REKLAMA

Jak działa nikotyna w leczeniu uzależnienia?

Nikotyna jest substancją czynną, która wpływa na układ nerwowy, wywołując szereg reakcji związanych z uzależnieniem. Podczas rzucania palenia organizm osoby uzależnionej może doświadczać silnego głodu nikotynowego oraz objawów odstawiennych, takich jak drażliwość, bezsenność, trudności z koncentracją czy zwiększony apetyt. Nikotynowa terapia zastępcza polega na dostarczaniu kontrolowanych dawek nikotyny, co pozwala stopniowo ograniczyć jej ilość w organizmie i zmniejszyć uciążliwość tych objawów123.

Wskazania do stosowania nikotyny

Wszystkie dostępne na rynku preparaty zawierające nikotynę mają wspólny cel: wspomaganie osób uzależnionych od palenia tytoniu w rzuceniu nałogu lub w jego ograniczeniu. Wskazania do stosowania mogą jednak różnić się w zależności od formy leku, drogi podania i grupy wiekowej pacjenta.

U dorosłych

Produkty z nikotyną są przeznaczone dla dorosłych osób, które chcą rzucić palenie lub przynajmniej ograniczyć liczbę wypalanych papierosów. Najczęściej wykorzystywane są:

  • Łagodzenie objawów odstawienia nikotyny – preparaty pomagają zredukować głód nikotynowy oraz takie objawy jak nerwowość, niepokój, drażliwość, zaburzenia snu czy trudności z koncentracją, które pojawiają się po zaprzestaniu palenia4567.
  • Wsparcie w trwałym rzuceniu palenia – celem terapii jest całkowite zaprzestanie używania wyrobów tytoniowych. Preparaty mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z programami wsparcia psychologicznego czy behawioralnego89.
  • Ograniczenie liczby wypalanych papierosów – w niektórych przypadkach, jeśli nie jest możliwe całkowite rzucenie palenia, nikotyna może być stosowana do stopniowego zmniejszania ilości wypalanych papierosów przed całkowitym odstawieniem710.
Ważne:

  • Wskazania do stosowania nikotyny są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych. Dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat większość preparatów jest przeciwwskazana, a stosowanie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarza1112.
  • Nie należy używać preparatów z nikotyną, jeśli nie jest się osobą uzależnioną od palenia tytoniu13.
  • Przed rozpoczęciem terapii warto zapoznać się z informacjami dotyczącymi przeciwwskazań i możliwych skutków ubocznych.

U dzieci i młodzieży

Zgodnie z aktualnymi danymi, nikotyna nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Produkty te są przeznaczone głównie dla osób dorosłych. Wszelkie przypadki stosowania u osób niepełnoletnich powinny być oceniane indywidualnie przez lekarza i prowadzone pod jego ścisłą kontrolą, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i toksyczność nikotyny dla dzieci1211.

Wskazania w zależności od postaci i drogi podania

Nikotyna występuje w różnych formach, które umożliwiają dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta:

  • Gumy do żucia – stosowane do łagodzenia głodu nikotynowego i objawów odstawiennych. Mogą być używane w każdej chwili, kiedy pojawia się potrzeba zapalenia papierosa414.
  • Pastylki i tabletki do ssania – pozwalają na szybkie dostarczenie nikotyny do organizmu i łagodzą objawy odstawienia podczas rzucania palenia158.
  • Spraye do stosowania w jamie ustnej – zapewniają bardzo szybkie działanie, dzięki czemu skutecznie zmniejszają nagłą potrzebę zapalenia papierosa9.
  • Plastry transdermalne – pozwalają na utrzymanie stałego poziomu nikotyny w organizmie przez dłuższy czas, co ułatwia kontrolę nad objawami odstawienia56.

Połączenia z innymi substancjami czynnymi

W dostępnych preparatach nikotyna występuje jako jedyna substancja czynna. Nie stwierdzono w źródłach obecności preparatów będących połączeniem nikotyny z innymi substancjami czynnymi.

