REKLAMA

Szanta zwyczajna, znana również jako Marrubium vulgare, to roślina, która od wieków znajduje zastosowanie w medycynie. Należy do rodziny Lamiaceae i jest jednym z niewielu ziół, które były wykorzystywane w terapii przez tak długi czas. Jej historia sięga czasów starożytnych, kiedy to była stosowana w Egipcie oraz w innych cywilizacjach jako środek wspomagający zdrowie. Szanta zwyczajna przyciąga uwagę nie tylko ze względu na swoje właściwości zdrowotne, ale również ze względu na bogaty skład chemiczny, który czyni ją cennym surowcem w fitoterapii.

Występowanie Szanty Zwyczajnej

Szanta zwyczajna występuje w wielu regionach Europy, Azji oraz Ameryki Północnej. W Polsce jest to roślina pospolita, którą można spotkać na łąkach, w zaroślach oraz wzdłuż dróg. Preferuje gleby suche i dobrze nasłonecznione, co sprawia, że jest łatwa do zaobserwowania w naturalnym środowisku. Jest jedynym przedstawicielem swojego rodzaju, który zasiedla tereny Polski, co czyni ją rośliną charakterystyczną dla naszego kraju.

Morfologia Szanty Zwyczajnej

Szanta zwyczajna to roślina wieloletnia, osiągająca wysokość od 30 do 60 cm. Charakteryzuje się sztywnymi, wzniesionymi łodygami, pokrytymi drobnymi włoskami. Liście są owalne, ząbkowane i mają intensywny zielony kolor, co sprawia, że są łatwe do rozpoznania. Kwiaty szanty są małe, białe lub kremowe, zebrane w kłosowate kwiatostany. To właśnie kwiaty i liście są najczęściej wykorzystywane w medycynie ludowej oraz fitoterapii.

Najważniejsze Substancje Chemiczne

Szanta zwyczajna jest źródłem wielu substancji chemicznych, które mają wysoką aktywność biologiczną. Do najważniejszych z nich należą:

  • Marubina: Substancja gorzka, która zwiększa wydzielanie soków żołądkowych, co poprawia trawienie i przyswajanie składników odżywczych.
  • Kwas marubenowy i marubenol: Związki te wykazują działanie przeciwbólowe, żółciopędne oraz hipotensyjne.
  • Diterpeny (furanolabdan): Działają wykrztuśnie, zwiększając sekrecję w błonie śluzowej górnych dróg oddechowych.
  • Sterole roślinne, triterpeny: W tym kwas ursolowy, mają działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i immunomodulujące.
  • Flawonoidy (luteolina, kwercetyna, apigenina): Wspierają organizm w walce z wolnymi rodnikami oraz działają przeciwzapalnie.
  • Glikozydy, taniny, garbniki, alkaloidy: Takie jak betonicyna i truicyna, które wzbogacają profil leczniczy szanty zwyczajnej.

Działanie Surowców Pozyskiwanych z Rośliny

Surowce pozyskiwane z szanty zwyczajnej, takie jak ziele i wyciągi, wykazują szeroki zakres działania leczniczego:

  • Wykrztuśne: Pobudzają ruchy rzęsek wyściełających drogi oddechowe, co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny. Stosowane są w nieżycie gardła i oskrzeli, kaszlu oraz innych infekcjach górnych dróg oddechowych.
  • Żółciopędne: Pobudzają czynność wydzielniczą wątroby, co ułatwia przepływ żółci i zapobiega jej zastojom w pęcherzyku żółciowym. Stosowane są w chorobach wątroby, pęcherzyka żółciowego oraz kamicy żółciowej.
  • Przeciwzapalne i antyoksydacyjne: Łagodzą stany zapalne i chronią przed utlenianiem cholesterolu LDL, co jest korzystne w profilaktyce miażdżycy.
  • Pobudzające produkcję śliny i soku żołądkowego: Ułatwiają trawienie i przyswajanie składników odżywczych, stosowane są przy braku apetytu i nieżytach żołądka.
  • Rozkurczowe: Działają na mięśnie gładkie dróg żółciowych, układu pokarmowego i krwionośnego, co ułatwia przepływ żółci.
  • Hipotensyjne: Obniżają ciśnienie krwi oraz zmniejszają arytmię i niemiarowe skurcze serca.
  • Moczopędne: Wywołują efekt moczopędny, co może być korzystne w infekcjach układu moczowego.
  • Przeciwbólowe i przeciwalergiczne: Łagodzą ból oraz objawy alergii.

Wykorzystanie w Lecznictwie

Szanta zwyczajna znajduje zastosowanie w lecznictwie w różnych formach:

  • Napary: Przygotowywane z ziela szanty, stosowane w problemach z układem trawiennym, infekcjach górnych dróg oddechowych oraz chorobach wątroby. Napar przygotowuje się przez zalanie 1-2 łyżek ziela 2 szklankami letniej wody, ogrzewanie powoli pod przykryciem aż do wrzenia, a następnie odstawienie na 15 minut i odcedzenie.
  • Aerozole: Mieszanka ziela szanty z innymi ziołami, takimi jak miódka i rumianek, jest stosowana w infekcjach górnych dróg oddechowych.
  • Tabletki i kapsułki: Wyciągi i ekstrakty z szanty zwyczajnej są dostępne w postaci tabletek i kapsułek, które są stosowane w podobnych wskazaniach co napary.

Wskazania do Stosowania

Szanta zwyczajna jest wskazana w następujących przypadkach:

  • Problemy układu pokarmowego: Nieżyt żołądka, brak apetytu, wzdęcia, niestrawność.
  • Infekcje górnych dróg oddechowych: Kaszel, nieżyt gardła i oskrzeli.
  • Choroby wątroby i dróg żółciowych: Kamica żółciowa, zapalenie wątroby, zapalenie pęcherzyka żółciowego.
  • Infekcje układu moczowego: Ze względu na działanie moczopędne.
  • Zaburzenia sercowo-naczyniowe: Nadciśnienie, arytmia, niemiarowe skurcze serca.

Ostrzeżenia i Środki Ostrożności

Chociaż szanta zwyczajna jest ogólnie uważana za bezpieczną, istnieją pewne ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić:

  • Interakcje z lekami: Może interakcjonować z niektórymi lekami, zwłaszcza tymi stosowanymi w chorobach serca i układu krwionośnego.
  • Ciąża i karmienie piersią: Brak wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania szanty zwyczajnej w czasie ciąży i karmienia piersią, dlatego należy unikać jej stosowania w tych okresach.

Podsumowując, szanta zwyczajna jest cenną rośliną leczniczą o szerokim spektrum działania. Jej właściwości zdrowotne oraz bogaty skład chemiczny sprawiają, że może być wykorzystywana w terapii różnych schorzeń. Jednak przed jej zastosowaniem zawsze warto skonsultować się z lekarzem, aby uniknąć potencjalnych interakcji i działań niepożądanych.

REKLAMA