Pregabalina – porównanie substancji czynnych

Pregabalina, gabapentyna i lamotrygina to leki przeciwpadaczkowe stosowane także w leczeniu bólu neuropatycznego i zaburzeń nastroju. Różnią się wskazaniami, grupami wiekowymi oraz bezpieczeństwem w ciąży.

Charakterystyka i podobieństwa porównywanych substancji czynnych

W tym porównaniu analizujemy trzy substancje czynne: pregabalinę, gabapentynę oraz lamotryginę. Wszystkie te leki należą do grupy leków przeciwpadaczkowych i oddziałują na układ nerwowy, wykazując działanie przeciwdrgawkowe, a także przeciwbólowe w przypadku bólu neuropatycznego¹²³. Zarówno pregabalina, jak i gabapentyna są pochodnymi kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), natomiast lamotrygina działa w inny sposób, blokując kanały sodowe w neuronach³. Wszystkie mogą być stosowane jako leki wspomagające w leczeniu padaczki, a pregabalina i gabapentyna są również wykorzystywane w leczeniu bólu neuropatycznego⁴⁵. Lamotrygina, oprócz leczenia padaczki, znalazła zastosowanie także w zaburzeniach nastroju, zwłaszcza w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych³. Pod względem wskazań i mechanizmu działania, leki te wykazują pewne podobieństwa, jednak ich zastosowanie oraz bezpieczeństwo różni się w zależności od grupy pacjentów.

Wskazania terapeutyczne i grupy wiekowe

Pregabalina jest wskazana w leczeniu:

• bólu neuropatycznego pochodzenia obwodowego i ośrodkowego u dorosłych⁴
• napadów częściowych w padaczce jako lek wspomagający u dorosłych⁴
• uogólnionych zaburzeń lękowych u dorosłych⁴

Gabapentyna stosowana jest w:

• leczeniu wspomagającym napadów częściowych u dorosłych i dzieci od 6. roku życia, także w monoterapii u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat⁵
• leczeniu obwodowego bólu neuropatycznego, np. w neuropatii cukrzycowej i nerwobólu po półpaścu u dorosłych⁵

Lamotrygina natomiast znajduje zastosowanie w:

• leczeniu padaczki u dorosłych i dzieci od 2. roku życia (jako lek wspomagający lub w monoterapii)³
• leczeniu napadów związanych z zespołem Lennoxa-Gastauta³
• zapobieganiu epizodom depresji w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych u dorosłych³

Ważną różnicą jest to, że gabapentynę można stosować już od 6. roku życia, a lamotryginę od 2. roku życia, natomiast pregabalina jest przeznaczona głównie dla dorosłych i nie zaleca się jej rutynowo u dzieci⁶⁵⁷. Lamotrygina wyróżnia się również możliwością stosowania w leczeniu zaburzeń nastroju, czego nie obserwujemy w przypadku pregabaliny i gabapentyny³.

Mechanizm działania i farmakokinetyka

Pregabalina i gabapentyna wykazują podobny mechanizm działania – wiążą się z podjednostką alfa2-delta kanałów wapniowych w komórkach nerwowych, co zmniejsza przekazywanie sygnałów bólowych i hamuje napady drgawkowe¹². Lamotrygina działa poprzez blokowanie kanałów sodowych, stabilizując błonę komórkową neuronów i zmniejszając uwalnianie neuroprzekaźników³. W efekcie wszystkie te substancje ograniczają nadmierną aktywność nerwową, choć robią to na różne sposoby.

Różnice dotyczą również farmakokinetyki:

• Pregabalina jest szybko wchłaniana po podaniu doustnym, osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu godziny, a jej biodostępność wynosi ponad 90%. Jest wydalana głównie przez nerki w postaci niezmienionej⁸.
• Gabapentyna również jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej, jednak jej biodostępność zmniejsza się przy wyższych dawkach, a maksymalne stężenie osiągane jest po 2–3 godzinach⁹. U dzieci powyżej 5 lat farmakokinetyka jest podobna jak u dorosłych¹⁰.
• Lamotrygina jest metabolizowana w wątrobie, a jej wydalanie zależy od funkcji tego narządu. Czas półtrwania leku może być wydłużony u osób z zaburzeniami czynności wątroby³.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób uczulonych na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu¹¹¹²¹³. Dodatkowo:

• Pregabalina i gabapentyna mogą powodować zawroty głowy i senność, zwiększając ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych¹⁴¹⁵. Lamotrygina wiąże się z ryzykiem wysypki, która może być groźna dla zdrowia¹⁶.
• Wszystkie leki mogą powodować myśli samobójcze – pacjenci powinni być monitorowani pod tym kątem¹⁷¹⁸¹⁶.
• Gabapentyna i pregabalina mogą wywołać reakcje alergiczne oraz, w rzadkich przypadkach, poważne reakcje skórne¹⁹²⁰.
• Lamotrygina wymaga bardzo ostrożnego wprowadzania i powolnego zwiększania dawki, aby ograniczyć ryzyko wysypki¹⁶.

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy substancje różnią się pod względem bezpieczeństwa stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych i osób z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby:

• Dzieci: Gabapentyna może być stosowana od 6. roku życia, lamotrygina od 2 lat (w niektórych wskazaniach), natomiast pregabalina jest przeznaczona głównie dla dorosłych⁶⁵⁷.
• Kobiety w ciąży: Pregabalina nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla dziecka – wykazano nieco wyższe ryzyko wad wrodzonych w porównaniu do innych leków²¹. Gabapentyna może być stosowana w uzasadnionych przypadkach, nie wykazano istotnego wzrostu ryzyka wad wrodzonych, ale należy zachować ostrożność²². Lamotrygina wymaga indywidualnej oceny ryzyka – jest stosowana w ciąży, ale lekarz powinien rozważyć korzyści i zagrożenia¹⁶.
• Karmienie piersią: Pregabalina i gabapentyna przenikają do mleka kobiecego, ale wpływ na dziecko nie jest w pełni poznany²³²². Lamotrygina również przechodzi do mleka matki¹⁶.
• Osoby starsze: Wszystkie trzy leki mogą wymagać dostosowania dawki ze względu na obniżoną funkcję nerek. U osób starszych częściej mogą wystąpić zawroty głowy, senność i obrzęki⁶²⁴.
• Osoby z zaburzeniami nerek: Pregabalina i gabapentyna wymagają zmniejszenia dawki przy obniżonej funkcji nerek, natomiast lamotrygina może być stosowana z ostrożnością, a dawka powinna być dobrana indywidualnie²⁵²⁶¹⁶.

Podsumowanie – najważniejsze różnice i podobieństwa