Jak działa niraparyb?

Niraparyb to lek z grupy nowoczesnych środków przeciwnowotworowych, który działa poprzez blokowanie enzymów odpowiedzialnych za naprawę uszkodzeń DNA w komórkach nowotworowych1234. Dzięki temu komórki rakowe, które nie potrafią naprawić swojego materiału genetycznego, ulegają zniszczeniu. Niraparyb jest inhibitorem enzymów zwanych PARP (polimeraza poli(ADP-rybozy)), co ma kluczowe znaczenie w walce z określonymi typami nowotworów. Lek wykazuje skuteczność niezależnie od obecności niektórych mutacji genów, takich jak BRCA1 czy BRCA2, choć w niektórych przypadkach jego działanie może być jeszcze silniejsze56.

Wskazania do stosowania niraparybu u dorosłych

Zakres zastosowania niraparybu zależy od postaci leku oraz jego skojarzenia z innymi substancjami czynnymi. Najczęściej lek ten podaje się w postaci kapsułek lub tabletek powlekanych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazania do stosowania niraparybu u dorosłych, w podziale na monoterapię oraz leczenie skojarzone.

Niraparyb w monoterapii

Niraparyb w monoterapii stosowany jest przede wszystkim u kobiet po zakończeniu leczenia chemioterapią opartą na pochodnych platyny, jako tzw. leczenie podtrzymujące w celu wydłużenia czasu bez nawrotu choroby78.

  • Leczenie podtrzymujące po pierwszym rzucie chemioterapii – dla dorosłych kobiet z zaawansowanym (III lub IV stopień według klasyfikacji FIGO), niskozróżnicowanym rakiem jajnika, rakiem jajowodu lub pierwotnym rakiem otrzewnej, które odpowiedziały częściowo lub całkowicie na chemioterapię opartą na pochodnych platyny78.
  • Leczenie podtrzymujące w przypadku nawrotu – dla dorosłych kobiet z platynowrażliwym, nawrotowym, niskozróżnicowanym surowiczym rakiem jajnika, jajowodu lub pierwotnym rakiem otrzewnej, u których uzyskano odpowiedź na kolejną chemioterapię pochodnymi platyny78.
Ważne dla pacjentek z rakiem jajnika:

  • Niraparyb jest przeznaczony do leczenia podtrzymującego – nie zastępuje chemioterapii, lecz pomaga utrzymać efekty jej działania78.
  • Lek można stosować zarówno po pierwszym rzucie chemioterapii, jak i w przypadku nawrotu choroby, jeśli nowotwór nadal odpowiada na leczenie platyną.
  • Wskazania dotyczą wyłącznie dorosłych kobiet; nie stosuje się go u dzieci i młodzieży w tych chorobach910.
  • Lek działa niezależnie od obecności mutacji BRCA, jednak w niektórych grupach pacjentek z mutacjami skuteczność może być jeszcze wyższa56.

Niraparyb w połączeniu z abirateronem (Akeega)

W leczeniu dorosłych mężczyzn niraparyb jest stosowany w skojarzeniu z octanem abirateronu (jako preparat złożony) oraz prednizonem lub prednizolonem. To połączenie stosuje się w konkretnym wskazaniu:

  • Odporny na kastrację rak prostaty z przerzutami (mCRPC) – leczenie dorosłych mężczyzn z opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego z przerzutami i potwierdzonymi mutacjami genów BRCA1/2 (zarówno wrodzonymi, jak i nabytymi), u których nie jest wskazana chemioterapia1112.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Niraparyb nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży w żadnym z dopuszczonych wskazań. Europejska Agencja Leków zwolniła producentów z obowiązku przeprowadzania badań tej substancji w grupie pacjentów pediatrycznych z rakiem jajnika oraz z nowotworami gruczołu krokowego9101314. Oznacza to, że lek nie powinien być stosowany u osób poniżej 18 roku życia.

Wskazania w szczególnych grupach pacjentów

W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, a także u kobiet w ciąży i osób starszych, decyzja o zastosowaniu niraparybu powinna być podjęta przez lekarza na podstawie indywidualnej oceny. Dla osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby lub rzadkimi zaburzeniami genetycznymi dotyczącymi metabolizmu laktozy, stosowanie niraparybu może być niewskazane lub wymagać szczególnej ostrożności15161718.

