Czym jest tocilizumab i jak działa?

Tocilizumab należy do grupy leków nazywanych immunosupresyjnymi, które osłabiają nadmierną aktywność układu odpornościowego. Jest to przeciwciało monoklonalne, które blokuje działanie interleukiny 6 (IL-6) – białka biorącego udział w powstawaniu stanów zapalnych w organizmie. Dzięki temu tocilizumab pomaga łagodzić objawy wielu chorób o podłożu zapalnym, hamuje postęp tych schorzeń i poprawia codzienne funkcjonowanie pacjentów1234.

Wskazania do stosowania tocilizumabu u dorosłych

Tocilizumab może być stosowany w różnych postaciach (dożylnie lub podskórnie) i w połączeniu z innymi lekami, takimi jak metotreksat, a czasem także jako jedyny lek. Zakres wskazań zależy od wieku pacjenta, rodzaju choroby, a także drogi podania leku5678.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS): Tocilizumab jest stosowany u dorosłych z aktywnym, postępującym RZS o ciężkim nasileniu, zwłaszcza gdy wcześniejsze leczenie metotreksatem nie przyniosło efektu lub nie było tolerowane. Lek można podawać razem z metotreksatem lub samodzielnie, jeśli metotreksat nie jest wskazany5678.
  • Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA): W postaci podskórnej lek jest wskazany do leczenia olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic, choroby naczyń krwionośnych, która może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak utrata wzroku. Lek podaje się najczęściej w połączeniu z glikokortykosteroidami9.
  • COVID-19: U dorosłych pacjentów z ciężkim przebiegiem COVID-19, którzy otrzymują kortykosteroidy i wymagają dodatkowego tlenu lub wentylacji mechanicznej, tocilizumab może być stosowany do leczenia stanu zapalnego związanego z chorobą101112.
  • Zespół uwalniania cytokin (CRS): W przypadku ciężkiego lub zagrażającego życiu CRS wywołanego terapią komórkami CAR-T (nowoczesna metoda leczenia nowotworów krwi), tocilizumab pomaga kontrolować gwałtowną reakcję zapalną organizmu1311.
Ważne informacje dotyczące wskazań u dorosłych:

  • Tocilizumab w leczeniu RZS jest często stosowany razem z metotreksatem, ale może być także stosowany samodzielnie u osób, które nie tolerują metotreksatu.
  • Wskazania do stosowania w COVID-19 i CRS dotyczą wyłącznie sytuacji ciężkich, wymagających leczenia szpitalnego.
  • W olbrzymiokomórkowym zapaleniu tętnic tocilizumab pozwala na ograniczenie stosowania steroidów, co jest istotne dla zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych tych leków.
  • Wskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku – nie każda forma podania jest dopuszczona do wszystkich zastosowań.

Wskazania do stosowania tocilizumabu u dzieci i młodzieży

Tocilizumab znajduje zastosowanie również w leczeniu wybranych chorób reumatycznych u dzieci, jednak wiek i dawki są ściśle określone w zależności od postaci choroby i postaci leku10141512.

  • Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów o początku uogólnionym (uMIZS): Lek można stosować u dzieci od 2. roku życia (w postaci dożylnej) lub od 1. roku życia (w postaci podskórnej), gdy inne metody leczenia, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne i kortykosteroidy, okazały się niewystarczające. Lek może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z metotreksatem10141512.
  • Wielostawowe młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (wMIZS): Wskazanie to dotyczy dzieci od 2. roku życia (dożylnie) lub od 1. roku życia (podskórnie), u których leczenie metotreksatem nie przyniosło poprawy. Możliwa jest monoterapia lub terapia skojarzona z metotreksatem13141516.
  • Zespół uwalniania cytokin (CRS): Tocilizumab jest stosowany również u dzieci i młodzieży (od 2. roku życia) z ciężkim lub zagrażającym życiu CRS wywołanym terapią CAR-T1311.

Warto pamiętać, że nie wszystkie postaci leku i drogi podania są dopuszczone do stosowania u najmłodszych dzieci – na przykład postać podskórna nie jest przeznaczona dla dzieci z uMIZS o masie ciała poniżej 10 kg17.

