Bezpieczeństwo stosowania kwasu azelainowego
Kwas azelainowy (Acidum azelaicum) to składnik aktywny obecny w kremach i żelach stosowanych miejscowo na skórę, głównie w leczeniu trądziku pospolitego oraz trądziku różowatego123. W preparatach dostępnych na rynku najczęściej występuje w stężeniach 150 mg/g (żel) oraz 200 mg/g (krem)12. Zazwyczaj stosuje się go zgodnie z zaleceniami na niewielkie obszary skóry, co gwarantuje wysokie bezpieczeństwo terapii.
Kiedy mówimy o przedawkowaniu kwasu azelainowego?
Przedawkowanie oznacza użycie większej niż zalecana ilości substancji czynnej – na przykład przez nałożenie bardzo dużej ilości kremu lub żelu na skórę, bądź przypadkowe spożycie produktu45. W przypadku kwasu azelainowego, zarówno badania kliniczne, jak i toksykologiczne potwierdzają, że nawet przy takich sytuacjach nie obserwuje się ryzyka ostrego zatrucia, niezależnie od postaci leku (krem, żel) czy drogi podania46789.
- Kwas azelainowy stosowany miejscowo praktycznie nie powoduje zatrucia, nawet w przypadku użycia na dużej powierzchni skóry49.
- Przypadkowe połknięcie produktu z kwasem azelainowym nie powinno prowadzić do ostrych objawów zatrucia45.
- Badania potwierdzają bardzo niską toksyczność tej substancji, nawet przy większym kontakcie z organizmem49.
Objawy przedawkowania kwasu azelainowego
Dzięki bardzo niskiej toksyczności, objawy przedawkowania kwasu azelainowego praktycznie nie występują. Nawet w przypadku użycia dużej ilości kremu czy żelu, nie opisano poważnych objawów ogólnych, które mogłyby zagrażać zdrowiu lub życiu459. Możliwe reakcje dotyczą głównie skóry i mają charakter łagodny.
- Przemijające zaczerwienienie skóry10
- Podrażnienie w miejscu aplikacji (pieczenie, świąd, uczucie ciepła)10
- Bardzo rzadko – łagodne reakcje alergiczne skóry10
W przypadku przypadkowego spożycia, również nie przewiduje się wystąpienia ostrych objawów zatrucia. Substancja jest uznawana za bezpieczną nawet przy kontakcie ogólnoustrojowym459.
Postępowanie w przypadku przedawkowania kwasu azelainowego
W przypadku nałożenia zbyt dużej ilości kwasu azelainowego na skórę nie są wymagane żadne specjalne działania – zaleca się zmycie nadmiaru preparatu wodą49. Jeśli dojdzie do przypadkowego połknięcia produktu, nie przewiduje się konieczności stosowania specjalnych procedur medycznych, ponieważ nie istnieje ryzyko ostrego zatrucia45.
- W razie podrażnienia skóry – zmyć produkt wodą4
- W przypadku połknięcia – obserwować organizm, ewentualnie skontaktować się z lekarzem w razie niepokojących objawów45
- Nie ma znanej odtrutki (antidotum) na kwas azelainowy49
- Nie ma doniesień o przypadkach ciężkiego zatrucia kwasem azelainowym, nawet przy przypadkowym spożyciu lub aplikacji na dużą powierzchnię skóry49.
- Brak konieczności hospitalizacji po użyciu zbyt dużej ilości kremu lub żelu z kwasem azelainowym45.
- Nie jest znane antidotum na tę substancję – postępowanie ogranicza się do łagodzenia ewentualnych podrażnień skóry49.
- W razie wystąpienia niepokojących objawów, warto skonsultować się z lekarzem.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Brak objawów | Brak konieczności działania | Nie |
| Łagodne podrażnienie skóry (zaczerwienienie, pieczenie, świąd) | Zmyć skórę wodą, można przerwać stosowanie na kilka dni | Nie |
| Bardzo rzadkie łagodne reakcje alergiczne | Obserwacja, w razie nasilonych objawów kontakt z lekarzem | Bardzo rzadko |
| Przypadkowe połknięcie (brak objawów) | Obserwacja, brak konieczności specjalnego postępowania | Nie |
| Przypadkowe połknięcie (wystąpienie objawów) | Konsultacja z lekarzem | Bardzo rzadko |
Kwas azelainowy – substancja o bardzo niskim ryzyku przedawkowania
Podsumowując, kwas azelainowy należy do najbezpieczniejszych substancji czynnych stosowanych miejscowo na skórę. Przedawkowanie tej substancji praktycznie nie niesie ze sobą ryzyka ostrego zatrucia, niezależnie od tego, czy doszło do użycia dużej ilości preparatu na skórę, czy też przypadkowego spożycia49. Objawy ewentualnego przedawkowania są łagodne i ograniczają się do miejscowego podrażnienia. W razie wątpliwości lub niepokojących reakcji zawsze warto zasięgnąć porady lekarza, choć w praktyce ryzyko poważnych powikłań jest znikome45.


















