Czym jest mesna i kiedy mówimy o jej przedawkowaniu?

Mesna (Mesnum) to substancja czynna wykorzystywana przede wszystkim jako środek ochronny podczas leczenia niektórymi lekami przeciwnowotworowymi, zwłaszcza oksazafosforynami. Zazwyczaj podaje się ją w postaci roztworu do wstrzykiwań, gdzie 1 ml zawiera 100 mg mesny1. Standardowa dawka mesny jest dobierana indywidualnie do masy ciała pacjenta oraz stosowanego leczenia, ale przekroczenie zalecanej ilości może prowadzić do niepożądanych objawów.

Za przedawkowanie uznaje się przyjęcie ilości mesny znacznie przekraczającej zalecaną dawkę dobową, czyli powyżej 60-80 mg na kilogram masy ciała na dobę. W badaniach opisano przypadki, w których pojedyncze dawki od około 4 g do 7 g wywoływały niepożądane reakcje u dorosłych23.

Objawy przedawkowania mesny

Objawy przedawkowania mesny mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do bardziej uciążliwych, jednak nie odnotowano przypadków zagrażających życiu. Najczęściej występujące dolegliwości dotyczą układu pokarmowego, skóry oraz układu krążenia. Objawy mogą się nasilać wraz ze wzrostem dawki i są podobne niezależnie od drogi podania.

  • Układ pokarmowy: nudności, wymioty, ból brzucha lub kolka, biegunka23
  • Układ nerwowy: ból głowy, uczucie zmęczenia, brak energii, wyczerpanie, osłabienie, depresja, drażliwość23
  • Skóra: wysypka, zaczerwienienie skóry2
  • Układ sercowo-naczyniowy: niedociśnienie (obniżone ciśnienie krwi), bradykardia (wolne tętno), tachykardia (przyspieszone tętno)23
  • Inne: ból kończyn i stawów, gorączka, skurcz oskrzeli, parestezje (mrowienie lub drętwienie)2
Ważne: Przedawkowanie mesny może powodować objawy z różnych układów organizmu, najczęściej jednak pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i zmiany skórne. Objawy te zwykle ustępują po odstawieniu substancji, jednak w razie ich wystąpienia nie należy ich lekceważyć. Szczególnie osoby w trakcie leczenia onkologicznego powinny zwracać uwagę na wszelkie niepokojące symptomy i informować o nich personel medyczny2.

Postępowanie w przypadku przedawkowania mesny

W przypadku podejrzenia przedawkowania mesny należy niezwłocznie poinformować personel medyczny. Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) dla tej substancji2. Leczenie polega głównie na monitorowaniu stanu pacjenta i łagodzeniu objawów, które mogą się pojawić. W razie wystąpienia reakcji zagrażających życiu, takich jak reakcje rzekomoanafilaktyczne (nagłe reakcje alergiczne), konieczne jest zastosowanie odpowiednich leków ratunkowych, które powinny być dostępne na oddziale2.

Zwykle objawy ustępują samoistnie po odstawieniu mesny, jednak w przypadku nasilonych dolegliwości, szczególnie ze strony układu sercowo-naczyniowego czy oddechowego, może być konieczna hospitalizacja i intensywna opieka medyczna.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (np. nudności, ból głowy, zmęczenie) Obserwacja, leczenie objawowe, odstawienie mesny Nie zawsze wymagana, zależnie od nasilenia
Umiarkowane (wymioty, biegunka, wysypka, bóle stawów) Obserwacja, leczenie objawowe, możliwe dożylne nawodnienie Może być wskazana przy nasilonych objawach
Ciężkie (niedociśnienie, bradykardia, reakcje rzekomoanafilaktyczne) Natychmiastowe leczenie objawowe, leki ratunkowe, intensywny nadzór Tak, hospitalizacja konieczna
Wskazówka: Brak swoistej odtrutki sprawia, że leczenie przedawkowania mesny skupia się na łagodzeniu objawów i zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentowi. W przypadku wystąpienia ciężkich objawów, takich jak nagłe zmiany ciśnienia czy trudności w oddychaniu, należy natychmiast podjąć odpowiednie działania medyczne, a pacjent powinien znajdować się pod stałą opieką specjalistów2.

Mesna – bezpieczna, ale nie wolna od ryzyka przy przedawkowaniu

Mesna, mimo że uznawana jest za substancję o niskiej toksyczności i szerokim profilu bezpieczeństwa, może powodować różnorodne objawy przy przedawkowaniu. Najczęściej dotyczą one układu pokarmowego, skóry oraz serca, jednak objawy te zazwyczaj ustępują po odstawieniu leku. Ważne jest, by stosować mesnę zgodnie z zaleceniami personelu medycznego, a w przypadku pojawienia się niepokojących objawów, niezwłocznie zgłosić się po pomoc. Brak specyficznej odtrutki sprawia, że najważniejsze jest szybkie rozpoznanie problemu i odpowiednie leczenie objawowe23.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania mesny?

Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, wysypka, zmęczenie, ból głowy, zaburzenia ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca.

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie mesny?

Nie, nie istnieje specyficzne antidotum na przedawkowanie mesny. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i monitorowaniu pacjenta.

Czy przedawkowanie mesny wymaga hospitalizacji?

Hospitalizacja może być konieczna w przypadku ciężkich objawów, takich jak zaburzenia krążenia czy reakcje alergiczne.

Jakie działania podjąć w przypadku podejrzenia przedawkowania mesny?

Należy natychmiast zgłosić się do personelu medycznego, aby zapewnić odpowiednią opiekę i leczenie objawowe.