Lewetyracetam – mechanizm działania

Czym jest mechanizm działania lewetyracetamu?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki wpływa ona na organizm, by osiągnąć pożądany efekt leczniczy¹²³. Dla lewetyracetamu, mechanizm ten polega na oddziaływaniu na komórki nerwowe w mózgu, co pomaga kontrolować napady padaczkowe⁴. Zrozumienie tego procesu pomaga lepiej pojąć, jak lek działa i dlaczego jest stosowany w określonych przypadkach. W farmakologii często spotykamy się z dwoma pojęciami: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika to wpływ leku na organizm, czyli jak działa na komórki i tkanki. Farmakokinetyka natomiast opisuje, jak organizm przetwarza lek – jak go wchłania, rozprowadza, rozkłada i wydala.

Jak lewetyracetam działa w organizmie?

Lewetyracetam należy do grupy leków przeciwpadaczkowych i jest pochodną pirolidonu, różniącą się budową chemiczną od innych znanych leków tego typu¹². Jego dokładny mechanizm działania nie został do końca poznany, ale wiadomo, że jest inny niż w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych dostępnych na rynku⁵.

• Lewetyracetam nie wpływa na podstawowe właściwości komórek nerwowych ani na prawidłowe przekazywanie sygnałów między nimi³⁶.
• Badania wykazały, że lewetyracetam oddziałuje na poziom wapnia (Ca²⁺) w komórkach nerwowych, częściowo hamując przepływ jonów wapnia przez tzw. kanały typu N oraz ograniczając uwalnianie wapnia zgromadzonego wewnątrz neuronów¹⁴.
• Lewetyracetam łagodzi także hamowanie pewnych prądów w komórkach nerwowych, które są wywołane przez cynk i beta-karboliny. Te prądy są związane z działaniem substancji takich jak GABA i glicyna, które odpowiadają za hamowanie nadmiernej aktywności mózgu².
• Najważniejsze jest to, że lewetyracetam wiąże się z białkiem pęcherzyków synaptycznych 2A (SV2A) w mózgu. To białko bierze udział w uwalnianiu substancji przekazujących sygnały między komórkami nerwowymi⁷⁸.
• Oddziaływanie lewetyracetamu z tym białkiem prawdopodobnie odpowiada za jego działanie przeciwpadaczkowe, czyli zmniejszanie liczby i siły napadów⁹.

Badania na zwierzętach i ludziach potwierdziły, że lewetyracetam chroni przed różnymi rodzajami napadów padaczkowych i nie wywołuje drgawek¹⁰¹¹.

Przemiany lewetyracetamu w organizmie – co warto wiedzieć?

Farmakokinetyka lewetyracetamu, czyli to, jak lek zachowuje się w organizmie, jest dobrze poznana i przewidywalna. Obejmuje to wchłanianie, rozprowadzanie, rozkładanie i wydalanie substancji.

• Lewetyracetam jest bardzo dobrze wchłaniany z przewodu pokarmowego – jego biodostępność po podaniu doustnym wynosi prawie 100%, co oznacza, że niemal cała dawka trafia do krwi¹²¹³.
• Maksymalne stężenie leku we krwi pojawia się już po około 1,3 godziny od przyjęcia dawki doustnej¹⁴.
• Lek nie wiąże się w znaczącym stopniu z białkami krwi (poniżej 10%) i rozprowadza się w objętości zbliżonej do ilości wody w organizmie¹⁵.
• Lewetyracetam jest wydalany głównie przez nerki – aż 95% przyjętej dawki wydalane jest z moczem, a tylko niewielka ilość z kałem¹⁶.
• Okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku we krwi zmniejsza się o połowę, wynosi u dorosłych średnio 7 godzin. U osób starszych ten czas wydłuża się do 10–11 godzin, co wiąże się ze słabszą pracą nerek¹⁷.
• U dzieci lek szybciej znika z organizmu – okres półtrwania wynosi około 5–6 godzin, a u niemowląt i dzieci poniżej 4 lat – jeszcze krócej, do 5,3 godziny¹⁸.
• W przypadku niewydolności nerek konieczne jest dostosowanie dawki, ponieważ lek jest usuwany wolniej¹⁹.
• Lewetyracetam nie jest w znacznym stopniu przekształcany przez wątrobę. Główny szlak przemiany to hydroliza grupy acetamidowej, prowadząca do powstania nieaktywnego metabolitu²⁰.
• Lek nie wchodzi w istotne interakcje z innymi lekami, zwłaszcza z tymi, które są metabolizowane przez wątrobę, co jest korzystne przy stosowaniu kilku leków jednocześnie¹⁶.

U pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby parametry farmakokinetyczne mogą się zmieniać, dlatego konieczna jest ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki²¹.

Co pokazały badania przedkliniczne lewetyracetamu?

Badania przedkliniczne to testy prowadzone na zwierzętach przed rozpoczęciem badań na ludziach. Pozwalają one ocenić bezpieczeństwo i potencjalne ryzyko stosowania danej substancji.

• Badania nie wykazały szczególnego ryzyka stosowania lewetyracetamu u ludzi, jeśli chodzi o bezpieczeństwo, genotoksyczność (wpływ na materiał genetyczny) czy rakotwórczość²².
• U szczurów, a w mniejszym stopniu u myszy, obserwowano niektóre zmiany w wątrobie, które jednak mają charakter adaptacyjny (np. wzrost masy wątroby, przerost niektórych części, tłuszczowe nacieczenie, wzrost aktywności enzymów wątrobowych)²².
• Nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność ani rozwój potomstwa w badaniach na szczurach nawet przy stosowaniu bardzo wysokich dawek lewetyracetamu²³.
• W badaniach na szczurach i królikach nie wykazano wzrostu liczby wad rozwojowych czy śmiertelności zarodków po podaniu leku w dawkach wielokrotnie przekraczających dawki stosowane u ludzi²⁴.
• Jedynie przy bardzo wysokich dawkach obserwowano niewielkie zmniejszenie masy płodu i nieznaczny wzrost nieprawidłowości szkieletowych, jednak były to zmiany marginalne²⁵.
• Nie stwierdzono negatywnego wpływu na rozwój noworodków i młodych zwierząt nawet przy dużych dawkach leku²⁶.

Podsumowując, wyniki badań przedklinicznych wskazują na dobry profil bezpieczeństwa lewetyracetamu.

Podsumowanie: Lewetyracetam – skuteczny i przewidywalny mechanizm działania

Lewetyracetam to nowoczesna substancja przeciwpadaczkowa o unikalnym mechanizmie działania, polegającym głównie na modulacji wydzielania substancji przekaźnikowych w mózgu. Dzięki temu wpływa na zmniejszenie liczby i nasilenia napadów padaczkowych, nie zaburzając podstawowych funkcji komórek nerwowych¹³. Jego farmakokinetyka jest przewidywalna, a lek jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany, głównie wydalany przez nerki, z niewielkim wpływem na wątrobę. U dzieci, osób starszych i pacjentów z zaburzeniami pracy nerek może być konieczne dostosowanie dawki. Badania przedkliniczne potwierdzają bezpieczeństwo stosowania lewetyracetamu, nawet przy wysokich dawkach. Wszystko to sprawia, że lewetyracetam jest cenioną opcją terapeutyczną w leczeniu różnych typów padaczki, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Tabela: Mechanizm działania i farmakokinetyka lewetyracetamu