Bezpieczeństwo stosowania kwasu azelainowego

Kwas azelainowy (Acidum azelaicum) to składnik aktywny obecny w kremach i żelach stosowanych miejscowo na skórę, głównie w leczeniu trądziku pospolitego oraz trądziku różowatego123. W preparatach dostępnych na rynku najczęściej występuje w stężeniach 150 mg/g (żel) oraz 200 mg/g (krem)12. Zazwyczaj stosuje się go zgodnie z zaleceniami na niewielkie obszary skóry, co gwarantuje wysokie bezpieczeństwo terapii.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu kwasu azelainowego?

Przedawkowanie oznacza użycie większej niż zalecana ilości substancji czynnej – na przykład przez nałożenie bardzo dużej ilości kremu lub żelu na skórę, bądź przypadkowe spożycie produktu45. W przypadku kwasu azelainowego, zarówno badania kliniczne, jak i toksykologiczne potwierdzają, że nawet przy takich sytuacjach nie obserwuje się ryzyka ostrego zatrucia, niezależnie od postaci leku (krem, żel) czy drogi podania46789.

Ważne dla pacjenta:

  • Kwas azelainowy stosowany miejscowo praktycznie nie powoduje zatrucia, nawet w przypadku użycia na dużej powierzchni skóry49.
  • Przypadkowe połknięcie produktu z kwasem azelainowym nie powinno prowadzić do ostrych objawów zatrucia45.
  • Badania potwierdzają bardzo niską toksyczność tej substancji, nawet przy większym kontakcie z organizmem49.

Objawy przedawkowania kwasu azelainowego

Dzięki bardzo niskiej toksyczności, objawy przedawkowania kwasu azelainowego praktycznie nie występują. Nawet w przypadku użycia dużej ilości kremu czy żelu, nie opisano poważnych objawów ogólnych, które mogłyby zagrażać zdrowiu lub życiu459. Możliwe reakcje dotyczą głównie skóry i mają charakter łagodny.

W przypadku przypadkowego spożycia, również nie przewiduje się wystąpienia ostrych objawów zatrucia. Substancja jest uznawana za bezpieczną nawet przy kontakcie ogólnoustrojowym459.

Postępowanie w przypadku przedawkowania kwasu azelainowego

W przypadku nałożenia zbyt dużej ilości kwasu azelainowego na skórę nie są wymagane żadne specjalne działania – zaleca się zmycie nadmiaru preparatu wodą49. Jeśli dojdzie do przypadkowego połknięcia produktu, nie przewiduje się konieczności stosowania specjalnych procedur medycznych, ponieważ nie istnieje ryzyko ostrego zatrucia45.

  • W razie podrażnienia skóry – zmyć produkt wodą4
  • W przypadku połknięcia – obserwować organizm, ewentualnie skontaktować się z lekarzem w razie niepokojących objawów45
  • Nie ma znanej odtrutki (antidotum) na kwas azelainowy49
Co warto wiedzieć o bezpieczeństwie kwasu azelainowego:

  • Nie ma doniesień o przypadkach ciężkiego zatrucia kwasem azelainowym, nawet przy przypadkowym spożyciu lub aplikacji na dużą powierzchnię skóry49.
  • Brak konieczności hospitalizacji po użyciu zbyt dużej ilości kremu lub żelu z kwasem azelainowym45.
  • Nie jest znane antidotum na tę substancję – postępowanie ogranicza się do łagodzenia ewentualnych podrażnień skóry49.
  • W razie wystąpienia niepokojących objawów, warto skonsultować się z lekarzem.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Brak objawów Brak konieczności działania Nie
Łagodne podrażnienie skóry (zaczerwienienie, pieczenie, świąd) Zmyć skórę wodą, można przerwać stosowanie na kilka dni Nie
Bardzo rzadkie łagodne reakcje alergiczne Obserwacja, w razie nasilonych objawów kontakt z lekarzem Bardzo rzadko
Przypadkowe połknięcie (brak objawów) Obserwacja, brak konieczności specjalnego postępowania Nie
Przypadkowe połknięcie (wystąpienie objawów) Konsultacja z lekarzem Bardzo rzadko

Kwas azelainowy – substancja o bardzo niskim ryzyku przedawkowania

Podsumowując, kwas azelainowy należy do najbezpieczniejszych substancji czynnych stosowanych miejscowo na skórę. Przedawkowanie tej substancji praktycznie nie niesie ze sobą ryzyka ostrego zatrucia, niezależnie od tego, czy doszło do użycia dużej ilości preparatu na skórę, czy też przypadkowego spożycia49. Objawy ewentualnego przedawkowania są łagodne i ograniczają się do miejscowego podrażnienia. W razie wątpliwości lub niepokojących reakcji zawsze warto zasięgnąć porady lekarza, choć w praktyce ryzyko poważnych powikłań jest znikome45.

Pytania i odpowiedzi

Czy można przedawkować kwas azelainowy stosowany na skórę?

Badania potwierdzają, że nawet duże ilości kwasu azelainowego na skórze nie powodują ostrego zatrucia49.

Co zrobić, gdy przypadkowo połknę krem lub żel z kwasem azelainowym?

Nie przewiduje się ryzyka ostrego zatrucia, można obserwować organizm i w razie potrzeby skontaktować się z lekarzem4.

Jakie są objawy przedawkowania kwasu azelainowego?

Najczęściej mogą wystąpić łagodne podrażnienia skóry, takie jak zaczerwienienie, świąd lub pieczenie10.

Czy istnieje antidotum na kwas azelainowy?

Nie ma znanej odtrutki na kwas azelainowy; postępowanie polega na łagodzeniu ewentualnych objawów4.