Czym jest klotrymazol i jak działa?

Klotrymazol to lek przeciwgrzybiczy należący do grupy imidazoli. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu i rozmnażania komórek grzybów poprzez zaburzenie syntezy ergosterolu – składnika niezbędnego do budowy błony komórkowej grzyba12. Dzięki temu błona ta traci swoje właściwości, co prowadzi do uszkodzenia komórki grzyba i jej śmierci. Klotrymazol wykazuje działanie zarówno grzybostatyczne (hamuje wzrost), jak i grzybobójcze (zabija grzyby), w zależności od zastosowanego stężenia31. Lek działa miejscowo, nie wchłania się w znaczącym stopniu do organizmu, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych4.

Wskazania do stosowania klotrymazolu

Klotrymazol – szerokie spektrum zastosowań

Klotrymazol jest wykorzystywany do miejscowego leczenia różnych zakażeń grzybiczych skóry, błon śluzowych oraz narządów płciowych. Zakres wskazań może różnić się w zależności od postaci leku (krem, maść, płyn, tabletka dopochwowa, kapsułka dopochwowa, krople do uszu, pasta) oraz obecności dodatkowych substancji czynnych w preparacie567.

Ważne:

  • Wskazania do stosowania klotrymazolu mogą się różnić w zależności od postaci leku i drogi podania – zawsze należy stosować lek zgodnie z zaleceniami na ulotce.
  • Niektóre formy leku przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych, inne mogą być stosowane również u dzieci.
  • Klotrymazol może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami, np. z kortykosteroidami lub antybiotykami, w zależności od potrzeb terapeutycznych.

Wskazania u dorosłych

U dorosłych klotrymazol jest zalecany w leczeniu różnych postaci grzybic i zakażeń drożdżakowych, zarówno skóry, jak i błon śluzowych. Poniżej przedstawiamy główne wskazania, z krótkim wyjaśnieniem:

  • Grzybica skóry – zakażenia wywołane przez dermatofity, takie jak grzybica stóp, dłoni, pachwin, tułowia, podudzi i nóg5689.
  • Łupież pstry – choroba wywołana przez grzyby Malassezia furfur, objawiająca się odbarwieniami na skórze56.
  • Kandydoza skóry i błon śluzowych – zakażenia wywołane przez drożdżaki Candida, obejmujące m.in. okolice narządów płciowych (srom, napletek, żołądź), a także jamę ustną i inne miejsca na skórze569.
  • Grzybice wałów paznokciowych – zakażenia wokół paznokci, wymagające leczenia miejscowego10.
  • Grzybicze zakażenia ucha zewnętrznego i środkowego – krople do uszu z klotrymazolem są stosowane w leczeniu zakażeń wywołanych przez Candida, Aspergillus i inne grzyby11.
  • Infekcje pochwy i zewnętrznych narządów płciowych – klotrymazol w postaci kremu, tabletek lub kapsułek dopochwowych jest zalecany w leczeniu zakażeń grzybiczych pochwy i sromu (głównie wywołanych przez Candida)71213.
  • Zakażenia grzybicze żołędzi prącia – kremy i preparaty dopochwowe mogą być stosowane również przez mężczyzn w przypadku zakażenia drożdżakami14.
  • Zakażenia mieszane – preparaty łączone z kortykosteroidami (np. betametazonem) i antybiotykami (np. gentamycyną) stosuje się w leczeniu zmian zapalnych skóry powikłanych wtórnymi zakażeniami grzybiczymi i bakteryjnymi151617.

Wskazania u dzieci

Nie wszystkie postacie klotrymazolu są przeznaczone dla dzieci. Tam, gdzie stosowanie u dzieci jest możliwe, należy zwracać uwagę na ograniczenia wiekowe i zalecenia dotyczące dawkowania:

  • Kremy i pasty – mogą być stosowane u dzieci powyżej 1. miesiąca życia, m.in. w leczeniu pieluszkowego zapalenia skóry spowodowanego przez drożdżaki oraz grzybic skóry wywołanych przez Trichophyton, Candida, Malassezia furfur18.
  • Preparaty łączone z heksamidyną – stosowane w grzybicach skóry z nadkażeniem bakteryjnym u dzieci od 1. miesiąca życia19.
  • Kremy, maści, płyny do stosowania na skórę – wskazane w grzybicach skóry, wałów paznokciowych i łupieżu pstrym, ale u dzieci poniżej 11 lat – wyłącznie po konsultacji z lekarzem20.
  • Preparaty dopochwowe – przeznaczone wyłącznie dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Nie należy ich stosować u dzieci21.