Wskazania przeciwwskazane u dzieci

Niektóre zastosowania tocilizumabu, takie jak leczenie olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic czy COVID-19, są przewidziane wyłącznie dla dorosłych pacjentów i nie są zalecane u dzieci911.

Inne szczególne grupy pacjentów

W przypadku pacjentów starszych, osób z niewydolnością nerek lub wątroby oraz kobiet w ciąży, decyzja o zastosowaniu tocilizumabu powinna być podejmowana indywidualnie, uwzględniając możliwe ryzyko i korzyści. W niektórych przypadkach konieczne może być dostosowanie dawkowania lub regularna kontrola parametrów laboratoryjnych18192021. Nie zaleca się stosowania leku u pacjentów z aktywną ciężką niewydolnością wątroby lub bardzo niską liczbą białych krwinek lub płytek krwi22232425.

Tabela: Wskazania do stosowania tocilizumabu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) Tak (podskórnie) Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów o początku uogólnionym (uMIZS) Nie Tak Tak (od 2 lat dożylnie, od 1 roku podskórnie) Nie dotyczy Tak, z ostrożnością
Wielostawowe młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (wMIZS) Nie Tak Tak (od 2 lat dożylnie, od 1 roku podskórnie) Nie dotyczy Tak, z ostrożnością
Zespół uwalniania cytokin (CRS) Tak Tak Tak (od 2 lat) Tak Tak, z ostrożnością
COVID-19 (ciężki przebieg) Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością
Bezpieczeństwo i ograniczenia stosowania tocilizumabu:

  • Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z czynnymi ciężkimi zakażeniami.
  • Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań przesiewowych w kierunku gruźlicy.
  • Nie należy podawać szczepionek żywych podczas leczenia tocilizumabem.
  • W przypadku dzieci bardzo ważne jest monitorowanie liczby białych krwinek i płytek krwi, a także czynności wątroby.
  • Wskazania mogą być ograniczone przez wiek, masę ciała oraz inne współistniejące choroby.

Tocilizumab – skuteczne wsparcie w leczeniu chorób zapalnych

Tocilizumab to ważna opcja terapeutyczna dla osób z chorobami o podłożu zapalnym i immunologicznym. Dzięki możliwości stosowania zarówno u dorosłych, jak i dzieci, a także w różnych postaciach i drogach podania, lek ten daje szansę na poprawę jakości życia wielu pacjentów. Wskazania do jego stosowania obejmują m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ciężki przebieg COVID-19 oraz zespół uwalniania cytokin. Pamiętaj, że szczegółowe wskazania zależą od wieku, choroby i postaci leku, dlatego terapia powinna być zawsze prowadzona zgodnie z zaleceniami lekarza i pod kontrolą specjalisty510614715812.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie choroby stosuje się tocilizumab u dorosłych?

Tocilizumab jest stosowany u dorosłych w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (GCA), ciężkiego przebiegu COVID-19 oraz zespołu uwalniania cytokin (CRS) po terapii CAR-T.5914

Czy tocilizumab można stosować u dzieci?

Tak, tocilizumab jest stosowany u dzieci (w określonym wieku) w leczeniu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (uMIZS, wMIZS) oraz w zespole uwalniania cytokin (CRS).1016

Czy tocilizumab jest skuteczny w leczeniu COVID-19?

Tocilizumab jest wskazany w leczeniu ciężkiego COVID-19 u dorosłych wymagających tlenu lub wentylacji mechanicznej, którzy otrzymują kortykosteroidy.1014

W jakiej postaci podaje się tocilizumab?

Tocilizumab dostępny jest w postaci roztworu do infuzji dożylnej oraz w postaci roztworu do wstrzyknięć podskórnych.2728

Czy tocilizumab może być stosowany samodzielnie, bez innych leków?

Tak, tocilizumab może być stosowany jako jedyny lek, szczególnie jeśli metotreksat nie jest tolerowany lub nie jest wskazany.56