Lactobacillus paracasei

Czym jest Lactobacillus paracasei i skąd go znamy?

Lactobacillus paracasei to bakteria kwasu mlekowego należąca do grupy probiotyków – żywych drobnoustrojów, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. W najnowszej klasyfikacji naukowej bywa też oznaczana jako Lacticaseibacillus paracasei, choć obie nazwy odnoszą się do tego samego gatunku. To bakteria Gram-dodatnia, w kształcie pałeczki, wytwarzająca głównie kwas mlekowy jako produkt fermentacji węglowodanów.

Naturalnie bytuje w jamie ustnej i jelitach człowieka, ale znajdziemy ją też w fermentowanych produktach spożywczych: jogurtach, serach, kiszonkach i fermentowanych napojach mlecznych. Optymalnie rośnie w temperaturze 10–37°C – czyli dokładnie w takich warunkach, jakie panują w ludzkim przewodzie pokarmowym. To nie przypadek: L. paracasei jest po prostu dobrze przystosowana do życia w naszych jelitach.

Co sprawia, że ta bakteria jest tak wytrzymała?

Kluczową cechą Lactobacillus paracasei jest jej niezwykła odporność na warunki panujące w układzie pokarmowym. Większość drobnoustrojów ginie w kontakcie z kwaśnym sokiem żołądkowym, pepsyną, solami żółciowymi czy enzymami trzustkowymi. L. paracasei przez to wszystko przechodzi bez uszkodzenia i dociera do okrężnicy – miejsca, gdzie faktycznie może działać.

Sekret tej odporności tkwi między innymi w egzopolisacharydzie (EPS) – substancji produkowanej przez bakterię i tworzącej coś w rodzaju naturalnej otoczki ochronnej. Badania dotyczące szczepu CNCM I-1572 ujawniły, że wytwarza on unikalny heteroegzopolisacharyd o nazwie DG-EPS, o strukturze chemicznej, której nie znaleziono w żadnym innym szczepie bakterii. Ta substancja:

• chroni bakterię przed niekorzystnymi warunkami zewnętrznymi, ułatwiając przeżycie podczas pasażu przez żołądek i jelito cienkie,
• wspiera przyleganie bakterii do komórek nabłonka jelitowego, co przekłada się na skuteczniejszą kolonizację jelit,
• wykazuje właściwości immunostymulujące – pobudza komórki układu odpornościowego do produkcji określonych cytokin.

Badania kliniczne potwierdziły, że L. paracasei CNCM I-1572 jest wykrywalna w kale zdrowych dorosłych jeszcze przez 5–14 dni po zaprzestaniu suplementacji, co świadczy o jej wysokiej żywotności i zdolności do przejściowej kolonizacji jelit. Podobne wyniki uzyskano u dzieci w wieku 3–12 lat.

W jakich sytuacjach stosuje się Lactobacillus paracasei?

L. paracasei znalazła zastosowanie w kilku konkretnych obszarach klinicznych, popartych badaniami naukowymi.

Biegunki i dysbioza po antybiotykoterapii
Antybiotyki niszczą nie tylko szkodliwe bakterie, ale też te pożyteczne. L. paracasei stosowana jest w profilaktyce biegunki poantybiotykowej oraz tzw. biegunki podróżnych. Pomaga odbudować równowagę mikrobioty zaburzoną przez leczenie.

Zespół jelita drażliwego (IBS)
W badaniach klinicznych wykazano, że L. paracasei CNCM I-1572 jest w stanie modulować strukturę i funkcję mikrobioty jelitowej oraz zmniejszać aktywację immunologiczną u pacjentów z IBS. Zaobserwowano istotny wzrost stężenia kwasu octowego i masłowego w kale oraz obniżenie poziomu prozapalnej cytokiny IL-15. Wpływ na subiektywne objawy, takie jak ból brzucha, był lepszy niż w przypadku placebo, choć nie zawsze osiągał znamienność statystyczną.

Przerost mikrobioty jelita cienkiego (SIBO)
W badaniu z udziałem pacjentów z SIBO sekwencyjne stosowanie antybiotyku (ryfaksyminy) i L. paracasei CNCM I-1572 przyniosło statystycznie istotną poprawę objawów, w tym bólu brzucha, wzdęć i nudności.

Choroba uchyłkowa jelita grubego
Kilka badań wykazało skuteczność L. paracasei CNCM I-1572 – zarówno stosowanej samodzielnie, jak i w połączeniu z mesalazyną – w utrzymaniu remisji objawowej choroby uchyłkowej jelita grubego. Połączenie obu substancji okazało się najskuteczniejsze: w jednym z badań brak nawrotu objawów po 12 miesiącach stwierdzono u wszystkich pacjentów w grupie leczonej kombinacją.

Eradykacja Helicobacter pylori
Badania sugerują, że dodanie L. paracasei do standardowej terapii eradykacyjnej H. pylori może zwiększyć jej skuteczność o około 10% oraz istotnie zmniejszyć liczbę i nasilenie działań niepożądanych leczenia antybiotykowego.

Zdrowie jamy ustnej i inne obszary
L. paracasei wykazuje działanie bakteriobójcze wobec patogenów izolowanych z płytki nazębnej, w tym bakterii z rodzaju Staphylococcus, Streptococcus i Neisseria. Stosowana jest również jako wsparcie układu moczowo-płciowego podczas infekcji intymnych oraz jako element profilaktyki zakażeń górnych dróg oddechowych.

W jakiej formie i dawce stosuje się preparaty z L. paracasei?

W aptekach preparaty zawierające Lactobacillus paracasei dostępne są w różnych postaciach: kapsułek, saszetek, tabletek do połykania lub ssania, kropli dla dzieci, a także jako składnik produktów żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. Dawki wyrażane są w jednostkach CFU (colony forming units – jednostki tworzące kolonie) i mogą wahać się od około 10⁸ do 10¹¹ CFU na dobę, w zależności od produktu i wskazania.

Skuteczność preparatu zależy nie tylko od dawki, ale też od jakości technologicznej produktu – bakterie muszą przeżyć do końca okresu przydatności i przejść przez górny odcinek przewodu pokarmowego w wystarczającej liczbie. Wiele nowoczesnych formulacji stosuje technologie zabezpieczające przed działaniem soku żołądkowego, takie jak kapsułki o przedłużonym uwalnianiu czy powłoki dojelitowe.

Ważne jest też właściwe przechowywanie. Choć część produktów jest stabilna w temperaturze pokojowej, niektóre wymagają przechowywania w lodówce. Wysoka temperatura, wilgoć i brak szczelnego zamknięcia mogą znacząco obniżać liczbę żywych bakterii w preparacie, a co za tym idzie – jego skuteczność. Zawsze sprawdzaj zalecenia na opakowaniu.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Lactobacillus paracasei to dobrze przebadany gatunek bakterii probiotycznych o wyjątkowej odporności na warunki panujące w przewodzie pokarmowym. Jej działanie obejmuje modulację mikrobioty jelitowej, wsparcie układu odpornościowego i utrzymanie prawidłowego stężenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w jelicie. Najlepiej udokumentowane zastosowania to profilaktyka biegunek poantybiotykowych, wspomaganie leczenia SIBO i choroby uchyłkowej jelita grubego oraz poprawa tolerancji terapii eradykacyjnej H. pylori. Pamiętaj, że skuteczność probiotyku zależy od konkretnego szczepu, dawki i jakości preparatu – nie wszystkie produkty są równoważne. Jeśli przyjmujesz antybiotyki lub leczysz się przewlekle, warto omówić wybór probiotyku z farmaceutą lub lekarzem.