Jak działa laktuloza?
Laktuloza to syntetyczny dwucukier należący do grupy leków przeczyszczających o działaniu osmotycznym123. Po podaniu doustnym nie jest trawiona w jelicie cienkim, lecz trafia do jelita grubego w niezmienionej postaci. Tam ulega rozkładowi przez bakterie jelitowe do kwasów organicznych, co prowadzi do obniżenia pH oraz zwiększenia ilości wody w stolcu. Dzięki temu stolec staje się bardziej miękki i łatwiejszy do wydalenia45. Dodatkowo laktuloza zmniejsza wchłanianie amoniaku z jelit do krwi, co ma szczególne znaczenie u osób z zaburzeniami pracy wątroby67.
Wskazania do stosowania laktulozy
Wskazania u dorosłych
Laktuloza znajduje zastosowanie w leczeniu kilku schorzeń. W zależności od postaci leku oraz drogi podania, jej wskazania mogą się nieco różnić, jednak najczęściej stosowana jest w następujących przypadkach:
- Przewlekłe zaparcia – laktuloza ułatwia wypróżnianie poprzez zmiękczanie stolca i pobudzanie perystaltyki jelit. Jest zalecana szczególnie w przypadkach, gdy inne metody nie przynoszą efektów lub nie mogą być zastosowane8910.
- Regulacja pracy jelit w określonych sytuacjach – laktuloza jest pomocna w przypadkach, gdy konieczne jest zmiękczenie stolca ze względów medycznych, na przykład przy żylakach odbytu lub po operacjach w obrębie jelita grubego czy odbytu1112.
- Encefalopatia wątrobowa – laktuloza wspomaga leczenie oraz zapobieganie śpiączce wątrobowej i stanom przedśpiączkowym, zwłaszcza u osób z niewydolnością wątroby. Pomaga obniżyć poziom amoniaku we krwi, co łagodzi objawy neurologiczne związane z chorobami wątroby9138.
- Laktuloza jest kluczowym elementem leczenia encefalopatii wątrobowej, gdyż pomaga usuwać z organizmu toksyczny amoniak, który może powodować zaburzenia świadomości i śpiączkę67.
- Stosowanie laktulozy w tej grupie wymaga regularnej kontroli poziomu elektrolitów we krwi, zwłaszcza przy długotrwałym leczeniu i wysokich dawkach1415.
- Nie każda postać leku jest dopuszczona do stosowania u dzieci z encefalopatią wątrobową, dlatego zawsze należy sprawdzić zalecenia dotyczące wieku15.
Wskazania u dzieci
Laktuloza może być stosowana u dzieci głównie w leczeniu przewlekłych zaparć. Jednak u najmłodszych pacjentów leki przeczyszczające, takie jak laktuloza, powinny być używane tylko w wyjątkowych sytuacjach i zawsze pod ścisłym nadzorem lekarza161718. Wskazania i dawkowanie mogą być dostosowane do wieku dziecka, a u niektórych dzieci z chorobami metabolicznymi lek może być przeciwwskazany.
- Przewlekłe zaparcia – laktuloza pomaga przywrócić prawidłowy rytm wypróżnień także u dzieci, zwłaszcza gdy inne metody zawodzą lub są niewskazane98.
- Wyjątkowe przypadki konieczności zmiękczenia stolca – na przykład po operacjach lub przy schorzeniach wymagających łagodnego wypróżnienia1912.
Warto zaznaczyć, że leczenie encefalopatii wątrobowej laktulozą nie jest zalecane u dzieci i młodzieży – nie ma wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej15.
Wskazania u osób starszych
U osób starszych laktuloza jest stosowana zarówno w leczeniu zaparć, jak i encefalopatii wątrobowej. W tej grupie zaleca się okresowe monitorowanie poziomu elektrolitów, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania2021.
Wskazania u pacjentów z niewydolnością nerek
W dokumentacji nie wskazano szczególnych przeciwwskazań do stosowania laktulozy w tej grupie pacjentów. Jednak w przypadku niektórych substancji pomocniczych obecnych w preparatach z laktulozą należy zachować ostrożność22.
- Laktuloza zawiera cukry, takie jak galaktoza, laktoza i fruktoza, dlatego nie jest odpowiednia dla osób z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami ich tolerancji2324.
- Stosowanie laktulozy przez dłuższy czas lub w dużych dawkach może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, zwłaszcza u osób starszych1420.
- W razie wystąpienia bólów brzucha o nieznanej przyczynie lub braku efektu terapeutycznego należy skonsultować się z lekarzem25.
Tabela wskazań do stosowania laktulozy
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Przewlekłe zaparcia | Tak | Tak, z modyfikacją | Tak, z modyfikacją | Tak, z kontrolą elektrolitów | Tak |
| Zmiękczenie stolca ze względów medycznych | Tak | Tak, z modyfikacją | Tak, z modyfikacją | Tak | Tak |
| Encefalopatia wątrobowa | Tak | Nie | Nie | Tak, z kontrolą elektrolitów | Tak |
Laktuloza – skuteczna pomoc w zaparciach i encefalopatii wątrobowej
Laktuloza to sprawdzony i bezpieczny środek, który skutecznie pomaga w regulacji wypróżnień oraz wspiera leczenie poważnych zaburzeń pracy wątroby, takich jak encefalopatia wątrobowa268. Jej działanie jest łagodne, a możliwość stosowania u dzieci i osób starszych czyni ją uniwersalnym wyborem w wielu sytuacjach klinicznych. Należy jednak pamiętać o konieczności dostosowania dawkowania do wieku i stanu zdrowia pacjenta oraz o monitorowaniu poziomu elektrolitów w przypadku długotrwałego stosowania. Laktuloza nie jest odpowiednia dla wszystkich – szczególną ostrożność powinny zachować osoby z zaburzeniami metabolizmu cukrów. Dzięki swoim właściwościom laktuloza stanowi cenne wsparcie zarówno w codziennych problemach z wypróżnianiem, jak i w poważniejszych schorzeniach związanych z funkcjonowaniem wątroby.


















