Rufinamid – co warto wiedzieć o przeciwwskazaniach?
Rufinamid (Rufinamidum) to lek z grupy nowoczesnych środków przeciwpadaczkowych, zaliczany do pochodnych karboksyamidu. Jest wykorzystywany przede wszystkim jako leczenie wspomagające napadów padaczkowych w przebiegu zespołu Lennoxa-Gastauta u dzieci od 1. roku życia, młodzieży i dorosłych12. Rufinamid działa na układ nerwowy poprzez wydłużenie inaktywacji kanałów sodowych, co pomaga zmniejszać liczbę i nasilenie napadów padaczkowych3.
Podobnie jak inne leki, rufinamid nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów. W niektórych sytuacjach jego stosowanie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), a w innych – możliwe tylko po dokładnej ocenie lekarza (przeciwwskazania względne). Są także przypadki, gdy nie jest on formalnie przeciwwskazany, lecz wymaga zachowania szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania stanu zdrowia4.
Przeciwwskazania bezwzględne
- Nadwrażliwość na rufinamid lub pochodne triazolu – Stosowanie leku jest całkowicie zabronione u osób, u których wystąpiła reakcja alergiczna na rufinamid lub inne substancje z grupy triazoli. Podanie rufinamidu w takiej sytuacji może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu, a nawet wstrząs anafilaktyczny56.
- Nadwrażliwość na jakąkolwiek substancję pomocniczą – W przypadku uczulenia na składniki pomocnicze obecne w danej postaci leku, również nie należy go stosować. W przypadku tabletek dotyczy to między innymi laktozy, a w przypadku zawiesiny doustnej – parahydroksybenzoesanów i sorbitolu. Podanie leku osobom uczulonym może prowadzić do reakcji alergicznych, w tym także opóźnionych6.
Przeciwwskazania względne
W niektórych przypadkach stosowanie rufinamidu jest możliwe wyłącznie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza. Należą do nich:
- Ryzyko wystąpienia poważnych reakcji nadwrażliwości – U osób, które doświadczyły w przeszłości ciężkich reakcji na leki przeciwpadaczkowe, takich jak zespół DRESS (osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi) lub zespół Stevensa-Johnsona, stosowanie rufinamidu wymaga szczególnej ostrożności. W razie podejrzenia wystąpienia tych reakcji leczenie należy natychmiast przerwać7.
- Wrodzony zespół krótkiego odstępu QT – Rufinamid może powodować skrócenie odstępu QTc w EKG, co może być niebezpieczne dla osób z wrodzonym zespołem krótkiego odstępu QT lub z rodzinną historią tego schorzenia. W takich przypadkach stosowanie leku wymaga dokładnej oceny przez lekarza8.
- Dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – Dotyczy tabletek, które zawierają laktozę. W tych przypadkach leku nie należy stosować, chyba że lekarz uzna to za konieczne i dostępna jest forma leku bez laktozy9.
- Dziedziczna nietolerancja fruktozy – Dotyczy zawiesiny doustnej, która zawiera sorbitol. U takich pacjentów podanie leku jest niewskazane10.
Kiedy zachować szczególną ostrożność?
Stosowanie rufinamidu nie jest formalnie przeciwwskazane, ale wymaga wzmożonej uwagi w następujących sytuacjach:
- Występowanie nowych typów napadów lub nasilenie stanu padaczkowego – Jeśli u pacjenta pojawią się nowe rodzaje napadów lub znacznie nasili się stan padaczkowy, należy ponownie ocenić zasadność kontynuowania terapii. W niektórych przypadkach konieczne może być przerwanie leczenia4.
- Objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – Takie jak zawroty głowy, senność, zaburzenia chodu czy ataksja. U pacjentów z tymi objawami istnieje zwiększone ryzyko upadków, dlatego zalecana jest ostrożność, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia7.
- Myśli samobójcze lub zachowania samobójcze – U osób leczonych lekami przeciwpadaczkowymi, w tym rufinamidem, zgłaszano przypadki myśli i zachowań samobójczych. Pacjent i jego opiekunowie powinni zwracać uwagę na wszelkie zmiany nastroju i natychmiast zgłosić je lekarzowi10.
- Kobiety w wieku rozrodczym – Kobiety przyjmujące rufinamid muszą stosować skuteczną antykoncepcję. Lekarz powinien ocenić, czy stosowane środki antykoncepcyjne są odpowiednie w połączeniu z tym lekiem9.
- Zmiana lub odstawienie rufinamidu powinno być przeprowadzane stopniowo – zmniejszając dawkę o ok. 25% co dwa dni – aby ograniczyć ryzyko nasilenia napadów padaczkowych.
- Nie zaleca się nagłego przerwania leczenia, ponieważ może to wywołać gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia.
- W przypadku wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w danej sytuacji, decyzję o kontynuacji lub zakończeniu leczenia podejmuje lekarz prowadzący4.
Czy konieczna jest zmiana dawki?
W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych lub konieczności odstawienia rufinamidu, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, aby uniknąć nagłego nasilenia napadów padaczkowych. Zawsze należy postępować zgodnie z zaleceniami lekarza, który może zalecić dostosowanie dawki w określonych sytuacjach klinicznych4.
Podsumowanie – Rufinamid a bezpieczeństwo terapii
Rufinamid jest skutecznym lekiem przeciwpadaczkowym, ale jego stosowanie wymaga przestrzegania określonych przeciwwskazań i środków ostrożności. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują uczulenie na rufinamid, pochodne triazolu lub składniki pomocnicze. Względne przeciwwskazania oraz sytuacje wymagające ostrożności dotyczą m.in. osób z określonymi chorobami metabolicznymi, ryzykiem skrócenia odstępu QT czy tendencjami samobójczymi. Przestrzeganie zaleceń lekarskich i regularna obserwacja pozwalają na bezpieczne korzystanie z terapii rufinamidem, minimalizując ryzyko poważnych działań niepożądanych47910.
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na rufinamid lub pochodne triazolu | Przeciwwskazane |
| Nadwrażliwość na substancje pomocnicze (np. laktoza, parahydroksybenzoesany, sorbitol) | Przeciwwskazane |
| Poważne reakcje nadwrażliwości na leki przeciwpadaczkowe w wywiadzie | Należy zachować ostrożność |
| Wrodzony zespół krótkiego odstępu QT | Należy zachować ostrożność |
| Dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy (tabletki) | Należy zachować ostrożność |
| Dziedziczna nietolerancja fruktozy (zawiesina doustna) | Należy zachować ostrożność |
| Myśli lub zachowania samobójcze | Należy zachować ostrożność |


















