Ogólne zasady dawkowania kwasu undecylenowego

Kwas undecylenowy (Acidum undecylenicum) jest dostępny głównie w postaci maści oraz roztworu do stosowania na skórę12. Dawkowanie różni się w zależności od zastosowania i formy preparatu. Maść z kwasem undecylenowym oraz cynku undecylenianem stosuje się miejscowo w leczeniu grzybicy skóry, natomiast roztwór na skórę wykorzystuje się do higienicznego i chirurgicznego odkażania rąk34.

Maść z kwasem undecylenowym

  • Dawka standardowa: Niewielką ilość maści nakłada się cienką warstwą na zmienione chorobowo miejsca na skórze dwa razy dziennie3.
  • Czas trwania terapii: Leczenie należy kontynuować przez co najmniej 2–3 tygodnie, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej3.
  • Droga podania: Maść przeznaczona jest wyłącznie do stosowania na skórę3.

Roztwór na skórę z kwasem undecylenowym

  • Higieniczne odkażanie rąk: 3 ml roztworu wcierać w dłonie przez 30 sekund4.
  • Chirurgiczne odkażanie rąk: 5 ml roztworu wcierać w dłonie przez 1,5 minuty, czynność powtórzyć dwukrotnie4.
  • Dezynfekcja przy skażeniu określonymi wirusami: Czas wcierania i ilość roztworu mogą się różnić w zależności od patogenu, np. przy rotawirusach należy wcierać przez 1 minutę4.
  • Roztwór jest gotowy do użycia i nie wymaga rozcieńczania4.
Ważne: Maści z kwasem undecylenowym nie należy stosować na rozległe powierzchnie skóry, błony śluzowe, w okolicach oczu ani u dzieci do 11. roku życia. Osoby w podeszłym wieku powinny stosować maść ostrożnie, najlepiej na niewielkie obszary skóry, ze względu na ryzyko zwiększonego wchłaniania substancji czynnej56.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Stosowanie maści z kwasem undecylenowym jest przeciwwskazane u dzieci w wieku do 11 lat5.
  • Brak danych dotyczących stosowania roztworu na skórę u dzieci – należy zachować ostrożność7.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • U osób starszych zaleca się stosowanie maści na niewielkie powierzchnie skóry, ponieważ cieńsza i sucha skóra może wchłaniać więcej substancji czynnej6.
  • Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania roztworu na skórę, jednak należy unikać aplikacji na uszkodzoną lub bardzo suchą skórę7.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Maść należy stosować ostrożnie u osób z chorobami nerek6.
  • Brak danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania roztworu na skórę w tej grupie8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Brak informacji o konieczności modyfikacji dawkowania w tej grupie pacjentów zarówno dla maści, jak i roztworu na skórę68.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwasu undecylenowego u kobiet w ciąży i karmiących piersią910.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie kwasu undecylenowego różni się w zależności od wskazania oraz formy preparatu:

  • W leczeniu grzybicy skóry (maść): dwa razy dziennie na zmienione miejsca przez minimum 2–3 tygodnie3.
  • W odkażaniu rąk (roztwór): 3–5 ml roztworu, wcieranie przez 30 sekund do 1,5 minuty, w zależności od potrzeb (higieniczne, chirurgiczne, dezynfekcja przy określonych wirusach)4.
Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa stosowania:

  • Nie stosować maści ani roztworu na błony śluzowe, w okolicy oczu oraz na zranioną lub bardzo suchą skórę57.
  • Maść jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 11 lat5.
  • Roztwór jest łatwopalny – nie stosować w pobliżu ognia8.
  • W przypadku przypadkowego spożycia lub kontaktu z oczami – natychmiast przemyć wodą i skontaktować się z lekarzem11.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Nie określono maksymalnej dawki dobowej dla preparatów do stosowania miejscowego zgodnie z zaleceniami12.
  • Brak doniesień o objawach przedawkowania przy prawidłowym stosowaniu miejscowym12.
  • W przypadku przypadkowego spożycia mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, zaburzenia węchowe, obrzęki stawów i węzłów chłonnych12.
  • Przy spożyciu lub dostaniu się preparatu do oczu należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem11.

Podsumowanie: dawkowanie kwasu undecylenowego w praktyce

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (maść) 2 razy dziennie cienką warstwą na zmienione miejsca przez 2–3 tygodnie
Dorośli (roztwór) Higieniczne odkażanie: 3 ml wcierać przez 30 sek.
Chirurgiczne odkażanie: 5 ml wcierać przez 1,5 minuty, powtórzyć dwukrotnie
Dzieci do 11 lat (maść) Przeciwwskazane
Osoby starsze Maść stosować na niewielkie powierzchnie skóry; roztwór jak u dorosłych, unikać stosowania na uszkodzoną skórę
Pacjenci z chorobami nerek Ostrożność przy stosowaniu maści; brak danych o konieczności modyfikacji dawki roztworu
Pacjenci z chorobami wątroby Brak danych o konieczności modyfikacji dawki
Kobiety w ciąży i karmiące Brak danych klinicznych – stosować wyłącznie, jeśli korzyści przewyższają ryzyko

Pytania i odpowiedzi

Jak często stosować maść z kwasem undecylenowym?

Maść należy nakładać dwa razy dziennie na zmienione chorobowo miejsca przez co najmniej 2–3 tygodnie.1

Czy można stosować kwas undecylenowy u dzieci?

Maść z kwasem undecylenowym jest przeciwwskazana u dzieci do 11 lat.2

Jak stosować roztwór z kwasem undecylenowym do dezynfekcji rąk?

Do higienicznego odkażania rąk należy wcierać 3 ml roztworu przez 30 sekund.3

Czy kwas undecylenowy można stosować na błony śluzowe lub w okolicy oczu?

Nie, nie należy stosować preparatów z kwasem undecylenowym na błony śluzowe ani w okolicy oczu.45