Czym jest petydyna i kiedy może dojść do jej przedawkowania?
Petydyna to substancja czynna o silnym działaniu przeciwbólowym, należąca do grupy opioidów. Najczęściej stosowana jest w postaci roztworu do wstrzykiwań, gdzie w 1 ml znajduje się 50 mg petydyny w postaci chlorowodorku1.
Przedawkowanie oznacza przyjęcie ilości petydyny przekraczającej zalecaną dawkę terapeutyczną, co może prowadzić do niebezpiecznych dla zdrowia i życia skutków. Największe ryzyko występuje po podaniu dożylnym, jednak nawet przy innych drogach podania należy zachować szczególną ostrożność2.
Standardowe dawki i sytuacje ryzyka
W przypadku petydyny dawka terapeutyczna jest zawsze dobierana indywidualnie przez lekarza. Przedawkowanie może mieć miejsce nie tylko przy przypadkowym przyjęciu zbyt dużej ilości leku, ale także w wyniku celowego działania, np. próby samobójczej, lub łączenia petydyny z alkoholem bądź innymi substancjami psychoaktywnymi3.
Objawy przedawkowania petydyny
Objawy przedawkowania petydyny mogą być różne, w zależności od przyjętej dawki oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Typowe symptomy pojawiają się głównie ze strony układu nerwowego i oddechowego2.
- Układ oddechowy: zwężenie źrenic, depresja oddechowa (spowolnienie i osłabienie oddechu) aż do całkowitego zatrzymania oddechu
- Układ nerwowy: zaburzenia świadomości aż do śpiączki, zawroty głowy, delirium (stan splątania i pobudzenia), drgawki mięśni
- Układ krążenia: spadek ciśnienia tętniczego, tachykardia (przyspieszenie akcji serca)
- Inne: podwyższenie temperatury ciała, początkowo zwężenie źrenic, a wraz z pogłębianiem się niedotlenienia – rozszerzenie źrenic
W ciężkich przypadkach, zwłaszcza po podaniu dożylnym, może dojść do całkowitego zahamowania oddychania i krążenia, co bez szybkiej pomocy może skończyć się zgonem2.
Postępowanie w przypadku przedawkowania petydyny
Jeśli podejrzewasz przedawkowanie petydyny, konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Leczenie polega przede wszystkim na wsparciu oddychania i krążenia oraz na zastosowaniu specjalnego antidotum2.
- Antidotum: W przypadku ciężkiego zatrucia stosuje się antagonisty opioidów, takie jak nalokson. Nalokson powinien być podawany ostrożnie, w małych dawkach, ponieważ działa krócej niż petydyna i może być konieczne powtarzanie jego podania.
- W przypadku przyjęcia doustnego: Można wykonać płukanie żołądka oraz podać węgiel aktywowany, by zmniejszyć wchłanianie leku.
- Wsparcie krążenia: Podaje się elektrolity dożylnie w celu ustabilizowania pracy serca i ciśnienia.
- Wsparcie oddechowe: W razie potrzeby stosuje się tlenoterapię i prowadzi sztuczne oddychanie (oddychanie kontrolowane).
Zawsze należy brać pod uwagę możliwość zatrucia innymi substancjami, np. alkoholem lub środkami psychoaktywnymi, zwłaszcza jeśli przedawkowanie było wynikiem próby samobójczej3.
- Objawy przedawkowania mogą pojawić się nagle i szybko się nasilać, prowadząc nawet do śmierci.
- W przypadku podejrzenia przedawkowania petydyny nie należy zwlekać z wezwaniem pomocy.
- Leczenie opiera się na podaniu antidotum (naloksonu) oraz wsparciu funkcji życiowych.
- Przedawkowanie petydyny często współistnieje z zatruciem innymi substancjami, co może dodatkowo komplikować leczenie.
Tabela podsumowująca: objawy i postępowanie przy przedawkowaniu petydyny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. zawroty głowy, nudności, niewielkie spowolnienie oddechu) | Obserwacja, monitorowanie parametrów życiowych, wsparcie oddechowe w razie potrzeby | Wskazana |
| Umiarkowane (zaburzenia świadomości, depresja oddechowa, spadek ciśnienia) | Podanie naloksonu, wsparcie oddychania, dożylne płyny, monitorowanie | Konieczna |
| Ciężkie (śpiączka, zatrzymanie oddechu, zapaść krążeniowa) | Intensywna terapia, powtarzane dawki naloksonu, sztuczne oddychanie, płukanie żołądka (jeśli doustnie), węgiel aktywowany | Bezwzględnie konieczna, leczenie na oddziale intensywnej terapii |
Petydyna – przedawkowanie wymaga szybkiej interwencji
Przedawkowanie petydyny jest stanem bardzo niebezpiecznym, który może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zgonu. Objawy dotyczą głównie układu oddechowego i nerwowego, dlatego w przypadku ich wystąpienia konieczne jest natychmiastowe wezwanie pomocy. Szybkie zastosowanie odpowiedniego leczenia, w tym podanie antidotum, może uratować życie pacjenta23.


















