Czym jest klotrymazol i jak działa?
Klotrymazol to lek przeciwgrzybiczy należący do grupy imidazoli. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu i rozmnażania komórek grzybów poprzez zaburzenie syntezy ergosterolu – składnika niezbędnego do budowy błony komórkowej grzyba12. Dzięki temu błona ta traci swoje właściwości, co prowadzi do uszkodzenia komórki grzyba i jej śmierci. Klotrymazol wykazuje działanie zarówno grzybostatyczne (hamuje wzrost), jak i grzybobójcze (zabija grzyby), w zależności od zastosowanego stężenia31. Lek działa miejscowo, nie wchłania się w znaczącym stopniu do organizmu, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych4.
Wskazania do stosowania klotrymazolu
Klotrymazol – szerokie spektrum zastosowań
Klotrymazol jest wykorzystywany do miejscowego leczenia różnych zakażeń grzybiczych skóry, błon śluzowych oraz narządów płciowych. Zakres wskazań może różnić się w zależności od postaci leku (krem, maść, płyn, tabletka dopochwowa, kapsułka dopochwowa, krople do uszu, pasta) oraz obecności dodatkowych substancji czynnych w preparacie567.
- Wskazania do stosowania klotrymazolu mogą się różnić w zależności od postaci leku i drogi podania – zawsze należy stosować lek zgodnie z zaleceniami na ulotce.
- Niektóre formy leku przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych, inne mogą być stosowane również u dzieci.
- Klotrymazol może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami, np. z kortykosteroidami lub antybiotykami, w zależności od potrzeb terapeutycznych.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych klotrymazol jest zalecany w leczeniu różnych postaci grzybic i zakażeń drożdżakowych, zarówno skóry, jak i błon śluzowych. Poniżej przedstawiamy główne wskazania, z krótkim wyjaśnieniem:
- Grzybica skóry – zakażenia wywołane przez dermatofity, takie jak grzybica stóp, dłoni, pachwin, tułowia, podudzi i nóg5689.
- Łupież pstry – choroba wywołana przez grzyby Malassezia furfur, objawiająca się odbarwieniami na skórze56.
- Kandydoza skóry i błon śluzowych – zakażenia wywołane przez drożdżaki Candida, obejmujące m.in. okolice narządów płciowych (srom, napletek, żołądź), a także jamę ustną i inne miejsca na skórze569.
- Grzybice wałów paznokciowych – zakażenia wokół paznokci, wymagające leczenia miejscowego10.
- Grzybicze zakażenia ucha zewnętrznego i środkowego – krople do uszu z klotrymazolem są stosowane w leczeniu zakażeń wywołanych przez Candida, Aspergillus i inne grzyby11.
- Infekcje pochwy i zewnętrznych narządów płciowych – klotrymazol w postaci kremu, tabletek lub kapsułek dopochwowych jest zalecany w leczeniu zakażeń grzybiczych pochwy i sromu (głównie wywołanych przez Candida)71213.
- Zakażenia grzybicze żołędzi prącia – kremy i preparaty dopochwowe mogą być stosowane również przez mężczyzn w przypadku zakażenia drożdżakami14.
- Zakażenia mieszane – preparaty łączone z kortykosteroidami (np. betametazonem) i antybiotykami (np. gentamycyną) stosuje się w leczeniu zmian zapalnych skóry powikłanych wtórnymi zakażeniami grzybiczymi i bakteryjnymi151617.
Wskazania u dzieci
Nie wszystkie postacie klotrymazolu są przeznaczone dla dzieci. Tam, gdzie stosowanie u dzieci jest możliwe, należy zwracać uwagę na ograniczenia wiekowe i zalecenia dotyczące dawkowania:
- Kremy i pasty – mogą być stosowane u dzieci powyżej 1. miesiąca życia, m.in. w leczeniu pieluszkowego zapalenia skóry spowodowanego przez drożdżaki oraz grzybic skóry wywołanych przez Trichophyton, Candida, Malassezia furfur18.
