Tiotropium – standardowe dawki i ryzyko przedawkowania

Tiotropium jest lekiem wziewnym stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i astmy. Dostępny jest w różnych postaciach, najczęściej jako proszek do inhalacji lub roztwór do inhalacji, a także w preparatach złożonych z innymi substancjami czynnymi1234. Typowa dawka tiotropium, uwalniana z inhalatora, wynosi najczęściej 10 mikrogramów na dobę dla proszku do inhalacji oraz 5 mikrogramów na dobę dla roztworu do inhalacji, choć konkretne wartości mogą się różnić w zależności od produktu i inhalatora152.

Za przedawkowanie uznaje się przyjęcie znacznie wyższej dawki niż zalecana. W badaniach klinicznych zdrowym ochotnikom podawano nawet do 340 mikrogramów tiotropium w jednej dawce wziewnej bez wystąpienia istotnych ogólnoustrojowych działań niepożądanych6789. Przy długotrwałym podawaniu dawek wielokrotnie przekraczających standardowe (do 170 mikrogramów na dobę przez 7 dni) najczęstszym objawem była suchość w jamie ustnej6789.

Nieumyślne połknięcie kapsułki z tiotropium jest mało prawdopodobne, aby wywołało objawy zatrucia, ponieważ substancja ta bardzo słabo wchłania się z przewodu pokarmowego10111213.

Objawy przedawkowania tiotropium

Przedawkowanie tiotropium może prowadzić do nasilenia objawów charakterystycznych dla działania przeciwcholinergicznego. Objawy te są zazwyczaj łagodne, ale w przypadku znacznego przekroczenia dawki lub długotrwałego nadużywania mogą pojawić się także inne dolegliwości6789.

W przypadku preparatów złożonych, które zawierają także olodaterol (np. Spiolto Respimat, Yanimo Respimat), objawy przedawkowania mogą obejmować także dolegliwości związane z przedawkowaniem olodaterolu, takie jak przyspieszone bicie serca, zaburzenia rytmu serca, podwyższone lub obniżone ciśnienie krwi, drżenie rąk, ból głowy, nudności czy skurcze mięśni1617.

Ważne: Objawy przedawkowania tiotropium zwykle są łagodne i dotyczą głównie suchości w jamie ustnej oraz gardle. Jednak przy bardzo dużych dawkach, szczególnie w przypadku preparatów złożonych, mogą wystąpić objawy ze strony serca i układu nerwowego. Zawsze należy zachować ostrożność i nie przekraczać zalecanych dawek.

Objawy w zależności od drogi podania

Przy stosowaniu tiotropium wziewnie, nawet znaczne przekroczenie dawki zazwyczaj nie prowadzi do poważnych objawów ogólnoustrojowych. Przyjęcie doustne (np. połknięcie kapsułki) raczej nie powoduje zatrucia, ze względu na bardzo słabe wchłanianie substancji z przewodu pokarmowego101113.

Postępowanie w przypadku przedawkowania tiotropium

W przypadku podejrzenia przedawkowania tiotropium zaleca się przede wszystkim przerwanie dalszego stosowania leku1415. W większości przypadków objawy ustępują samoistnie po odstawieniu. Leczenie polega na łagodzeniu objawów (np. nawilżanie jamy ustnej, picie wody w przypadku suchości).

Jeśli doszło do przedawkowania preparatu złożonego z olodaterolem, leczenie może wymagać monitorowania pracy serca i zastosowania leków obniżających tętno – wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską, ponieważ leki te mogą wywołać skurcz oskrzeli1819.

W przypadku wystąpienia ciężkich objawów, takich jak kołatanie serca, utrata przytomności, znaczne pogorszenie samopoczucia lub objawy ze strony układu nerwowego, należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala1819.

Nie ma specyficznej odtrutki (antidotum) dla tiotropium. Leczenie polega na obserwacji oraz łagodzeniu objawów1819.

Podsumowanie: Przedawkowanie tiotropium – na co uważać?

Tiotropium, stosowane zgodnie z zaleceniami, jest substancją bezpieczną. Przedawkowanie rzadko prowadzi do poważnych skutków ubocznych, a najczęstsze objawy to suchość w jamie ustnej i gardle. Większość objawów ustępuje samoistnie po odstawieniu leku. W przypadku preparatów złożonych z olodaterolem ryzyko poważniejszych działań niepożądanych jest większe, dlatego szczególnie ważne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania. Jeśli dojdzie do przedawkowania i pojawią się niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

Podsumowująca tabela objawów i postępowania

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (suchość w jamie ustnej, gardle, suchość nosa) Odstawienie leku, picie wody, obserwacja Nie
Umiarkowane (zawroty głowy, ból głowy, trudności w oddawaniu moczu) Odstawienie leku, leczenie objawowe, konsultacja lekarska W zależności od nasilenia objawów
Ciężkie (kołatanie serca, zaburzenia rytmu serca, utrata przytomności – możliwe przy przedawkowaniu preparatów z olodaterolem) Odstawienie leku, leczenie objawowe, monitorowanie, możliwe zastosowanie beta-blokerów (tylko w szpitalu) Tak
Pamiętaj:

  • Przypadkowe połknięcie kapsułki z tiotropium nie prowadzi zazwyczaj do objawów zatrucia, ponieważ substancja ta słabo wchłania się z przewodu pokarmowego.
  • Najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania – nawet jeśli przedawkowanie rzadko powoduje poważne skutki, nie należy ryzykować zdrowia.
  • W przypadku preparatów złożonych z olodaterolem objawy przedawkowania mogą być poważniejsze i wymagać interwencji medycznej.
  • W razie wątpliwości dotyczących objawów lub przypadkowego przedawkowania zawsze skonsultuj się z personelem medycznym.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze objawy przedawkowania tiotropium?

Najczęstsze objawy to suchość w jamie ustnej, suchość gardła i nosa, a także zmniejszone wydzielanie śliny.123

Czy przedawkowanie tiotropium jest niebezpieczne?

Przy dawkach znacznie przekraczających standardowe objawy są zwykle łagodne, ale w przypadku preparatów złożonych z olodaterolem mogą wystąpić poważniejsze działania niepożądane.45

Co zrobić w przypadku przedawkowania tiotropium?

Należy odstawić lek i obserwować objawy. W przypadku nasilonych objawów zgłosić się do lekarza lub szpitala.67

Czy połknięcie kapsułki z tiotropium jest groźne?

Połknięcie kapsułki zwykle nie prowadzi do zatrucia, ponieważ tiotropium słabo wchłania się z przewodu pokarmowego.89