Promazyna – kiedy mówimy o przedawkowaniu?
Promazyna to lek z grupy neuroleptyków, stosowany w różnych postaciach – jako tabletki, krople doustne oraz roztwory do wstrzykiwań12. Standardowa dawka zależy od zaleceń lekarza i rodzaju leku, jednak każde przyjęcie ilości przekraczającej zalecaną dawkę terapeutyczną, zwłaszcza przypadkowe lub celowe spożycie dużej ilości leku, uznawane jest za przedawkowanie34. Przedawkowanie może być niebezpieczne niezależnie od drogi podania – zarówno po połknięciu tabletek, jak i po podaniu leku dożylnie czy domięśniowo56.
Skutki przedawkowania mogą się różnić w zależności od ilości zażytego leku, wieku, stanu zdrowia pacjenta oraz tego, czy promazyna była stosowana razem z innymi lekami. Nawet jeśli nie występują od razu poważne objawy, każda sytuacja przedawkowania wymaga oceny przez personel medyczny4.
Objawy przedawkowania promazyny
Przedawkowanie promazyny może prowadzić do szeregu objawów, które dotyczą różnych układów organizmu. Ich nasilenie może być łagodne, umiarkowane lub ciężkie, a objawy pojawiają się zarówno po doustnym, jak i dożylnym podaniu leku35.
Najczęstsze objawy przedawkowania według układów narządowych:
- Układ nerwowy: głęboki sen, senność, utrata przytomności, śpiączka, pobudzenie, drgawki toniczno-kloniczne, zaburzenia ruchowe (dyskinezy, reakcje dystoniczne)3456.
- Układ krążenia: znaczny spadek ciśnienia tętniczego (hipotensja), przyspieszenie akcji serca (tachykardia), zmiany w zapisie EKG, arytmie komorowe i nadkomorowe, zapaść naczyniowa563.
- Układ oddechowy: spowolnienie oddechu, konieczność podtrzymywania drożności dróg oddechowych, w ciężkich przypadkach oddech wspomagany78.
- Inne: hipotermia (obniżenie temperatury ciała), złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia metaboliczne54.
W rzadkich przypadkach objawy mogą pojawiać się nietypowo, np. jako pobudzenie, które następnie przechodzi w śpiączkę, a potem w drgawki39. Wystąpienie któregokolwiek z powyższych objawów po przyjęciu większej dawki promazyny jest sygnałem do pilnego kontaktu z lekarzem.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na przedawkowanie promazyny34. Postępowanie polega na leczeniu objawowym i podtrzymującym funkcje życiowe.
- W przypadku połknięcia dużej dawki leku, w ciągu 6 godzin można wykonać płukanie żołądka45. Nie należy prowokować wymiotów farmakologicznie.
- Zaleca się podanie węgla aktywowanego, który może zmniejszyć wchłanianie leku z przewodu pokarmowego45.
- W przypadku wystąpienia ciężkiej hipotensji (niskiego ciśnienia) można podać dożylnie płyny infuzyjne, które powinny być ogrzane, aby nie nasilać hipotermii45. Jeśli to nie wystarczy, można zastosować leki poprawiające pracę serca, takie jak dopamina.
- Nie należy stosować adrenaliny, ponieważ może ona nasilić spadek ciśnienia w wyniku interakcji z promazyną37.
- W przypadku zaburzeń rytmu serca nie zaleca się stosowania lidokainy i długo działających leków przeciwarytmicznych78.
- W przypadku ciężkich reakcji dystonicznych (zaburzeń ruchowych) można podać domięśniowo lub dożylnie procyklidynę lub orfenadrynę78.
- Drgawki leczy się dożylnym podaniem diazepamu78.
- W przypadku złośliwego zespołu neuroleptycznego konieczne jest schładzanie ciała pacjenta; można podać dantrolen108.
- Nie wolno wywoływać wymiotów samodzielnie ani podawać żadnych leków bez zalecenia personelu medycznego.
- W przypadku utraty przytomności, trudności z oddychaniem lub drgawek, należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną.
- Leczenie szpitalne może być konieczne, szczególnie przy ciężkich objawach, zaburzeniach pracy serca lub układu oddechowego.
- W przypadku zapaści naczyniowej pomocne może być uniesienie nóg pacjenta, co poprawia krążenie.
- W sytuacji ciężkich zaburzeń ruchowych (dyskinez, dystonii) lekarz może zastosować specjalne leki łagodzące te objawy.
Tabela podsumowująca objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (senność, lekka hipotensja, niewielkie zaburzenia ruchowe) | Obserwacja, podanie węgla aktywowanego, monitorowanie funkcji życiowych | Nie zawsze, ale wskazana konsultacja medyczna |
| Umiarkowane (utrata przytomności, znaczny spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, spowolnienie oddechu) | Płukanie żołądka (do 6 h od spożycia), podanie płynów infuzyjnych, leczenie objawowe, unikanie adrenaliny, podtrzymywanie oddechu | Zazwyczaj wymaga hospitalizacji |
| Ciężkie (śpiączka, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, zapaść naczyniowa, ciężkie zaburzenia rytmu serca, głęboka hipotermia) | Podtrzymywanie funkcji życiowych, leczenie drgawek (diazepam), leczenie zaburzeń ruchowych (procyklidyna, orfenadryna), schładzanie ciała, dantrolen, leki inotropowe (dopamina), oddychanie wspomagane | Konieczna hospitalizacja, często na oddziale intensywnej terapii |
Promazyna – ryzyko przedawkowania i znaczenie szybkiej reakcji
Promazyna, zarówno w postaci tabletek, kropli, jak i roztworu do wstrzykiwań, może być niebezpieczna w przypadku przedawkowania. Objawy zatrucia obejmują zaburzenia pracy układu nerwowego, krążenia i oddechowego, a także inne groźne powikłania. Nie ma swoistej odtrutki na przedawkowanie tej substancji, dlatego leczenie skupia się na łagodzeniu objawów i utrzymaniu funkcji życiowych. Szybka reakcja, obserwacja objawów oraz kontakt z personelem medycznym są kluczowe dla bezpieczeństwa osoby, która przyjęła zbyt dużą dawkę leku3456.


