Inne grupy pacjentów

Niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności podczas stosowania nikotyny:

  • Osoby z chorobami serca i naczyń – w przypadku przebytych niedawno incydentów sercowo-naczyniowych, jak zawał serca czy udar, stosowanie nikotyny możliwe jest tylko wtedy, gdy nie udało się rzucić palenia metodami niefarmakologicznymi i zawsze pod ścisłą kontrolą lekarza1617.
  • Pacjenci z cukrzycą – konieczna jest częstsza kontrola poziomu cukru we krwi, gdyż odstawienie palenia i rozpoczęcie terapii nikotyną może wpływać na gospodarkę węglowodanową1819.
  • Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – nikotyna może być u nich wolniej usuwana z organizmu, dlatego należy stosować ją ostrożnie1820.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią – w źródłach nie podano szczegółowych wskazań dotyczących tej grupy. Zaleca się ostrożność i konsultację lekarską przed rozpoczęciem terapii nikotyną.
Najważniejsze informacje dla pacjenta:

  • Nikotyna stosowana w leczeniu uzależnienia od palenia tytoniu nie powoduje tych samych szkodliwych skutków zdrowotnych, co palenie papierosów, ale może wywołać działania niepożądane, szczególnie u osób z chorobami serca, wątroby czy nerek1618.
  • Nie należy przekraczać zalecanej dawki i czasu stosowania produktów z nikotyną.
  • Preparaty z nikotyną należy przechowywać poza zasięgiem dzieci, gdyż nawet niewielkie ilości mogą być dla nich toksyczne2112.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów lub pogorszenia samopoczucia podczas terapii, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.

Tabela – Wskazania do stosowania nikotyny w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Leczenie uzależnienia od wyrobów tytoniowych Tak Nie (brak danych lub przeciwwskazanie) Nie Tak Tak, z ostrożnością
Łagodzenie objawów odstawiennych Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością
Redukcja liczby wypalanych papierosów przed całkowitym rzuceniem Tak Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością

Nikotyna jako skuteczne wsparcie w rzucaniu palenia

Stosowanie nikotyny w postaci gumy do żucia, pastylek, tabletek do ssania, sprayów lub plastrów jest skutecznym sposobem na zmniejszenie objawów odstawienia podczas rzucania palenia. Preparaty te pomagają kontrolować głód nikotynowy, poprawiają samopoczucie i zwiększają szansę na trwałe zaprzestanie palenia. Warto jednak pamiętać, że nikotyna nie jest przeznaczona dla każdego – dzieci i młodzież, kobiety w ciąży oraz osoby z poważnymi schorzeniami powinny zachować szczególną ostrożność lub unikać jej stosowania. Zawsze należy stosować się do zaleceń zawartych w ulotce i, w razie wątpliwości, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą4897.

Pytania i odpowiedzi

Na czym polega wskazanie do stosowania nikotyny?

Nikotyna jest wskazana w leczeniu uzależnienia od wyrobów tytoniowych poprzez łagodzenie głodu nikotynowego i objawów odstawienia podczas rzucania palenia4.

Czy nikotynę można stosować u dzieci?

Nie, preparaty z nikotyną są przeznaczone dla dorosłych. U dzieci i młodzieży stosowanie jest przeciwwskazane lub wymaga ścisłej kontroli lekarza1112.

Jakie formy nikotyny są dostępne w leczeniu uzależnienia od palenia?

Dostępne są gumy do żucia, pastylki i tabletki do ssania, spray do jamy ustnej oraz plastry transdermalne459.

Czy osoby z chorobami serca mogą stosować nikotynę?

W przypadku chorób serca stosowanie nikotyny wymaga ścisłej kontroli lekarskiej i jest możliwe tylko wtedy, gdy inne metody zawiodą16.

REKLAMA