Jak działa prawastatyna?
Prawastatyna należy do leków z grupy statyn, które pomagają obniżać poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Działa poprzez hamowanie enzymu odpowiedzialnego za wytwarzanie cholesterolu w wątrobie. Dzięki temu zmniejsza ilość „złego” cholesterolu (LDL) i trójglicerydów, a jednocześnie może podnosić poziom „dobrego” cholesterolu (HDL). Działanie to przyczynia się do zmniejszenia ryzyka chorób serca i naczyń, takich jak zawał czy udar123.
Wskazania do stosowania prawastatyny u dorosłych
Prawastatyna znajduje zastosowanie w kilku ważnych obszarach medycyny. Lek stosuje się w celu obniżenia poziomu cholesterolu, a także w zapobieganiu poważnym chorobom serca i naczyń. Przed rozpoczęciem terapii zawsze zalecana jest zmiana stylu życia, w tym odpowiednia dieta i aktywność fizyczna. Prawastatynę włącza się wtedy, gdy te metody okazują się niewystarczające45.
- Leczenie pierwotnej hipercholesterolemii lub mieszanej dyslipidemii – prawastatyna jest stosowana u osób z podwyższonym poziomem cholesterolu lub zaburzeniami gospodarki lipidowej, gdy dieta i inne niefarmakologiczne metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów45.
- Prewencja pierwotna chorób sercowo-naczyniowych – lek zmniejsza ryzyko pierwszego zawału serca lub innych poważnych zdarzeń sercowych u osób z umiarkowaną lub ciężką hipercholesterolemią oraz dużym ryzykiem tych chorób45.
- Prewencja wtórna – prawastatyna jest zalecana pacjentom, którzy przeszli już zawał serca lub cierpią na niestabilną dławicę piersiową, w celu zmniejszenia ryzyka ponownego wystąpienia takich zdarzeń45.
- Leczenie hiperlipidemii po przeszczepach – prawastatyna może być stosowana u pacjentów po przeszczepach narządów miąższowych, którzy przyjmują leki immunosupresyjne, aby obniżyć poziom lipidów i zmniejszyć ryzyko powikłań naczyniowych67.
Wskazania do stosowania prawastatyny u dzieci i młodzieży
Prawastatyna może być stosowana u dzieci i młodzieży w określonych przypadkach. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną – jest to dziedziczna choroba, w której już od najmłodszych lat występuje bardzo wysoki poziom cholesterolu we krwi1011.
- Dzieci w wieku 8–13 lat: prawastatyna jest wskazana do leczenia heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej, gdy dieta i inne metody nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Zwykle stosuje się dawkę 20 mg na dobę1011.
- Młodzież w wieku 14–18 lat: w tej grupie wiekowej stosuje się dawkę do 40 mg na dobę, również w przypadku heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej1011.
Stosowanie prawastatyny u dzieci przed okresem dojrzewania powinno być bardzo dobrze przemyślane i poprzedzone dokładną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Wskazania dla dzieci są znacznie bardziej ograniczone niż u dorosłych, a bezpieczeństwo długotrwałego stosowania w młodym wieku nie zostało w pełni ocenione1213.
Specjalne grupy pacjentów
W przypadku osób starszych, pacjentów z chorobami nerek lub wątroby, dawkowanie i wskazania do stosowania prawastatyny mogą wymagać indywidualnego podejścia i ścisłego monitorowania. U pacjentów po przeszczepach prawastatyna jest stosowana jako wsparcie leczenia immunosupresyjnego, aby zmniejszyć ryzyko powikłań związanych z podwyższonym poziomem lipidów67.
Połączenia prawastatyny z innymi substancjami czynnymi
Prawastatyna może być stosowana w połączeniu z innymi lekami modyfikującymi poziom lipidów, na przykład z fenofibratem. Takie połączenie jest przeznaczone dla dorosłych pacjentów z mieszanymi zaburzeniami lipidowymi, u których sama statyna nie wystarcza do osiągnięcia odpowiednich wyników. Połączenie to pozwala skuteczniej obniżać poziom trójglicerydów i podnosić poziom HDL, ale wymaga ścisłej kontroli i nie jest zalecane u dzieci i młodzieży814.
Tabela – Wskazania do stosowania prawastatyny w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Pierwotna hipercholesterolemia/mieszana dyslipidemia | Tak | Tak (tylko heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna) | Tak (od 8 lat, tylko heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna) | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością lub modyfikacją |
| Prewencja pierwotna chorób sercowo-naczyniowych | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością lub modyfikacją |
| Prewencja wtórna (po zawale/niestabilnej dławicy) | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością lub modyfikacją |
| Po przeszczepach (hiperlipidemia) | Tak | Brak danych | Brak danych | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością lub modyfikacją |
| Połączenie z fenofibratem (hiperlipidemia mieszana) | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Nie (przeciwwskazane przy umiarkowanej/ciężkiej niewydolności nerek) |
Prawastatyna – szerokie możliwości leczenia zaburzeń lipidowych
Prawastatyna to skuteczny lek o szerokim zastosowaniu, przeznaczony do leczenia różnych zaburzeń lipidowych oraz do zapobiegania chorobom serca i naczyń u osób z podwyższonym ryzykiem. Jej stosowanie jest dobrze przebadane zarówno u dorosłych, jak i u dzieci z dziedziczną hipercholesterolemią. W wybranych przypadkach prawastatyna może być stosowana w połączeniu z innymi lekami, co pozwala osiągnąć jeszcze lepsze efekty w leczeniu zaburzeń lipidowych. Warto pamiętać, że leczenie powinno być zawsze indywidualnie dostosowane do potrzeb pacjenta i prowadzone pod odpowiednią kontrolą468.


















