Ogólne zasady dawkowania kwasu undecylenowego
Kwas undecylenowy (Acidum undecylenicum) jest dostępny głównie w postaci maści oraz roztworu do stosowania na skórę12. Dawkowanie różni się w zależności od zastosowania i formy preparatu. Maść z kwasem undecylenowym oraz cynku undecylenianem stosuje się miejscowo w leczeniu grzybicy skóry, natomiast roztwór na skórę wykorzystuje się do higienicznego i chirurgicznego odkażania rąk34.
Maść z kwasem undecylenowym
- Dawka standardowa: Niewielką ilość maści nakłada się cienką warstwą na zmienione chorobowo miejsca na skórze dwa razy dziennie3.
- Czas trwania terapii: Leczenie należy kontynuować przez co najmniej 2–3 tygodnie, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej3.
- Droga podania: Maść przeznaczona jest wyłącznie do stosowania na skórę3.
Roztwór na skórę z kwasem undecylenowym
- Higieniczne odkażanie rąk: 3 ml roztworu wcierać w dłonie przez 30 sekund4.
- Chirurgiczne odkażanie rąk: 5 ml roztworu wcierać w dłonie przez 1,5 minuty, czynność powtórzyć dwukrotnie4.
- Dezynfekcja przy skażeniu określonymi wirusami: Czas wcierania i ilość roztworu mogą się różnić w zależności od patogenu, np. przy rotawirusach należy wcierać przez 1 minutę4.
- Roztwór jest gotowy do użycia i nie wymaga rozcieńczania4.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Stosowanie maści z kwasem undecylenowym jest przeciwwskazane u dzieci w wieku do 11 lat5.
- Brak danych dotyczących stosowania roztworu na skórę u dzieci – należy zachować ostrożność7.
Pacjenci w podeszłym wieku
- U osób starszych zaleca się stosowanie maści na niewielkie powierzchnie skóry, ponieważ cieńsza i sucha skóra może wchłaniać więcej substancji czynnej6.
- Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania roztworu na skórę, jednak należy unikać aplikacji na uszkodzoną lub bardzo suchą skórę7.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Maść należy stosować ostrożnie u osób z chorobami nerek6.
- Brak danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania roztworu na skórę w tej grupie8.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Brak informacji o konieczności modyfikacji dawkowania w tej grupie pacjentów zarówno dla maści, jak i roztworu na skórę68.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwasu undecylenowego u kobiet w ciąży i karmiących piersią910.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie kwasu undecylenowego różni się w zależności od wskazania oraz formy preparatu:
- W leczeniu grzybicy skóry (maść): dwa razy dziennie na zmienione miejsca przez minimum 2–3 tygodnie3.
- W odkażaniu rąk (roztwór): 3–5 ml roztworu, wcieranie przez 30 sekund do 1,5 minuty, w zależności od potrzeb (higieniczne, chirurgiczne, dezynfekcja przy określonych wirusach)4.
- Nie stosować maści ani roztworu na błony śluzowe, w okolicy oczu oraz na zranioną lub bardzo suchą skórę57.
- Maść jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 11 lat5.
- Roztwór jest łatwopalny – nie stosować w pobliżu ognia8.
- W przypadku przypadkowego spożycia lub kontaktu z oczami – natychmiast przemyć wodą i skontaktować się z lekarzem11.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Nie określono maksymalnej dawki dobowej dla preparatów do stosowania miejscowego zgodnie z zaleceniami12.
- Brak doniesień o objawach przedawkowania przy prawidłowym stosowaniu miejscowym12.
- W przypadku przypadkowego spożycia mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, zaburzenia węchowe, obrzęki stawów i węzłów chłonnych12.
- Przy spożyciu lub dostaniu się preparatu do oczu należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem11.
Podsumowanie: dawkowanie kwasu undecylenowego w praktyce
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (maść) | 2 razy dziennie cienką warstwą na zmienione miejsca przez 2–3 tygodnie |
| Dorośli (roztwór) | Higieniczne odkażanie: 3 ml wcierać przez 30 sek. Chirurgiczne odkażanie: 5 ml wcierać przez 1,5 minuty, powtórzyć dwukrotnie |
| Dzieci do 11 lat (maść) | Przeciwwskazane |
| Osoby starsze | Maść stosować na niewielkie powierzchnie skóry; roztwór jak u dorosłych, unikać stosowania na uszkodzoną skórę |
| Pacjenci z chorobami nerek | Ostrożność przy stosowaniu maści; brak danych o konieczności modyfikacji dawki roztworu |
| Pacjenci z chorobami wątroby | Brak danych o konieczności modyfikacji dawki |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Brak danych klinicznych – stosować wyłącznie, jeśli korzyści przewyższają ryzyko |


















