Jak dawkować rytonawir – ogólne zasady
Rytonawir jest stosowany na dwa sposoby: jako lek wzmacniający (tzw. booster), który zwiększa skuteczność innych inhibitorów proteazy, oraz jako samodzielny lek przeciwwirusowy. Dostępny jest w postaci tabletek, proszku do sporządzania zawiesiny doustnej oraz w gotowych połączeniach z innymi substancjami czynnymi1234.
- Dawkowanie u dorosłych: Jeśli rytonawir stosowany jest jako lek wzmacniający, typowa dawka to 100 mg jeden lub dwa razy na dobę, w zależności od leku, z którym jest łączony (np. z lopinawirem, atazanawirem, darunawirem, sakwinawirem, fosamprenawirem, amprenawirem czy typranawirem)123.
- W przypadku samodzielnego stosowania jako lek przeciwwirusowy (monoterapia lub leczenie skojarzone), zalecana dawka dla dorosłych wynosi 600 mg dwa razy na dobę (czyli 1200 mg na dobę). Dawka ta powinna być osiągana stopniowo, zaczynając od niższej i zwiększając ją co kilka dni, by poprawić tolerancję leku567.
- Tabletki oraz proszek do sporządzania zawiesiny doustnej należy przyjmować z jedzeniem i połykać w całości (nie należy ich żuć, łamać ani rozkruszać)1238.
Dawkowanie rytonawiru w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Rytonawir jest zalecany do stosowania u dzieci w wieku od 2 lat i starszych123.
- Typowa dawka wynosi 350 mg/m² powierzchni ciała, dwa razy na dobę, nie przekraczając 600 mg dwa razy na dobę13614.
- Dawkowanie rozpoczyna się od niższych dawek (np. 250 mg/m² dwa razy na dobę) i stopniowo zwiększa co 2–3 dni, aby poprawić tolerancję leku13614.
- W przypadku dzieci młodszych oraz tych, które mają trudności z połykaniem tabletek, zalecane jest stosowanie proszku do sporządzania zawiesiny doustnej3.
- Rytonawir nie jest zalecany u dzieci poniżej 2 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności151617.
Osoby starsze
Nie ma konieczności zmiany dawkowania rytonawiru u pacjentów w podeszłym wieku, jednak zawsze należy zachować ostrożność i monitorować stan zdrowia pacjenta151617.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Klirens nerkowy rytonawiru jest nieistotny, dlatego nie oczekuje się konieczności modyfikowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek181920.
- Jednakże w przypadku podawania w połączeniu z innymi inhibitorami proteazy należy zapoznać się z zaleceniami dotyczącymi tego leku, gdyż niektóre połączenia mogą wymagać szczególnej ostrożności1819.
- W przypadku leczenia COVID-19 produktem Paxlovid, u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (eGFR od 30 do <60 ml/min) dawkę należy zmniejszyć do 150 mg nirmatrelwiru i 100 mg rytonawiru co 12 godzin przez 5 dni. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (eGFR <30 ml/min) stosowanie rytonawiru jest przeciwwskazane21.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby22161723.
- Rytonawiru nie wolno stosować u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (niewyrównana choroba wątroby, klasa C w skali Childa-Pugha)22161723.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Nie określono bezpieczeństwa stosowania rytonawiru w czasie ciąży i karmienia piersią, dlatego decyzję o leczeniu powinien podjąć lekarz na podstawie analizy potencjalnych korzyści i ryzyka123.
Dawkowanie rytonawiru w zależności od wskazania
Rytonawir jako lek wzmacniający (booster) – HIV
- Wzmacnianie działania innych inhibitorów proteazy to najczęstsze zastosowanie rytonawiru. Najczęściej stosowana dawka to 100 mg raz lub dwa razy na dobę, łącznie z innym inhibitorem proteazy (np. darunawirem, atazanawirem, sakwinawirem, fosamprenawirem, amprenawirem, typranawirem)123.
- Dawkowanie innych leków w połączeniu z rytonawirem różni się w zależności od wybranego inhibitora proteazy, dlatego należy stosować się do szczegółowych zaleceń zawartych w Charakterystyce Produktu Leczniczego danego leku123.
Rytonawir w terapii COVID-19 (Paxlovid)
- Standardowa dawka to 300 mg nirmatrelwiru (2 tabletki po 150 mg) i 100 mg rytonawiru (1 tabletka) podawane jednocześnie, co 12 godzin przez 5 dni4.
- U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (eGFR od 30 do <60 ml/min) dawkę zmniejsza się do 150 mg nirmatrelwiru i 100 mg rytonawiru co 12 godzin przez 5 dni21.
- Stosowanie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (eGFR <30 ml/min) oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby jest przeciwwskazane2123.
- Lek należy podać jak najszybciej po rozpoznaniu COVID-19, w ciągu 5 dni od wystąpienia objawów4.
- U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie określono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania tego schematu8.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dobowa dawka rytonawiru jako samodzielnego leku wynosi 1200 mg (600 mg dwa razy na dobę) u dorosłych567.
- W przypadku dzieci, maksymalna dobowa dawka nie powinna przekraczać 600 mg dwa razy na dobę13614.
- W przypadku przedawkowania mogą wystąpić objawy takie jak parestezje, nudności, biegunka, zaburzenia rytmu serca czy niewydolność nerek. Nie ma specyficznego antidotum – w razie przedawkowania stosuje się leczenie objawowe242526.
- Rytonawir jest stosowany w różnych postaciach i schematach dawkowania – zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i informacji zawartych w ulotce leku.
- W przypadku zmiany masy ciała, funkcji nerek lub wątroby, a także w razie wątpliwości co do przyjmowania innych leków, należy niezwłocznie poinformować lekarza.
- Nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
Podsumowanie: Rytonawir – schematy dawkowania w praktyce
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – leczenie HIV jako lek wzmacniający | 100 mg 1–2 razy na dobę z innym inhibitorem proteazy (zgodnie z ChPL leku skojarzonego) |
| Dorośli – samodzielne leczenie HIV | 600 mg dwa razy na dobę (1200 mg na dobę), dawka stopniowo zwiększana |
| Dzieci (od 2 lat) – leczenie HIV | 350 mg/m² powierzchni ciała dwa razy na dobę (maks. 600 mg dwa razy na dobę) |
| Osoby starsze | Brak konieczności zmiany dawki, monitorowanie stanu zdrowia |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami nerek | Brak konieczności zmiany dawki (z wyjątkiem schematów COVID-19 – patrz poniżej) |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek | Nie stosować rytonawiru (w schemacie COVID-19: przeciwwskazany) |
| Pacjenci z lekkimi/umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby | Brak konieczności zmiany dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby | Rytonawir przeciwwskazany |
| Leczenie COVID-19 (Paxlovid) – dorośli | 300 mg nirmatrelwiru + 100 mg rytonawiru co 12 h przez 5 dni |
| Leczenie COVID-19 (Paxlovid) – dorośli z umiarkowaną niewydolnością nerek | 150 mg nirmatrelwiru + 100 mg rytonawiru co 12 h przez 5 dni |
| Dzieci i młodzież (COVID-19) | Nie zaleca się – brak danych |


