Wskazania do leczenia niraparybem w połączeniu z abirateronem:

  • Leczenie jest przeznaczone wyłącznie dla dorosłych mężczyzn z przerzutowym, opornym na kastrację rakiem prostaty i mutacjami BRCA1/21112.
  • Stosuje się je tylko, jeśli nie jest wskazana chemioterapia.
  • Lek podaje się zawsze razem z prednizonem lub prednizolonem, które zmniejszają ryzyko niektórych działań niepożądanych związanych z terapią1112.
  • Wskazanie nie obejmuje dzieci i młodzieży oraz kobiet.
  • Lek stosuje się pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty.

Tabela: Wskazania do stosowania niraparybu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Leczenie podtrzymujące zaawansowanego raka jajnika, jajowodu, pierwotnego raka otrzewnej (monoterapia) Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością*
Leczenie podtrzymujące platynowrażliwego, nawrotowego raka jajnika, jajowodu, pierwotnego raka otrzewnej (monoterapia) Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością*
Odporny na kastrację rak prostaty z przerzutami i mutacją BRCA1/2 (w skojarzeniu z abirateronem i prednizonem/prednizolonem) Tak (tylko mężczyźni) Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością*

* W przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby decyzja o leczeniu powinna być podjęta przez lekarza na podstawie indywidualnej oceny, a stosowanie może wymagać monitorowania i modyfikacji dawki15161718.

Niraparyb – skuteczność i bezpieczeństwo w różnych wskazaniach

Skuteczność niraparybu została potwierdzona w badaniach klinicznych zarówno u pacjentek z rakiem jajnika, jak i u pacjentów z rakiem prostaty. W przypadku leczenia raka jajnika lek ten wyraźnie wydłuża czas przeżycia bez progresji choroby (czyli bez pogorszenia się stanu zdrowia związanej z nowotworem) w porównaniu do placebo, zarówno w populacji ogólnej, jak i w grupach pacjentek z mutacjami BRCA lub innymi zaburzeniami naprawy DNA1920. W przypadku raka prostaty z mutacjami BRCA, niraparyb w połączeniu z abirateronem i prednizonem wydłuża czas bez pogorszenia choroby w porównaniu do standardowego leczenia2122.

Niraparyb – skuteczne leczenie nowotworów z indywidualnym podejściem

Niraparyb to substancja, która daje nowe możliwości leczenia wybranych nowotworów, zwłaszcza tam, gdzie standardowe metody mogą być niewystarczające lub nie są już skuteczne. Stosowanie niraparybu jest ściśle określone przez wskazania i zawsze wymaga oceny lekarza prowadzącego. Lek ten nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży, a jego zastosowanie u osób starszych, z chorobami nerek lub wątroby wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny. Skuteczność niraparybu została potwierdzona w dużych badaniach klinicznych zarówno u kobiet z rakiem jajnika, jak i u mężczyzn z określonym typem raka prostaty, co czyni go istotnym elementem nowoczesnej terapii onkologicznej.

Pytania i odpowiedzi

W jakich nowotworach stosuje się niraparyb?

Niraparyb stosowany jest w leczeniu podtrzymującym zaawansowanego lub nawrotowego raka jajnika, jajowodu, pierwotnego raka otrzewnej oraz w połączeniu z abirateronem w leczeniu opornego na kastrację raka prostaty z przerzutami i mutacjami BRCA1/2 u dorosłych.

Czy niraparyb można stosować u dzieci lub młodzieży?

Nie, niraparyb nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży w żadnym z dopuszczonych wskazań.

Czy niraparyb jest skuteczny u wszystkich pacjentek z rakiem jajnika?

Tak, lek może być stosowany niezależnie od obecności mutacji BRCA, ale jego skuteczność może być większa u pacjentek z zaburzeniami naprawy DNA.

W jakich przypadkach niraparyb stosuje się w połączeniu z innymi lekami?

Niraparyb w połączeniu z abirateronem i prednizonem/prednizolonem stosuje się u dorosłych mężczyzn z opornym na kastrację rakiem prostaty z przerzutami i mutacjami BRCA1/2, u których nie jest wskazana chemioterapia.