania
- Nie określono sztywno maksymalnej dawki dobowej tropikamidu, ale nie należy przekraczać schematów opisanych w ChPL126.
- Przedawkowanie może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych, zwłaszcza u dzieci (zaczerwienienie skóry, gorączka, drgawki, zaburzenia widzenia, szybkie tętno, halucynacje)1415.
- W przypadku przedawkowania tropikamidu w oku może wystąpić ból głowy, szybka praca serca, suchość ust i skóry, nietypowe zawroty głowy i zaczerwienienie twarzy18.
- W razie utrzymującego się rozszerzenia źrenicy można zastosować leki zwężające źrenicę, takie jak pilokarpina19.
Tropikamid – dawkowanie w praktyce klinicznej
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (krople 0,5% i 1%) | 1–2 krople do worka spojówkowego (0,5%) lub 1 kropla (1%), w razie potrzeby powtórzyć według schematu |
| Dzieci i młodzież | Wyłącznie krople 0,5%; schemat jak u dorosłych. Krople 1% nie są zalecane do porażenia akomodacji u dzieci |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności w przypadku jaskry lub podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby | Nie jest wymagana modyfikacja dawki |
| Dorośli (roztwór do wstrzykiwań, preparat złożony) | 0,2 ml do komory przedniej oka, jednorazowo na początku zabiegu usunięcia zaćmy |
| Dzieci i młodzież (roztwór do wstrzykiwań) | Nie zaleca się stosowania |
Bezpieczne stosowanie tropikamidu w okulistyce
Tropikamid jest lekiem o szybkim i krótkotrwałym działaniu, szeroko wykorzystywanym w diagnostyce i zabiegach okulistycznych. Właściwe dawkowanie oraz przestrzeganie środków ostrożności pozwalają na bezpieczne stosowanie tej substancji u dorosłych, osób starszych i dzieci. W przypadku najmłodszych pacjentów oraz osób z chorobami oczu konieczne jest zachowanie szczególnej uwagi. Dawkowanie preparatów z tropikamidem w połączeniu z innymi substancjami (np. podczas operacji zaćmy) zawsze powinno być ściśle zgodne z zaleceniami specjalisty i opisem w ChPL.


