- Preparaty łączone z heksamidyną – stosowane w grzybicach skóry z nadkażeniem bakteryjnym u dzieci od 1. miesiąca życia19.
- Kremy, maści, płyny do stosowania na skórę – wskazane w grzybicach skóry, wałów paznokciowych i łupieżu pstrym, ale u dzieci poniżej 11 lat – wyłącznie po konsultacji z lekarzem20.
- Preparaty dopochwowe – przeznaczone wyłącznie dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Nie należy ich stosować u dzieci21.
Połączenia klotrymazolu z innymi substancjami czynnymi
W niektórych preparatach klotrymazol występuje w połączeniu z innymi substancjami, co rozszerza zakres wskazań:
- Klotrymazol + betametazon – stosowany w leczeniu grzybic skóry z towarzyszącym stanem zapalnym lub reakcją alergiczną16.
- Klotrymazol + betametazon + gentamycyna – wskazany w leczeniu zmian skórnych powikłanych wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi1517.
- Klotrymazol + heksamidyna – stosowany w grzybicach skóry z nadkażeniami bakteryjnymi, zwłaszcza w przypadku grzybic międzypalcowych19.
- Stosowanie klotrymazolu u dzieci, kobiet w ciąży i osób w podeszłym wieku wymaga szczególnej ostrożności i konsultacji z lekarzem, zwłaszcza w przypadku preparatów do stosowania dopochwowego lub preparatów złożonych.
- Preparaty dopochwowe i kapsułki dopochwowe z klotrymazolem nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 12 lat i kobiet w pierwszym trymestrze ciąży bez konsultacji z lekarzem.
- W przypadku braku poprawy po kilku tygodniach leczenia należy skonsultować się z lekarzem w celu dalszej diagnostyki.
Tabela – Zastosowanie klotrymazolu w zależności od grupy pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Grzybica skóry (krem, płyn, pasta, maść) | Tak | Tak | Tak, z modyfikacją (po konsultacji lekarskiej, zależnie od postaci)20 | Tak, z modyfikacją (po konsultacji lekarskiej, zależnie od postaci)20 | Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL |
| Grzybica wałów paznokciowych | Tak | Tak | Tak, od 1. miesiąca życia18 | Tak | Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL |
| Łupież pstry | Tak | Tak | Tak, po konsultacji z lekarzem20 | Tak | Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL |
| Kandydoza skóry i błon śluzowych narządów płciowych | Tak | Tak | Tak, po konsultacji z lekarzem20 | Tak | Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL |
| Grzybicze zakażenia ucha | Tak | Brak danych | Brak danych | Tak | Brak danych |
| Zakażenia pochwy i sromu (tabletki/kapsułki dopochwowe, krem dopochwowy) | Tak | Tak, powyżej 12 lat21 | Nie | Tak | Brak szczególnych przeciwwskazań w ChPL |
| Preparaty złożone (z kortykosteroidami lub antybiotykiem) | Tak | Tak | Tak, z ograniczeniami wiekowymi i ostrożnością22 | Tak | Ostrożnie – szczególnie w przypadku zaburzeń czynności nerek23 |
Klotrymazol – skuteczne leczenie grzybic i zakażeń drożdżakowych
Klotrymazol to substancja czynna o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, dostępna w wielu formach, które pozwalają dopasować leczenie do rodzaju zakażenia oraz grupy wiekowej pacjenta. Stosowany zgodnie z zaleceniami, skutecznie leczy grzybice skóry, błon śluzowych oraz zakażenia narządów płciowych. Należy pamiętać, że nie wszystkie postacie klotrymazolu są przeznaczone dla dzieci czy osób w podeszłym wieku, dlatego w tych przypadkach warto skonsultować wybór leku z lekarzem. W przypadku braku poprawy po kilku tygodniach leczenia lub nasileniu objawów, konieczna jest dalsza diagnostyka i ewentualna zmiana terapii2021.


















