Hydroksyzyna – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
Stosowanie hydroksyzyny wymaga zachowania ostrożności u wielu grup pacjentów, a jej bezpieczeństwo zależy od wieku, stanu zdrowia oraz innych przyjmowanych leków1234.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
- Hydroksyzyna jest przeciwwskazana w czasie ciąży, ponieważ przenika przez łożysko i może osiągać wyższe stężenia u płodu niż u matki567.
- Podawanie hydroksyzyny w późnej ciąży lub podczas porodu może prowadzić u noworodka do: obniżonego napięcia mięśniowego, zaburzeń ruchowych, drgawek klonicznych, depresji ośrodkowego układu nerwowego, niedotlenienia lub zatrzymania moczu89.
- Nie należy stosować hydroksyzyny podczas karmienia piersią – jej główny metabolit (cetyryzyna) przenika do mleka matki, a u niemowląt karmionych przez matki przyjmujące hydroksyzynę obserwowano ciężkie działania niepożądane101112.
- Karmienie piersią należy przerwać, jeśli leczenie hydroksyzyną jest konieczne1314.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Hydroksyzyna może powodować senność, zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i spowolnienie reakcji151617.
- Nie zaleca się prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn podczas stosowania hydroksyzyny, zwłaszcza w przypadku przyjmowania większych dawek lub jednoczesnego spożywania alkoholu lub leków uspokajających1819.
- Nie przeprowadzono specjalnych badań nad wpływem hydroksyzyny na zdolność prowadzenia pojazdów, jednak ze względu na jej działanie uspokajające, należy zachować szczególną ostrożność1520.
Interakcje z alkoholem
- Alkohol nasila działanie hydroksyzyny, zwłaszcza jej właściwości uspokajające i wpływ na ośrodkowy układ nerwowy212223.
- Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać spożywania alkoholu, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia senności, zaburzeń koncentracji oraz innych działań niepożądanych2425.
- Jednoczesne stosowanie alkoholu i hydroksyzyny może pogłębiać zaburzenia koordynacji i wpływać negatywnie na bezpieczeństwo wykonywania codziennych czynności2627.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
- U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek należy zmniejszyć dawki hydroksyzyny, ponieważ jej metabolit – cetyryzyna – jest wolniej wydalany z organizmu282930.
- W schyłkowej niewydolności nerek i u pacjentów dializowanych dawka powinna być jeszcze bardziej ograniczona – zwykle do 25% zalecanej dawki, przyjmowanej 3 razy w tygodniu2831.
- Cetyryzyna nie jest skutecznie usuwana podczas dializy, co może prowadzić do jej kumulacji w organizmie32.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
- U pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się zmniejszenie dawki hydroksyzyny o około 33%283334.
- W tej grupie osób lek może działać dłużej – czas działania jednej dawki może wydłużyć się nawet do 96 godzin3536.
- Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawkowania i monitorowanie czynności wątroby przy dłuższym leczeniu3730.
Stosowanie hydroksyzyny u seniorów
- U osób w podeszłym wieku hydroksyzyna jest metabolizowana wolniej, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza o charakterze przeciwcholinergicznym (np. suchość w ustach, zaburzenia widzenia, trudności z oddawaniem moczu)3839.
- Stosowanie hydroksyzyny u seniorów nie jest zalecane. Jeśli jednak lekarz zdecyduje o konieczności leczenia, należy rozpocząć od połowy dawki zalecanej dla osób dorosłych, a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 50 mg2833.
- Seniorzy są bardziej narażeni na senność, pogorszenie funkcji poznawczych i inne skutki uboczne hydroksyzyny340.
- Hydroksyzyna jest przeciwwskazana u osób z wydłużonym odstępem QT oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka tego zaburzenia, takimi jak choroby serca, niedobory potasu lub magnezu, nagła śmierć sercowa w rodzinie czy bradykardia4142.
- Lek nie może być stosowany razem z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT (np. niektóre leki na serce, antybiotyki, przeciwdepresyjne czy przeciwhistaminowe)4344.
- W razie pojawienia się kołatania serca, omdleń lub innych niepokojących objawów, należy natychmiast przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem45.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony układu nerwowego, w tym drgawki. U dzieci występowanie drgawek po hydroksyzynie zgłaszano częściej niż u dorosłych146.
- Pacjenci z jaskrą, trudnościami w oddawaniu moczu, osłabioną perystaltyką jelit, miastenią lub otępieniem powinni zachować szczególną ostrożność, ponieważ hydroksyzyna może nasilać objawy tych schorzeń474.
- Hydroksyzyna może nasilać działanie innych leków uspokajających, przeciwcholinergicznych lub leków działających na ośrodkowy układ nerwowy. W takich przypadkach lekarz może zalecić zmniejszenie dawki2122.
- Nie należy stosować hydroksyzyny jednocześnie z inhibitorami MAO2123.
Podsumowanie – bezpieczeństwo hydroksyzyny w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Przeciwwskazane | Może powodować poważne działania niepożądane u płodu i noworodka |
| Kobiety karmiące piersią | Przeciwwskazane | Cetyryzyna przenika do mleka; możliwe poważne działania niepożądane u niemowląt |
| Osoby w podeszłym wieku | Zachować szczególną ostrożność | Zalecane zmniejszenie dawki; zwiększone ryzyko działań niepożądanych |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Konieczne zmniejszenie dawki w umiarkowanej i ciężkiej niewydolności nerek |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Zachować ostrożność | Konieczne zmniejszenie dawki o 33%; wydłużone działanie leku |
| Małe dzieci | Zachować ostrożność | Większe ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Może powodować senność, zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia widzenia |
| Alkohol | Unikać łączenia | Alkohol nasila działanie hydroksyzyny i zwiększa ryzyko działań niepożądanych |
| Pacjenci z chorobami serca, wydłużonym QT, zaburzeniami elektrolitowymi | Przeciwwskazane | Ryzyko zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT |


















