Golimumab, adalimumab i etanercept to leki biologiczne hamujące TNF-α, stosowane w leczeniu chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów. Różnią się wskazaniami i schematem dawkowania.

Golimumab, adalimumab i etanercept – leki biologiczne w leczeniu chorób zapalnych

Golimumab, adalimumab oraz etanercept to substancje czynne należące do grupy inhibitorów TNF-α, czyli leków biologicznych stosowanych głównie w terapii chorób o podłożu zapalnym, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS), łuszczycowe zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa123. Wszystkie te leki są stosowane w postaci roztworów do wstrzykiwań podskórnych i wykazują działanie immunosupresyjne poprzez blokowanie działania czynnika TNF-α, który odgrywa kluczową rolę w procesach zapalnych w organizmie45.

  • Wszystkie należą do tej samej grupy terapeutycznej (inhibitory TNF-α)45.
  • Są stosowane u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi, których nie udało się skutecznie leczyć innymi lekami modyfikującymi przebieg choroby12.
  • Podawane są podskórnie, zazwyczaj w schematach raz na tydzień, raz na dwa tygodnie lub raz w miesiącu, w zależności od substancji i wskazania678.

Kiedy stosuje się golimumab, adalimumab i etanercept?

Wszystkie trzy substancje są wykorzystywane w leczeniu przewlekłych, zapalnych chorób reumatycznych. Wskazania do ich stosowania mają jednak pewne różnice, zwłaszcza jeśli chodzi o wiek pacjentów, konkretne typy chorób i sytuacje kliniczne:

  • Golimumab stosuje się u dorosłych i dzieci od 2. roku życia z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów, a także w reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, osiowej spondyloartropatii oraz w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u dorosłych1.
  • Adalimumab ma szerokie wskazania, obejmujące m.in. młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (od 2. roku życia), reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, łuszczycę plackowatą (od 4. roku życia), chorobę Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz zapalenie błony naczyniowej oka29.
  • Etanercept jest stosowany w reumatoidalnym zapaleniu stawów (także u dzieci od 2 lat), młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, osiowej spondyloartropatii oraz łuszczycy plackowatej (u dzieci od 6 lat)3.

Wszystkie leki mają zastosowanie zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, jednak zakres wskazań i dolna granica wieku mogą się różnić. Na przykład golimumab nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci poniżej 2 lat, a etanercept w łuszczycy – poniżej 6 lat1011.

Ważne: Golimumab, adalimumab i etanercept różnią się zakresem rejestracji w konkretnych chorobach oraz minimalnym wiekiem pacjenta. Niektóre postacie leku i dawkowania są przeznaczone wyłącznie dla dzieci, inne tylko dla dorosłych. Przed wyborem leczenia zawsze sprawdzaj, czy dany lek jest odpowiedni dla Twojej choroby i wieku6711.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje blokują czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), który bierze udział w procesach zapalnych. Golimumab i adalimumab są przeciwciałami monoklonalnymi, natomiast etanercept jest białkiem fuzyjnym, które wiąże TNF-α i uniemożliwia jego działanie453.

  • Golimumab oraz adalimumab wykazują bardzo wysokie powinowactwo do TNF-α i neutralizują jego działanie zarówno w postaci rozpuszczalnej, jak i związanej z błoną komórkową45.
  • Etanercept, jako białko fuzyjne, działa nieco inaczej, ale końcowy efekt terapeutyczny jest bardzo podobny – zmniejsza się nasilenie stanu zapalnego i objawy choroby3.

Pod względem farmakokinetyki, leki różnią się długością działania i schematem dawkowania:

  • Golimumab podaje się zwykle raz w miesiącu, co jest wygodne dla wielu pacjentów, natomiast adalimumab i etanercept wymagają częstszych wstrzyknięć (raz w tygodniu lub co dwa tygodnie)678.
  • Golimumab ma dłuższy okres półtrwania (około 12 dni), podczas gdy adalimumab i etanercept są eliminowane szybciej, co może mieć znaczenie w przypadku konieczności szybkiego odstawienia leku12138.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co łączy, a co różni te leki?