Połączenia klotrymazolu z innymi substancjami czynnymi

W niektórych preparatach klotrymazol występuje w połączeniu z innymi substancjami, co rozszerza zakres wskazań:

  • Klotrymazol + betametazon – stosowany w leczeniu grzybic skóry z towarzyszącym stanem zapalnym lub reakcją alergiczną16.
  • Klotrymazol + betametazon + gentamycyna – wskazany w leczeniu zmian skórnych powikłanych wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi1517.
  • Klotrymazol + heksamidyna – stosowany w grzybicach skóry z nadkażeniami bakteryjnymi, zwłaszcza w przypadku grzybic międzypalcowych19.
Informacja:

  • Stosowanie klotrymazolu u dzieci, kobiet w ciąży i osób w podeszłym wieku wymaga szczególnej ostrożności i konsultacji z lekarzem, zwłaszcza w przypadku preparatów do stosowania dopochwowego lub preparatów złożonych.
  • Preparaty dopochwowe i kapsułki dopochwowe z klotrymazolem nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 12 lat i kobiet w pierwszym trymestrze ciąży bez konsultacji z lekarzem.
  • W przypadku braku poprawy po kilku tygodniach leczenia należy skonsultować się z lekarzem w celu dalszej diagnostyki.

Tabela – Zastosowanie klotrymazolu w zależności od grupy pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Grzybica skóry (krem, płyn, pasta, maść) Tak Tak Tak, z modyfikacją (po konsultacji lekarskiej, zależnie od postaci)20 Tak, z modyfikacją (po konsultacji lekarskiej, zależnie od postaci)20 Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL
Grzybica wałów paznokciowych Tak Tak Tak, od 1. miesiąca życia18 Tak Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL
Łupież pstry Tak Tak Tak, po konsultacji z lekarzem20 Tak Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL
Kandydoza skóry i błon śluzowych narządów płciowych Tak Tak Tak, po konsultacji z lekarzem20 Tak Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL
Grzybicze zakażenia ucha Tak Brak danych Brak danych Tak Brak danych
Zakażenia pochwy i sromu (tabletki/kapsułki dopochwowe, krem dopochwowy) Tak Tak, powyżej 12 lat21 Nie Tak Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL
Preparaty złożone (z kortykosteroidami lub antybiotykiem) Tak Tak Tak, z ograniczeniami wiekowymi i ostrożnością22 Tak Ostrożnie – szczególnie w przypadku zaburzeń czynności nerek23

Klotrymazol – skuteczne leczenie grzybic i zakażeń drożdżakowych

Klotrymazol to substancja czynna o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, dostępna w wielu formach, które pozwalają dopasować leczenie do rodzaju zakażenia oraz grupy wiekowej pacjenta. Stosowany zgodnie z zaleceniami, skutecznie leczy grzybice skóry, błon śluzowych oraz zakażenia narządów płciowych. Należy pamiętać, że nie wszystkie postacie klotrymazolu są przeznaczone dla dzieci czy osób w podeszłym wieku, dlatego w tych przypadkach warto skonsultować wybór leku z lekarzem. W przypadku braku poprawy po kilku tygodniach leczenia lub nasileniu objawów, konieczna jest dalsza diagnostyka i ewentualna zmiana terapii2021.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie choroby stosuje się klotrymazol?

Klotrymazol stosuje się w leczeniu grzybic skóry, łupieżu pstrego, kandydozy skóry i błon śluzowych narządów płciowych, zakażeń pochwy, grzybiczych zakażeń ucha oraz w zakażeniach mieszanych z bakteriami.

Czy klotrymazol można stosować u dzieci?

Niektóre postacie, jak kremy i pasty, można stosować u dzieci powyżej 1. miesiąca życia, jednak preparaty dopochwowe są przeciwwskazane u dzieci.

Czy klotrymazol można stosować na błony śluzowe narządów płciowych?

Tak, klotrymazol w kremie, kremie dopochwowym, tabletkach i kapsułkach dopochwowych jest wskazany do leczenia zakażeń grzybiczych narządów płciowych.

Czy istnieją połączenia klotrymazolu z innymi lekami?

Tak, klotrymazol występuje w połączeniu z kortykosteroidami (np. betametazonem) lub antybiotykami (np. gentamycyną) w leczeniu zakażeń mieszanych.

Czy klotrymazol działa na bakterie?

Klotrymazol wykazuje także pewne działanie na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, ale głównie stosuje się go przeciw grzybom.