Ogólne zasady dawkowania prasteronu
Prasteron, znany także jako dehydroepiandrosteron (DHEA), jest stosowany w celu uzupełnienia jego niedoboru w organizmie. Dostępny jest w różnych postaciach i dawkach, a jego dawkowanie zależy od płci, wieku, poziomu DHEA w surowicy, skuteczności leczenia oraz postaci leku1234.
Doustne tabletki powlekane i tabletki
- Dorośli – kobiety: Standardowa dawka początkowa to 10 mg raz na dobę, maksymalnie 20–25 mg na dobę, w zależności od produktu. Tabletkę przyjmuje się rano podczas posiłku13.
- Dorośli – mężczyźni: Zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania co 2 tygodnie o 10 mg aż do maksymalnie 50 mg na dobę, w zależności od stężenia DHEA we krwi i skuteczności leczenia21.
- Stosowanie: Zaleca się przyjmowanie tabletek rano, zgodnie z naturalnym rytmem wydzielania hormonu, najlepiej podczas posiłku, co poprawia wchłanianie23.
Globulki dopochwowe
- Kobiety po menopauzie: Zalecana dawka to 6,5 mg prasteronu (jedna globulka) podawana raz na dobę przed snem4.
- Globulkę należy umieścić głęboko w pochwie, można to zrobić palcem lub przy pomocy aplikatora5.
Czas trwania terapii
Prasteron przeznaczony jest zwykle do długotrwałego stosowania. Pierwsze efekty mogą pojawić się po kilku tygodniach. W przypadku globulek dopochwowych leczenie powinno być regularnie oceniane – co najmniej co 6 miesięcy – aby określić, czy korzyści z terapii nadal przeważają nad ryzykiem14.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
- Dzieci i młodzież: Prasteron jest przeciwwskazany i nie powinien być stosowany u dzieci oraz młodzieży6275.
- Osoby w podeszłym wieku: U osób starszych niedobór DHEA jest bardziej nasilony, dlatego w tej grupie może być konieczne zwiększenie dawki dobowej. Zaleca się dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta, jednak bez przekraczania maksymalnych dawek67. W przypadku globulek dopochwowych nie ma potrzeby modyfikacji dawki u kobiet w podeszłym wieku4.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Prasteronu nie należy stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (zarówno w postaci doustnej, jak i dopochwowej). W przypadku globulek dopochwowych nie jest konieczna modyfikacja dawki u kobiet z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ lek działa miejscowo6875.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Podobnie jak w przypadku nerek, prasteron w postaci doustnej jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. W przypadku globulek dopochwowych nie jest konieczna modyfikacja dawki u kobiet z zaburzeniami czynności wątroby6875.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Prasteron jest przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią91011.
Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i postaci leku
Dawkowanie prasteronu różni się w zależności od wskazania, płci i postaci leku. W przypadku leczenia niedoboru DHEA u kobiet i mężczyzn stosuje się inne dawki niż w terapii miejscowej objawów menopauzy, takich jak suchość pochwy.
- Niedobór DHEA (doustnie): Kobiety – zwykle 10–25 mg na dobę, mężczyźni – 10–50 mg na dobę. Dawka powinna być dostosowywana do stężenia DHEA w surowicy i skuteczności leczenia123.
- Leczenie objawów menopauzalnych (dopochwowo): Jedna globulka (6,5 mg) raz na dobę przed snem. Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u starszych kobiet lub osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby4.
- Nie stosuj prasteronu bez potwierdzenia niedoboru DHEA – oznaczenie poziomu hormonu we krwi jest podstawą do ustalenia dawki.
- Długotrwałe stosowanie dawek wyższych niż zalecane może prowadzić do zaburzeń hormonalnych oraz wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, maskulinizacja u kobiet czy zmiany w gruczole krokowym u mężczyzn1213.
- W razie wystąpienia nasilonych działań niepożądanych należy odstawić lek i skonsultować się z lekarzem14.
- Nie stosuj prasteronu jednocześnie z innymi lekami zawierającymi androgeny1516.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Doustnie (tabletki/tabletki powlekane): U kobiet maksymalna zalecana dawka dobowa to 20–25 mg, u mężczyzn 50 mg. Dawkę można zwiększać wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską i przy regularnym monitorowaniu poziomu DHEA we krwi123.
- Dopochwowo (globulki): Zalecana dawka to 6,5 mg raz na dobę. Nie należy stosować dwóch globulek w celu uzupełnienia pominiętej dawki4.
- Przedawkowanie: Dotychczas nie zanotowano przypadków ostrego przedawkowania prasteronu, jednak długotrwałe stosowanie dawek wyższych niż zalecane może powodować zaburzenia hormonalne i nasilenie działań niepożądanych1718.
Dawkowanie prasteronu – podsumowanie schematów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – kobiety (doustnie) | Początkowo 10 mg raz na dobę, maksymalnie 20–25 mg na dobę, rano podczas posiłku |
| Dorośli – mężczyźni (doustnie) | Początkowo 10 mg raz na dobę, stopniowe zwiększanie co 2 tygodnie o 10 mg, maksymalnie 50 mg na dobę, rano podczas posiłku |
| Kobiety po menopauzie (dopochwowo) | 6,5 mg (jedna globulka) raz na dobę przed snem |
| Dzieci i młodzież | Przeciwwskazane / nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Może być konieczne zwiększenie dawki (doustnie); bez modyfikacji (dopochwowo) |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby | Przeciwwskazane (doustnie); bez modyfikacji (dopochwowo) |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane |
Prasteron – różne schematy dawkowania dla różnych potrzeb
Dawkowanie prasteronu jest ściśle uzależnione od indywidualnych potrzeb, płci, wieku oraz wybranej postaci leku. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne i skuteczne uzupełnienie niedoboru DHEA lub leczenie określonych objawów, takich jak suchość pochwy u kobiet po menopauzie. Pamiętaj, że zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i regularnie kontrolować poziom hormonu we krwi, aby uniknąć działań niepożądanych oraz zapewnić maksymalną skuteczność terapii13.


















