Loperamid – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów

Loperamid jest substancją stosowaną w leczeniu biegunek, jednak wymaga zachowania szczególnej ostrożności u dzieci, osób z chorobami wątroby, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią123. Bezpieczeństwo jego stosowania zależy od postaci leku, wieku pacjenta oraz stanu zdrowia. W niektórych przypadkach, takich jak ostre choroby jelit, loperamid jest przeciwwskazany45.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Stosowanie loperamidu w czasie ciąży nie jest zalecane, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Choć badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego (uszkadzającego płód), to nie ustalono pełnego bezpieczeństwa u ludzi678. W przypadku kobiet karmiących piersią, loperamid może przenikać do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tym okresie67. Jeżeli konieczne jest zastosowanie leku, decyzję powinien podjąć lekarz po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka8.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Podczas leczenia loperamidem mogą pojawić się zmęczenie, zawroty głowy lub senność, co może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn910. Zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza na początku leczenia lub przy zwiększeniu dawki11.

Ważne: U pacjentów z chorobami wątroby loperamid powinien być stosowany ze szczególną ostrożnością. Zmniejszony metabolizm w tej grupie pacjentów może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, w tym toksyczności ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby stosowanie leku wymaga nadzoru lekarskiego1213.

Interakcje z alkoholem

W dostępnych Charakterystykach Produktu Leczniczego nie ma szczegółowych danych na temat interakcji loperamidu z alkoholem. Jednak ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego (np. senność, zawroty głowy), zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia loperamidem910.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Nie ma konieczności modyfikacji dawki loperamidu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ lek i jego metabolity są wydalane głównie z kałem141516. Jednak należy zachować ostrożność, szczególnie u osób starszych i dzieci, ze względu na ryzyko odwodnienia podczas biegunki.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby powinni stosować loperamid ostrożnie. Zmniejszenie metabolizmu w tej grupie może prowadzić do nagromadzenia leku i nasilenia jego działań niepożądanych, zwłaszcza na ośrodkowy układ nerwowy1412. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby zalecany jest nadzór lekarski13.

Stosowanie substancji czynnej u seniorów

Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania loperamidu u osób w podeszłym wieku1715. Jednak osoby starsze są bardziej narażone na odwodnienie podczas biegunki, dlatego bardzo ważne jest uzupełnianie płynów i elektrolitów18.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Dzieci poniżej 6 lat – loperamid jest przeciwwskazany w tej grupie wiekowej w większości postaci leku175.
  • Pacjenci z AIDS – podczas leczenia biegunki loperamidem należy natychmiast przerwać lek przy pierwszych objawach rozdęcia brzucha, ze względu na ryzyko toksycznego rozszerzenia okrężnicy1912.
  • Pacjenci z ostrymi chorobami zapalnymi jelit (np. ostra czerwonka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, bakteryjne zapalenie jelit) – loperamid jest przeciwwskazany, ponieważ może pogorszyć stan zdrowia i prowadzić do powikłań45.
  • Pacjenci z rzadkimi chorobami metabolicznymi (np. nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy) – niektóre postacie loperamidu zawierają laktozę i nie powinny być stosowane w tej grupie pacjentów2021.
Warto wiedzieć:

  • Nie należy przekraczać zalecanej dawki ani czasu trwania leczenia loperamidem, gdyż przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes, a nawet do zgonu2022.
  • Loperamid nie powinien być stosowany w przypadkach, gdy zahamowanie perystaltyki jelit jest niepożądane, np. przy niedrożności jelit lub ostrym rozdęciu okrężnicy4.
  • W przypadku wystąpienia zaparcia, wzdęcia brzucha lub niedrożności jelit należy natychmiast przerwać stosowanie leku23.

Podsumowanie – bezpieczeństwo stosowania loperamidu

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Nie zalecane Możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach po konsultacji z lekarzem
Kobiety karmiące piersią Nie zalecane Loperamid przenika do mleka matki w niewielkich ilościach
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki; istotne uzupełnianie płynów
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Zachować ostrożność Może być konieczny nadzór lekarski; ryzyko działań niepożądanych
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować zmęczenie, senność, zawroty głowy
Alkohol Zachować ostrożność Możliwe nasilenie działań niepożądanych
Dzieci poniżej 6 lat Przeciwwskazane Loperamid nie jest zalecany
Pacjenci z AIDS Zachować ostrożność Ryzyko toksycznego rozdęcia okrężnicy; przerwać leczenie przy wzdęciach
Ostre choroby jelit Przeciwwskazane Może pogorszyć przebieg choroby

Pytania i odpowiedzi

Czy loperamid można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania loperamidu w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Decyzję o zastosowaniu powinien podjąć lekarz.6

Czy loperamid jest bezpieczny podczas karmienia piersią?

Nie zaleca się stosowania loperamidu w okresie karmienia piersią, ponieważ może przenikać do mleka matki.6

Czy można prowadzić samochód po zażyciu loperamidu?

Podczas leczenia mogą wystąpić zmęczenie, zawroty głowy lub senność, dlatego zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów.9

Czy loperamid jest bezpieczny dla osób z chorobami wątroby?

U osób z zaburzeniami czynności wątroby loperamid należy stosować ostrożnie, ze względu na ryzyko działań niepożądanych.14

Czy loperamid można stosować u dzieci?

Loperamid jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat w większości postaci leku.17