Czym jest mesna i kiedy mówimy o jej przedawkowaniu?
Mesna (Mesnum) to substancja czynna wykorzystywana przede wszystkim jako środek ochronny podczas leczenia niektórymi lekami przeciwnowotworowymi, zwłaszcza oksazafosforynami. Zazwyczaj podaje się ją w postaci roztworu do wstrzykiwań, gdzie 1 ml zawiera 100 mg mesny1. Standardowa dawka mesny jest dobierana indywidualnie do masy ciała pacjenta oraz stosowanego leczenia, ale przekroczenie zalecanej ilości może prowadzić do niepożądanych objawów.
Za przedawkowanie uznaje się przyjęcie ilości mesny znacznie przekraczającej zalecaną dawkę dobową, czyli powyżej 60-80 mg na kilogram masy ciała na dobę. W badaniach opisano przypadki, w których pojedyncze dawki od około 4 g do 7 g wywoływały niepożądane reakcje u dorosłych23.
Objawy przedawkowania mesny
Objawy przedawkowania mesny mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do bardziej uciążliwych, jednak nie odnotowano przypadków zagrażających życiu. Najczęściej występujące dolegliwości dotyczą układu pokarmowego, skóry oraz układu krążenia. Objawy mogą się nasilać wraz ze wzrostem dawki i są podobne niezależnie od drogi podania.
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty, ból brzucha lub kolka, biegunka23
- Układ nerwowy: ból głowy, uczucie zmęczenia, brak energii, wyczerpanie, osłabienie, depresja, drażliwość23
- Skóra: wysypka, zaczerwienienie skóry2
- Układ sercowo-naczyniowy: niedociśnienie (obniżone ciśnienie krwi), bradykardia (wolne tętno), tachykardia (przyspieszone tętno)23
- Inne: ból kończyn i stawów, gorączka, skurcz oskrzeli, parestezje (mrowienie lub drętwienie)2
Postępowanie w przypadku przedawkowania mesny
W przypadku podejrzenia przedawkowania mesny należy niezwłocznie poinformować personel medyczny. Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) dla tej substancji2. Leczenie polega głównie na monitorowaniu stanu pacjenta i łagodzeniu objawów, które mogą się pojawić. W razie wystąpienia reakcji zagrażających życiu, takich jak reakcje rzekomoanafilaktyczne (nagłe reakcje alergiczne), konieczne jest zastosowanie odpowiednich leków ratunkowych, które powinny być dostępne na oddziale2.
Zwykle objawy ustępują samoistnie po odstawieniu mesny, jednak w przypadku nasilonych dolegliwości, szczególnie ze strony układu sercowo-naczyniowego czy oddechowego, może być konieczna hospitalizacja i intensywna opieka medyczna.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. nudności, ból głowy, zmęczenie) | Obserwacja, leczenie objawowe, odstawienie mesny | Nie zawsze wymagana, zależnie od nasilenia |
| Umiarkowane (wymioty, biegunka, wysypka, bóle stawów) | Obserwacja, leczenie objawowe, możliwe dożylne nawodnienie | Może być wskazana przy nasilonych objawach |
| Ciężkie (niedociśnienie, bradykardia, reakcje rzekomoanafilaktyczne) | Natychmiastowe leczenie objawowe, leki ratunkowe, intensywny nadzór | Tak, hospitalizacja konieczna |
Mesna – bezpieczna, ale nie wolna od ryzyka przy przedawkowaniu
Mesna, mimo że uznawana jest za substancję o niskiej toksyczności i szerokim profilu bezpieczeństwa, może powodować różnorodne objawy przy przedawkowaniu. Najczęściej dotyczą one układu pokarmowego, skóry oraz serca, jednak objawy te zazwyczaj ustępują po odstawieniu leku. Ważne jest, by stosować mesnę zgodnie z zaleceniami personelu medycznego, a w przypadku pojawienia się niepokojących objawów, niezwłocznie zgłosić się po pomoc. Brak specyficznej odtrutki sprawia, że najważniejsze jest szybkie rozpoznanie problemu i odpowiednie leczenie objawowe23.


















