Sukralfat – przeciwwskazania

Czym jest sukralfat i kiedy może być przeciwwskazany?

Sukralfat (Sucralfatum) to substancja czynna zaliczana do leków osłonowych, która chroni błonę śluzową żołądka oraz dwunastnicy. Działa miejscowo, tworząc na powierzchni wrzodu warstwę ochronną i wspomagając proces gojenia¹. Stosuje się go przede wszystkim w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy². Chociaż sukralfat nie wpływa na wydzielanie kwasu żołądkowego, jego stosowanie w niektórych przypadkach może być niewskazane lub wymagać szczególnej ostrożności. Wyróżniamy przeciwwskazania bezwzględne, względne oraz sytuacje, w których należy zachować ostrożność podczas leczenia tym lekiem³⁴.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować sukralfatu?

• Nadwrażliwość na sukralfat lub jakikolwiek składnik leku – Sukralfat nie powinien być stosowany przez osoby uczulone na substancję czynną lub substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan, propylu parahydroksybenzoesan czy sorbitol. Podanie leku w takiej sytuacji może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznych, które mogą być groźne dla zdrowia³.
• Ciężka niewydolność nerek, mocznica, hipofosfatemia, dializoterapia (przy długotrwałym stosowaniu) – Długotrwałe stosowanie sukralfatu jest przeciwwskazane u pacjentów z poważnymi zaburzeniami pracy nerek, w tym u osób poddawanych dializom, ponieważ może prowadzić do kumulacji glinu w organizmie i wywołać poważne działania niepożądane, takie jak uszkodzenie kości lub zaburzenia neurologiczne³⁴.
• Dziedziczna nietolerancja fruktozy – Sukralfat zawiera sorbitol, dlatego nie może być stosowany przez osoby z tą rzadką chorobą metaboliczną. Przyjęcie leku przez osoby z dziedziczną nietolerancją fruktozy może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych⁵.

Przeciwwskazania względne – kiedy sukralfat stosuje się tylko w wyjątkowych sytuacjach?

W niektórych przypadkach sukralfat może być stosowany jedynie po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Do takich sytuacji należą:

• Pacjenci z niewydolnością nerek – U osób z zaburzeniami pracy nerek może dojść do kumulacji glinu w organizmie. W przypadku konieczności zastosowania sukralfatu, leczenie powinno być krótkotrwałe, a pacjent wymaga ścisłej kontroli stężenia glinu i fosforanów we krwi⁴.
• Pacjenci poddawani dializoterapii – W tej grupie sukralfat stosuje się tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i przez jak najkrótszy czas. Konieczna jest kontrola parametrów laboratoryjnych oraz obserwacja objawów ewentualnej kumulacji glinu (np. zaburzenia kostne, neurologiczne)⁴.

Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności

Niektóre okoliczności nie są przeciwwskazaniami, ale wymagają szczególnej uwagi podczas stosowania sukralfatu:

• Pacjenci z niewydolnością nerek – U tych osób lek należy stosować z dużą ostrożnością. Glin zawarty w sukralfacie może gromadzić się w organizmie, prowadząc do poważnych powikłań. Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia glinu i fosforanów we krwi oraz obserwacja objawów zatrucia glinem⁴.
• Jednoczesne stosowanie innych leków zawierających glin – Może dojść do zwiększenia wchłaniania glinu i jego toksycznego działania. Dlatego nie zaleca się łączenia sukralfatu z innymi lekami zawierającymi glin⁴.
• Ryzyko powstawania bezoarów – U ciężko chorych pacjentów, szczególnie tych karmionych przez zgłębnik lub z zaburzeniami opróżniania żołądka, istnieje ryzyko powstawania zatorów pokarmowych (bezoarów) po podaniu sukralfatu⁶.
• Alergie na składniki pomocnicze – Sukralfat zawiera metylu i propylu parahydroksybenzoesan, które mogą powodować reakcje alergiczne, także opóźnione⁵.
• Wpływ na wchłanianie innych leków – Sorbitol obecny w leku może zmieniać biodostępność innych, jednocześnie przyjmowanych doustnych leków⁶.

Dawkowanie i dostosowanie dawki w szczególnych przypadkach

W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek, szczególnie tych poddawanych dializoterapii, stosowanie sukralfatu powinno być ograniczone do sytuacji bezwzględnej konieczności, a czas terapii jak najkrótszy. Dawkę należy dostosować indywidualnie, a pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarza, z regularnymi badaniami laboratoryjnymi⁴.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Sukralfat – przeciwwskazania i bezpieczeństwo stosowania

Sukralfat to skuteczna substancja wspierająca leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, jednak nie każdy pacjent może z niego bezpiecznie korzystać. Najważniejsze przeciwwskazania dotyczą nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ciężkich chorób nerek, dializoterapii oraz dziedzicznej nietolerancji fruktozy. W niektórych przypadkach – zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami pracy nerek – konieczna jest ścisła kontrola i indywidualne dostosowanie terapii. Warto również pamiętać o możliwych interakcjach z innymi lekami oraz o ograniczeniach wiekowych. Stosowanie sukralfatu powinno zawsze uwzględniać indywidualne potrzeby i stan zdrowia pacjenta, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo terapii³⁴⁵.