Hydroksyzyna – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów

Stosowanie hydroksyzyny wymaga zachowania ostrożności u wielu grup pacjentów, a jej bezpieczeństwo zależy od wieku, stanu zdrowia oraz innych przyjmowanych leków1234.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

  • Hydroksyzyna jest przeciwwskazana w czasie ciąży, ponieważ przenika przez łożysko i może osiągać wyższe stężenia u płodu niż u matki567.
  • Podawanie hydroksyzyny w późnej ciąży lub podczas porodu może prowadzić u noworodka do: obniżonego napięcia mięśniowego, zaburzeń ruchowych, drgawek klonicznych, depresji ośrodkowego układu nerwowego, niedotlenienia lub zatrzymania moczu89.
  • Nie należy stosować hydroksyzyny podczas karmienia piersią – jej główny metabolit (cetyryzyna) przenika do mleka matki, a u niemowląt karmionych przez matki przyjmujące hydroksyzynę obserwowano ciężkie działania niepożądane101112.
  • Karmienie piersią należy przerwać, jeśli leczenie hydroksyzyną jest konieczne1314.
Ważne: Hydroksyzyna nie może być stosowana w ciąży ani podczas karmienia piersią. U noworodków, których matki przyjmowały hydroksyzynę, mogą wystąpić poważne działania niepożądane, w tym zaburzenia napięcia mięśniowego, depresja ośrodkowego układu nerwowego czy trudności z oddawaniem moczu. Jeśli zachodzi konieczność leczenia hydroksyzyną, należy przerwać karmienie piersią. Decyzję o stosowaniu hydroksyzyny u kobiet w wieku rozrodczym powinien poprzedzić wybór skutecznej metody antykoncepcji5611.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Hydroksyzyna może powodować senność, zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i spowolnienie reakcji151617.
  • Nie zaleca się prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn podczas stosowania hydroksyzyny, zwłaszcza w przypadku przyjmowania większych dawek lub jednoczesnego spożywania alkoholu lub leków uspokajających1819.
  • Nie przeprowadzono specjalnych badań nad wpływem hydroksyzyny na zdolność prowadzenia pojazdów, jednak ze względu na jej działanie uspokajające, należy zachować szczególną ostrożność1520.

Interakcje z alkoholem

  • Alkohol nasila działanie hydroksyzyny, zwłaszcza jej właściwości uspokajające i wpływ na ośrodkowy układ nerwowy212223.
  • Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać spożywania alkoholu, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia senności, zaburzeń koncentracji oraz innych działań niepożądanych2425.
  • Jednoczesne stosowanie alkoholu i hydroksyzyny może pogłębiać zaburzenia koordynacji i wpływać negatywnie na bezpieczeństwo wykonywania codziennych czynności2627.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek należy zmniejszyć dawki hydroksyzyny, ponieważ jej metabolit – cetyryzyna – jest wolniej wydalany z organizmu282930.
  • W schyłkowej niewydolności nerek i u pacjentów dializowanych dawka powinna być jeszcze bardziej ograniczona – zwykle do 25% zalecanej dawki, przyjmowanej 3 razy w tygodniu2831.
  • Cetyryzyna nie jest skutecznie usuwana podczas dializy, co może prowadzić do jej kumulacji w organizmie32.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

  • U pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się zmniejszenie dawki hydroksyzyny o około 33%283334.
  • W tej grupie osób lek może działać dłużej – czas działania jednej dawki może wydłużyć się nawet do 96 godzin3536.
  • Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawkowania i monitorowanie czynności wątroby przy dłuższym leczeniu3730.

Stosowanie hydroksyzyny u seniorów

  • U osób w podeszłym wieku hydroksyzyna jest metabolizowana wolniej, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza o charakterze przeciwcholinergicznym (np. suchość w ustach, zaburzenia widzenia, trudności z oddawaniem moczu)3839.
  • Stosowanie hydroksyzyny u seniorów nie jest zalecane. Jeśli jednak lekarz zdecyduje o konieczności leczenia, należy rozpocząć od połowy dawki zalecanej dla osób dorosłych, a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 50 mg2833.
  • Seniorzy są bardziej narażeni na senność, pogorszenie funkcji poznawczych i inne skutki uboczne hydroksyzyny340.
Ważne dla pacjentów z chorobami serca i zaburzeniami elektrolitowymi:

  • Hydroksyzyna jest przeciwwskazana u osób z wydłużonym odstępem QT oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka tego zaburzenia, takimi jak choroby serca, niedobory potasu lub magnezu, nagła śmierć sercowa w rodzinie czy bradykardia4142.
  • Lek nie może być stosowany razem z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT (np. niektóre leki na serce, antybiotyki, przeciwdepresyjne czy przeciwhistaminowe)4344.
  • W razie pojawienia się kołatania serca, omdleń lub innych niepokojących objawów, należy natychmiast przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem45.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony układu nerwowego, w tym drgawki. U dzieci występowanie drgawek po hydroksyzynie zgłaszano częściej niż u dorosłych146.
  • Pacjenci z jaskrą, trudnościami w oddawaniu moczu, osłabioną perystaltyką jelit, miastenią lub otępieniem powinni zachować szczególną ostrożność, ponieważ hydroksyzyna może nasilać objawy tych schorzeń474.
  • Hydroksyzyna może nasilać działanie innych leków uspokajających, przeciwcholinergicznych lub leków działających na ośrodkowy układ nerwowy. W takich przypadkach lekarz może zalecić zmniejszenie dawki2122.
  • Nie należy stosować hydroksyzyny jednocześnie z inhibitorami MAO2123.

Podsumowanie – bezpieczeństwo hydroksyzyny w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Przeciwwskazane Może powodować poważne działania niepożądane u płodu i noworodka
Kobiety karmiące piersią Przeciwwskazane Cetyryzyna przenika do mleka; możliwe poważne działania niepożądane u niemowląt
Osoby w podeszłym wieku Zachować szczególną ostrożność Zalecane zmniejszenie dawki; zwiększone ryzyko działań niepożądanych
Pacjenci z niewydolnością nerek Zachować ostrożność Konieczne zmniejszenie dawki w umiarkowanej i ciężkiej niewydolności nerek
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zachować ostrożność Konieczne zmniejszenie dawki o 33%; wydłużone działanie leku
Małe dzieci Zachować ostrożność Większe ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować senność, zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia widzenia
Alkohol Unikać łączenia Alkohol nasila działanie hydroksyzyny i zwiększa ryzyko działań niepożądanych
Pacjenci z chorobami serca, wydłużonym QT, zaburzeniami elektrolitowymi Przeciwwskazane Ryzyko zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT

Pytania i odpowiedzi

Czy hydroksyzyna jest bezpieczna dla kobiet w ciąży?

Nie, hydroksyzyna jest przeciwwskazana w ciąży – może negatywnie wpływać na płód i noworodka12.

Czy można prowadzić samochód podczas stosowania hydroksyzyny?

Nie zaleca się prowadzenia pojazdów – hydroksyzyna powoduje senność i spowalnia reakcje12.

Czy hydroksyzyna może być stosowana u osób z niewydolnością nerek?

Tak, ale wymaga zmniejszenia dawki i ostrożności ze względu na kumulację metabolitu12.

Czy można łączyć hydroksyzynę z alkoholem?

Nie, alkohol nasila działanie hydroksyzyny i zwiększa ryzyko działań niepożądanych12.

Czy hydroksyzyna jest bezpieczna dla osób starszych?

Nie zaleca się stosowania hydroksyzyny u seniorów ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych i wolniejsze usuwanie leku z organizmu1.