Ogólne zasady dawkowania hydroksymocznika
Hydroksymocznik (hydroksykarbamid) występuje w postaci tabletek, kapsułek oraz roztworu doustnego i jest stosowany głównie doustnie123. Dawka leku oraz częstotliwość jego przyjmowania zależą od rozpoznania, wieku pacjenta, masy ciała oraz stanu zdrowia, w szczególności czynności nerek i wątroby. Leczenie zawsze powinno być prowadzone pod nadzorem lekarza z doświadczeniem w terapii danego schorzenia4567.
Standardowe dawkowanie dla dorosłych
- Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa: zwykle zaczyna się od dawki 15 mg/kg masy ciała na dobę. Dawka może być zwiększana w razie potrzeby, zwykle do zakresu 15–30 mg/kg masy ciała na dobę. Maksymalna dawka to 35 mg/kg masy ciała na dobę, jednak jej stosowanie wymaga ścisłej kontroli laboratoryjnej4879.
- Przewlekła białaczka szpikowa (CML): najczęściej stosuje się dawkę początkową 40 mg/kg masy ciała na dobę. Po uzyskaniu kontroli nad liczbą białych krwinek dawkę zmniejsza się o połowę (do 20 mg/kg masy ciała na dobę) i indywidualnie dostosowuje, aby liczba białych krwinek mieściła się w zakresie 5–10 x 109/l5610.
- Nadpłytkowość samoistna: zwykle rozpoczyna się od 15 mg/kg masy ciała na dobę, modyfikując dawkę tak, aby liczba płytek krwi była poniżej 600 x 109/l, a liczba białych krwinek powyżej 4 x 109/l51112.
- Czerwienica prawdziwa: leczenie rozpoczyna się od 15–20 mg/kg masy ciała na dobę. Docelowo dąży się do utrzymania hematokrytu poniżej 45% i liczby płytek krwi poniżej 400 x 109/l. U większości pacjentów dawka podtrzymująca wynosi 500–1000 mg na dobę51112.
Postacie i drogi podania
- Tabletki powlekane i kapsułki: przyjmowane raz dziennie, najlepiej rano, popijając wodą. Można je podzielić lub rozdrobnić, jeśli pacjent ma trudności z połykaniem131415.
- Roztwór doustny: stosowany zwłaszcza u dzieci, które nie potrafią połykać tabletek lub kapsułek. Roztwór można podawać za pomocą dołączonej strzykawki dozującej, najlepiej zawsze o tej samej porze dnia16.
Dawkowanie hydroksymocznika w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- W niedokrwistości sierpowatokrwinkowej u dzieci powyżej 2. roku życia dawki są takie jak u dorosłych, czyli 15–30 mg/kg masy ciała na dobę. Dawka początkowa to zwykle 15 mg/kg, a w razie potrzeby można ją stopniowo zwiększać4987.
- Dla dzieci poniżej 2 lat nie ustalono bezpiecznego i skutecznego schematu dawkowania. Istnieją ograniczone dane sugerujące, że dawka 20 mg/kg masy ciała na dobę jest bezpieczna i skuteczna, jednak nie zaleca się rutynowego stosowania w tej grupie wiekowej21142216.
- W chorobach mieloproliferacyjnych (np. CML, nadpłytkowość, czerwienica) takie schorzenia rzadko występują u dzieci i nie ma ustalonych schematów dawkowania232412.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Osoby starsze mogą być bardziej wrażliwe na hydroksymocznik i mogą wymagać mniejszych dawek niż standardowe23242526.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- U pacjentów z klirensem kreatyniny ≤60 ml/min początkową dawkę należy zmniejszyć o 50%. W tej grupie zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów krwi21272225.
- Hydroksymocznik jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)21272225.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Brak jest danych wskazujących na konieczność rutynowej modyfikacji dawki, jednak zaleca się ścisłą kontrolę parametrów krwi21272225.
- Hydroksymocznik jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh)13271516.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie hydroksymocznika zależy od leczonej choroby:
- W niedokrwistości sierpowatokrwinkowej dawkowanie jest indywidualnie dostosowywane, z możliwością stopniowego zwiększania dawki w razie braku efektu terapeutycznego4987.
- W przewlekłej białaczce szpikowej dawka początkowa jest wyższa, a po uzyskaniu kontroli nad liczbą krwinek białych jest zmniejszana i dostosowywana w zależności od odpowiedzi pacjenta5610.
- W nadpłytkowości samoistnej i czerwienicy prawdziwej dawka początkowa jest niższa i modyfikowana w zależności od parametrów krwi51112.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka hydroksymocznika wynosi 35 mg/kg masy ciała na dobę, niezależnie od postaci leku323397.
- Przekroczenie tej dawki może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zahamowanie czynności szpiku kostnego, zmiany skórne i błon śluzowych. W razie przedawkowania konieczne jest monitorowanie parametrów krwi przez kilka tygodni3435363738.
- Hydroksymocznik należy przyjmować codziennie o tej samej porze, najlepiej rano, popijając wodą lub z niewielką ilością pokarmu.
- Nie wolno samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
- W przypadku pominięcia dawki należy przyjąć kolejną o zwykłej porze; nie należy podwajać dawki.
- Podczas terapii niezbędne są regularne badania krwi oraz kontrola czynności nerek i wątroby, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia lub przy zwiększaniu dawki.
- Lek jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami nerek i wątroby.
Podsumowanie dawkowania hydroksymocznika w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (niedokrwistość sierpowatokrwinkowa) | Początkowo 15 mg/kg mc./dobę, zazwyczaj 15–30 mg/kg mc./dobę; maksymalnie 35 mg/kg mc./dobę przy ścisłej kontroli4897 |
| Dorośli (CML, nadpłytkowość, czerwienica) | CML: 40 mg/kg mc./dobę (potem 20 mg/kg mc./dobę); nadpłytkowość: 15 mg/kg mc./dobę; czerwienica: 15–20 mg/kg mc./dobę, podtrzymująco 500–1000 mg/dobę5610 |
| Dzieci i młodzież (niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, >2 lata) | Jak u dorosłych: początkowo 15 mg/kg mc./dobę, zazwyczaj 15–30 mg/kg mc./dobę; maksymalnie 35 mg/kg mc./dobę4897 |
| Dzieci (<2 lata) | Nie ustalono bezpiecznego schematu, nie zaleca się rutynowego stosowania21221416 |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Może być konieczne stosowanie mniejszych dawek, indywidualnie dostosowanych23242526 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Klirens kreatyniny ≤60 ml/min: początkowa dawka zmniejszona o 50%; klirens <30 ml/min: przeciwwskazane21272225 |
| Pacjenci z zaburzeniami wątroby | Brak rutynowej modyfikacji dawki, ścisła kontrola parametrów krwi; ciężkie zaburzenia: przeciwwskazane21272225 |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane28293031 |
Hydroksymocznik – elastyczność dawkowania dla skuteczności i bezpieczeństwa
Dawkowanie hydroksymocznika jest dostosowywane indywidualnie w zależności od choroby, wieku, masy ciała oraz stanu zdrowia pacjenta. Dzięki różnym postaciom leku możliwe jest precyzyjne dopasowanie terapii zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Regularna kontrola parametrów krwi i funkcji narządów jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii. Przestrzeganie zaleceń lekarza oraz systematyczne monitorowanie stanu zdrowia pozwalają zminimalizować ryzyko powikłań i osiągnąć zamierzony efekt leczenia4987.


















