Ogólne zasady dawkowania nafazoliny
Nafazolina występuje w różnych postaciach: jako krople do nosa, krople do oczu oraz aerozol na skórę. Zazwyczaj stosuje się ją miejscowo, co oznacza, że działa głównie w miejscu podania i rzadko powoduje działania ogólne. Dawka, częstotliwość oraz czas trwania terapii są ściśle określone i zależą od postaci leku, wieku pacjenta oraz wskazania do stosowania12345.
Dawkowanie w kroplach do nosa
- Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 1–3 krople do każdego otworu nosowego, nie częściej niż co 4–6 godzin1. W przypadku niektórych preparatów: 1–2 krople do każdego otworu nosowego co 4–6 godzin23.
- Dzieci powyżej 6 lat: 1–2 krople do każdego otworu nosowego co 4–6 godzin (dotyczy wybranych preparatów)2.
- Czas trwania terapii: Nie należy stosować dłużej niż 3–5 dni, aby uniknąć ryzyka wystąpienia tzw. efektu „z odbicia”, czyli wtórnego nasilenia objawów i trwałych zmian w błonie śluzowej nosa123.
Dawkowanie w kroplach do oczu
- Dorośli i dzieci powyżej 6 lat: 1–2 krople do worka spojówkowego w razie potrzeby co 6–8 godzin6.
- Dorośli (inne preparaty): 1 kropla do worka spojówkowego 3–4 razy na dobę4.
- Czas stosowania: Nie dłużej niż 3–5 dni (lub 3 dni bez kontroli lekarskiej w przypadku niektórych preparatów)64.
Dawkowanie w aerozolu na skórę
- Dorośli: Roztwór należy natryskiwać na skórę w miejsca po ukłuciu owadów co 4–6 godzin5.
- Dzieci i młodzież poniżej 18 lat: Nie stosować5.
Dawkowanie nafazoliny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dzieci poniżej 6 lat: nie zaleca się stosowania nafazoliny w kroplach do nosa ani do oczu ze względu na trudne do przewidzenia i potencjalnie niebezpieczne działania niepożądane210.
- Dzieci od 6 do 12 lat: tylko wybrane preparaty mogą być stosowane (np. niektóre krople do nosa i oczu), zawsze w dawce zalecanej przez producenta26.
- Dzieci i młodzież powyżej 12 lat: dawkowanie jak u dorosłych, zgodnie z zaleceniami dla danej postaci leku31.
- Aerozol na skórę: nie stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat5.
Pacjenci w podeszłym wieku
U osób starszych zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania nafazoliny, zwłaszcza jeśli występują choroby układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, nadczynność tarczycy czy przerost gruczołu krokowego. W tej grupie pacjentów niekiedy zaleca się stosowanie niższych dawek lub rzadsze podawanie, choć w większości przypadków dawkowanie jest takie samo jak u dorosłych1189.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Brak szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania nafazoliny u osób z zaburzeniami czynności nerek w dostarczonych materiałach źródłowych. Zaleca się ostrożność i monitorowanie stanu pacjenta podczas stosowania preparatów z nafazoliną8.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Materiały źródłowe nie zawierają szczegółowych informacji na temat konieczności modyfikacji dawkowania nafazoliny u pacjentów z chorobami wątroby. Jednak, jak w przypadku wszystkich leków działających miejscowo, zaleca się ostrożność w tej grupie pacjentów8.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Krople do oczu (niektóre preparaty): przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia piersią12.
- Aerozol na skórę: kobiety w ciąży powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem produktu, natomiast kobiety karmiące piersią nie powinny stosować preparatu na skórę piersi13.
- Pozostałe preparaty: należy zachować ostrożność i stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
- Nie przekraczaj zalecanej liczby dawek ani czasu stosowania – zbyt długie lub częste używanie nafazoliny może prowadzić do poważnych skutków ubocznych, zwłaszcza u dzieci i osób starszych.
- U dzieci w wieku poniżej 6 lat oraz w przypadku niektórych preparatów poniżej 12 lat stosowanie nafazoliny jest przeciwwskazane lub niezalecane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych.
- Preparaty z nafazoliną mogą być przeciwwskazane w przypadku jaskry z wąskim kątem przesączania oraz przy nadwrażliwości na składniki leku.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny szczególnie uważać na skład i przeznaczenie preparatu przed jego użyciem.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie nafazoliny może różnić się w zależności od postaci leku i wskazania:
- Krople do nosa i oczu: stosowane doraźnie, w leczeniu objawowym ostrych stanów zapalnych i podrażnienia141516.
- Aerozol na skórę: stosowany miejscowo na podrażnienia po ukąszeniach owadów, wyłącznie u dorosłych17.
- Nie ma szczególnych różnic w dawkowaniu pomiędzy leczeniem przewlekłym a doraźnym, ponieważ nafazolina jest wskazana wyłącznie do krótkotrwałego, doraźnego stosowania18.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Materiały źródłowe nie określają jednoznacznie maksymalnej dawki dobowej nafazoliny, jednak wszystkie zalecają nieprzekraczanie dawki oraz częstotliwości stosowania opisanej w ulotce. Przedawkowanie, zwłaszcza u dzieci, może prowadzić do poważnych objawów, takich jak zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego, hipotermia, śpiączka, zaburzenia rytmu serca, a nawet zapaść1920212223. Przedawkowanie może wystąpić także po przypadkowym spożyciu doustnym.
Nafazolina – bezpieczne dawkowanie dla różnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | Krople do nosa: 1–3 krople do każdego otworu nosowego co 4–6 godzin, max. 3–5 dni Krople do oczu: 1–2 krople do worka spojówkowego co 6–8 godzin lub 1 kropla 3–4 razy na dobę, max. 3–5 dni Aerozol na skórę: w miejsca po ukąszeniach owadów co 4–6 godzin |
| Dzieci (powyżej 6 lat) | Krople do nosa/oczu: 1–2 krople do każdego otworu nosowego lub worka spojówkowego co 4–6 godzin (tylko wybrane preparaty), max. 3–5 dni |
| Dzieci (poniżej 6 lat) | Nie zaleca się stosowania210 |
| Dzieci i młodzież (poniżej 12 lat) | W większości preparatów przeciwwskazane31 |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności przy chorobach przewlekłych11 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Brak szczegółowych danych; zalecana ostrożność |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Brak szczegółowych danych; zalecana ostrożność |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | W niektórych preparatach przeciwwskazane; w pozostałych zalecana ostrożność lub konsultacja z lekarzem1213 |


















