REKLAMA

Przedawkowanie paracetamolu – podstawowe informacje

Standardowa dawka paracetamolu zależy od formy leku i wieku pacjenta, ale ogólnie dla dorosłych dawka pojedyncza wynosi zazwyczaj 300-500 mg na tabletkę, a maksymalna dobowa nie powinna przekraczać 4 g. Przedawkowanie definiuje się jako przyjęcie dawki 5 g lub więcej jednorazowo, co może już być niebezpieczne dla zdrowia. W przypadku leków złożonych zawierających paracetamol oraz inne substancje, takie jak kofeina czy fenylefryna, działanie toksyczne paracetamolu pozostaje dominujące w kwestii przedawkowania, choć inne składniki mogą wywoływać dodatkowe objawy.

Przedawkowanie może mieć różne skutki – od braku widocznych objawów po poważne uszkodzenia narządów, w szczególności wątroby, które mogą prowadzić do niewydolności tego organu, a nawet śmierci. Dlatego niezwykle ważne jest stosowanie paracetamolu zgodnie z zaleceniami i unikanie przekraczania zalecanych dawek123.

Objawy przedawkowania paracetamolu

Typowe objawy przedawkowania pojawiają się zwykle w ciągu kilku do kilkunastu godzin po przyjęciu zbyt dużej dawki i obejmują:

Te objawy mogą ustąpić następnego dnia, mimo że uszkodzenie wątroby zaczyna się rozwijać i może dawać o sobie znać poprzez rozpieranie w nadbrzuszu, powrót nudności oraz pojawienie się żółtaczki. W cięższych przypadkach może dojść do poważnych zaburzeń, takich jak kwasica metaboliczna, niewydolność wątroby, encefalopatia wątrobowa, a nawet śpiączka i zgon. U dzieci i osób z obniżoną odpornością ryzyko uszkodzenia wątroby jest większe456.

Ważne: Przedawkowanie paracetamolu to poważne zagrożenie dla zdrowia, które może nie dawać natychmiastowych objawów. Nawet jeśli czujesz się dobrze po przyjęciu dużej dawki, uszkodzenie wątroby może rozwijać się w ukryciu. Dlatego po przyjęciu dawki 5 g lub więcej należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Objawy przedawkowania w lekach złożonych

W przypadku leków zawierających paracetamol wraz z kofeiną, fenylefryną lub propyfenazonem, mogą pojawić się dodatkowe objawy związane z tymi składnikami. Na przykład przedawkowanie kofeiny może powodować bóle brzucha, bezsenność, pobudzenie, a w cięższych przypadkach arytmię serca i drgawki. Przedawkowanie fenylefryny może prowadzić do nadciśnienia, niepokoju, a nawet omamów i arytmii. Objawy te jednak pojawiają się zwykle przy dawkach większych niż te, które powodują uszkodzenie wątroby przez paracetamol78.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania paracetamolu, zwłaszcza po przyjęciu dawki 5 g lub większej, należy niezwłocznie podjąć następujące działania:

  • Jeśli od zażycia leku nie minęła więcej niż godzina, należy sprowokować wymioty lub wykonać płukanie żołądka.
  • Podanie doustnie 60-100 g węgla aktywnego, najlepiej rozmieszanego w wodzie, co pomaga zmniejszyć wchłanianie substancji.
  • Niezwłoczny kontakt z lekarzem i przewiezienie pacjenta do szpitala, gdzie wykonane zostanie oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi, co pozwoli ocenić ciężkość zatrucia i konieczność leczenia.
  • W szpitalu stosuje się leczenie odtrutkami – przede wszystkim N-acetylocysteinę, która jest najskuteczniejsza, gdy podana zostanie w ciągu 8-10 godzin od przedawkowania. Może być podawana doustnie lub dożylnie. Alternatywnie stosuje się metioninę doustnie, szczególnie gdy dostęp do szpitala jest utrudniony.
  • Leczenie powinno odbywać się w warunkach oddziału intensywnej terapii, z monitorowaniem funkcji wątroby i innych parametrów.

