Rezorcyna – podstawowe informacje o substancji
Rezorcyna (Resorcinolum) to związek chemiczny wykorzystywany przede wszystkim w produktach do stosowania miejscowego na skórę, gdzie wspiera działanie przeciwbakteryjne oraz antyseptyczne innych składników, takich jak kwas borowy czy tymol1. W pastylkach do ssania występuje w formie heksylorezorcynolu, który działa miejscowo znieczulająco i antyseptycznie23.
Standardowe dawkowanie i ryzyko przedawkowania
Produkty zawierające rezorcynę najczęściej stosuje się miejscowo, zgodnie z zaleceniami producenta. W przypadku płynów do stosowania na skórę, takich jak preparaty z rezorcyną, typowa dawka wynosi 2 g rezorcyny na 100 g płynu4. W pastylkach do ssania heksylorezorcynol występuje zwykle w ilości 2,5 mg na jedną pastylkę56.
O przedawkowaniu mówimy wtedy, gdy pacjent zastosuje ilość substancji znacznie przekraczającą zalecaną dawkę, zarówno przez przypadkowe, jak i celowe przyjęcie zbyt dużej ilości produktu. W przypadku preparatów do stosowania na skórę nie zgłoszono przypadków przedawkowania7. Natomiast w przypadku produktów do ssania, nadmierne spożycie może prowadzić do wystąpienia objawów podrażnienia przewodu pokarmowego89.
- Przedawkowanie rezorcyny w postaci płynu do stosowania na skórę nie zostało opisane w literaturze medycznej i nie odnotowano przypadków takich zatruć.
- W przypadku pastylek do ssania, objawy przedawkowania są związane głównie z podrażnieniem żołądka i jelit oraz innymi składnikami produktu, np. lewomentolem.
- Nadmierne spożycie (np. ponad 50 pastylek) może prowadzić do poważniejszych objawów, takich jak nudności, wymioty czy biegunka.
- Każde podejrzenie przedawkowania należy traktować poważnie i skonsultować się z lekarzem.
Objawy przedawkowania rezorcyny
Objawy przedawkowania rezorcyny zależą od drogi podania oraz obecności innych substancji czynnych w preparacie. W przypadku produktów do stosowania na skórę, takich jak płyny zawierające rezorcynę, nie odnotowano przypadków przedawkowania i nie opisano charakterystycznych objawów tego stanu7.
W przypadku doustnego przyjęcia dużych ilości heksylorezorcynolu (związek pokrewny rezorcynie, obecny w pastylkach do ssania), mogą pojawić się:
- Podrażnienie żołądka i jelit, co objawia się bólem brzucha, nudnościami i biegunką89.
- Przy bardzo dużym spożyciu (np. ponad 50 pastylek) mogą wystąpić dodatkowo wymioty, obfite pocenie się i zwiększone pragnienie, jednak te objawy są związane głównie z innymi składnikami pastylek, np. lewomentolem89.
Nie są opisane objawy zagrażające życiu związane z przedawkowaniem rezorcyny w dawkach występujących w dostępnych produktach, jednak zawsze należy zachować ostrożność.
Najczęstsze objawy przedawkowania (wg układów narządowych)
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha89.
- Skóra: brak opisanych przypadków przedawkowania przy stosowaniu miejscowym7.
- Ogólne: obfite pocenie się, zwiększone pragnienie (przy bardzo dużych dawkach, głównie w wyniku działania innych składników pastylek)89.
Postępowanie w przypadku przedawkowania rezorcyny
Jeśli podejrzewasz przedawkowanie produktu zawierającego rezorcynę, przede wszystkim należy przerwać stosowanie preparatu. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów, takich jak nudności, wymioty czy biegunka89. W przypadku ciężkich objawów lub przyjęcia bardzo dużej ilości pastylek, może być konieczna obserwacja w warunkach szpitalnych.
Nie opisano specyficznego antidotum (odtrutki) na przedawkowanie rezorcyny ani heksylorezorcynolu. Postępowanie ogranicza się więc do leczenia objawowego oraz monitorowania stanu pacjenta89.
- Nie stosuj większych dawek rezorcyny niż zalecane przez producenta lub lekarza.
- W przypadku połknięcia dużej ilości pastylek z heksylorezorcynolem, zwróć uwagę na objawy ze strony przewodu pokarmowego.
- Nie istnieje specyficzna odtrutka na przedawkowanie rezorcyny – leczenie polega na łagodzeniu objawów.
- W razie nasilonych objawów konieczna może być hospitalizacja i obserwacja medyczna.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, lekka biegunka, niewielkie dolegliwości żołądkowe) | Odstawienie produktu, leczenie objawowe (np. nawadnianie) | Nie, jeśli objawy szybko ustępują |
| Umiarkowane (wymioty, biegunka, ból brzucha, obfite pocenie się, zwiększone pragnienie) | Odstawienie produktu, leczenie objawowe, obserwacja | Może być konieczna, zwłaszcza przy dużych dawkach lub nasilonych objawach |
| Ciężkie (utrzymujące się lub nasilające objawy, odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe) | Leczenie objawowe, intensywne nawadnianie, monitoring stanu ogólnego | Tak, wskazana hospitalizacja |
Rezorcyna – bezpieczeństwo stosowania a ryzyko przedawkowania
Rezorcyna jest substancją stosowaną głównie miejscowo, gdzie nie odnotowano przypadków przedawkowania. W przypadku produktów doustnych zawierających heksylorezorcynol, objawy przedawkowania mają łagodny lub umiarkowany charakter i zwykle ustępują po odstawieniu produktu. Brak jest specyficznej odtrutki, dlatego kluczowe znaczenie ma leczenie objawowe oraz monitorowanie pacjenta w przypadku wystąpienia poważniejszych dolegliwości. Zawsze warto przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i zwracać uwagę na objawy niepożądane po zastosowaniu produktów zawierających rezorcynę.


