W przypadkach bardzo ciężkiego zatrucia może być konieczny przeszczep wątroby. Leczenie odtrutkami może być skuteczne nawet po upływie 24 godzin od spożycia toksycznej dawki, ale im wcześniej zostanie rozpoczęte, tym lepsze są rokowania910511.

Ważne: Nie czekaj na pojawienie się objawów zatrucia – w przypadku przedawkowania paracetamolu szybka reakcja i leczenie są kluczowe dla uniknięcia trwałych uszkodzeń wątroby.

Przedawkowanie paracetamolu w różnych postaciach i lekach złożonych

Przedawkowanie paracetamolu może wystąpić niezależnie od formy leku – czy to tabletki, czopki, tabletki musujące, granulat w saszetkach czy roztwory do infuzji. Dawki toksyczne zaczynają się zwykle od 5 g w jednorazowym przyjęciu, jednak w przypadku leków doodbytniczych, gdzie wchłanianie jest inne, lub u osób z grup ryzyka (dzieci, osoby starsze, chorzy na wątrobę, osoby przewlekle spożywające alkohol) już mniejsze dawki mogą być niebezpieczne12313.

W lekach złożonych, które oprócz paracetamolu zawierają inne substancje, takie jak kofeina, fenylefryna czy propyfenazon, przedawkowanie paracetamolu nadal pozostaje najgroźniejsze. Dodatkowo mogą pojawić się objawy toksyczności związane z tymi składnikami, na przykład pobudzenie, zaburzenia rytmu serca czy nadciśnienie, które wymagają leczenia objawowego i specjalistycznej opieki1415.

Podsumowanie: paracetamol – przedawkowanie i bezpieczeństwo stosowania

Paracetamol jest skutecznym i bezpiecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, pod warunkiem przestrzegania zaleceń dawkowania. Przedawkowanie może jednak prowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby, które rozwijają się często bez wyraźnych objawów w pierwszych godzinach. W przypadku przyjęcia dawki 5 g lub większej, zwłaszcza jednorazowo, konieczne jest szybkie działanie – sprowokowanie wymiotów, podanie węgla aktywowanego oraz natychmiastowa konsultacja lekarska i hospitalizacja. Oznaczenie poziomu paracetamolu we krwi pozwala na ocenę ryzyka i wdrożenie odpowiedniego leczenia odtrutkami, które mogą uratować życie i zdrowie pacjenta. W lekach złożonych z paracetamolem dodatkowe składniki mogą powodować inne objawy zatrucia, które wymagają leczenia objawowego. Bezpieczeństwo stosowania paracetamolu jest bardzo wysokie przy stosowaniu się do zaleceń, dlatego nigdy nie należy przekraczać zalecanych dawek.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania paracetamolu?

Pierwsze objawy to nudności, wymioty, nadmierna potliwość, senność i ogólne osłabienie, które mogą pojawić się w ciągu kilku do kilkunastu godzin po zażyciu.

Jaka dawka paracetamolu jest uważana za przedawkowanie?

Przedawkowanie to zwykle przyjęcie jednorazowo 5 g lub więcej paracetamolu u dorosłych.

Co zrobić po przypadkowym przedawkowaniu paracetamolu?

Jeśli od zażycia nie minęła godzina, należy sprowokować wymioty i podać węgiel aktywowany, a następnie niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Czy istnieje odtrutka na zatrucie paracetamolem?

Tak, odtrutką jest N-acetylocysteina, która jest najskuteczniejsza, gdy podana zostanie w ciągu 8-10 godzin od przedawkowania.

Czy przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do śmierci?

Tak, ciężkie przedawkowanie może spowodować niewydolność wątroby i zagrażać życiu.

REKLAMA