Golimumab, adalimumab i etanercept mają bardzo podobne przeciwwskazania i wymagają podobnej ostrożności w trakcie leczenia:

Każdy z tych leków wymaga przeprowadzenia badań przesiewowych w kierunku gruźlicy przed rozpoczęciem terapii oraz regularnej kontroli w trakcie leczenia, ponieważ zwiększają ryzyko rozwoju zakażeń, w tym reaktywacji utajonej gruźlicy1920.

Różnice mogą dotyczyć szczegółowych zaleceń dotyczących szczepień, ryzyka powikłań nowotworowych czy działań niepożądanych w konkretnych grupach wiekowych lub u osób z chorobami współistniejącymi212216.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią i kierowców

Stosowanie golimumabu, adalimumabu i etanerceptu u dzieci i młodzieży jest możliwe, ale zależy od konkretnej choroby i wieku dziecka:

  • Golimumab jest dopuszczony do stosowania u dzieci od 2 lat tylko w przypadku wielostawowego młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów23.
  • Adalimumab można stosować u dzieci od 2 lat w kilku wskazaniach, w tym MIZS, łuszczycy czy chorobie Leśniowskiego-Crohna2.
  • Etanercept jest zarejestrowany u dzieci od 2 lat w MIZS oraz od 6 lat w łuszczycy24.

W ciąży i podczas karmienia piersią wszystkie trzy leki można stosować tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, a decyzję o ich użyciu podejmuje lekarz. Golimumab i adalimumab mogą przenikać przez łożysko i do mleka, dlatego zaleca się ostrożność i unikanie szczepionek żywych u niemowląt narażonych na te leki w życiu płodowym przez określony czas po porodzie2526.

Podczas leczenia tymi lekami mogą wystąpić zawroty głowy, dlatego osoby prowadzące pojazdy lub obsługujące maszyny powinny zachować ostrożność2728.

W przypadku osób z niewydolnością nerek lub wątroby, nie ma jednoznacznych danych na temat konieczności dostosowania dawki, ale zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności i ścisły nadzór lekarski108.

Ważne dla pacjentów pediatrycznych:

  • Golimumab jest przeznaczony do leczenia MIZS od 2. roku życia, ale tylko w skojarzeniu z metotreksatem, jeśli wcześniejsze leczenie było nieskuteczne23.
  • Adalimumab i etanercept mają szersze wskazania pediatryczne i mogą być stosowane także w innych chorobach zapalnych u dzieci224.
  • Wszystkie leki wymagają regularnych kontroli i ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza dotyczących dawkowania oraz monitorowania działań niepożądanych67.

Tabela porównawcza – kluczowe różnice i podobieństwa

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Golimumab RZS, MIZS (od 2 lat), łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego Od 2 lat w MIZS Możliwe, gdy konieczne; ostrożność Możliwe, ale mogą wystąpić zawroty głowy
Adalimumab RZS, MIZS (od 2 lat), łuszczycowe zapalenie stawów, łuszczyca (od 4 lat), choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej oka Od 2 lat w wielu wskazaniach Możliwe, gdy konieczne; ostrożność Możliwe, ale mogą wystąpić zawroty głowy
Etanercept RZS, MIZS (od 2 lat), łuszczycowe zapalenie stawów, osiowa spondyloartropatia, łuszczyca (od 6 lat) Od 2 lat w MIZS, od 6 lat w łuszczycy Brak wystarczających danych – ostrożność Możliwe, ale mogą wystąpić zawroty głowy

Golimumab, adalimumab czy etanercept – który lek wybrać?

Wybór odpowiedniego leku biologicznego zależy od rodzaju i przebiegu choroby, wieku pacjenta, chorób współistniejących, wcześniejszej skuteczności leczenia oraz preferencji dotyczących częstotliwości podawania. Każdy z tych leków ma potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo, ale pewne różnice w zakresie wskazań, wieku pacjentów czy wygody stosowania mogą przemawiać za wyborem konkretnej substancji czynnej123.

Jeśli zależy Ci na rzadkim podawaniu leku (np. raz w miesiącu), golimumab może być dobrym wyborem. Jeśli chorujesz na łuszczycę lub chorobę Leśniowskiego-Crohna, adalimumab daje szersze możliwości terapeutyczne. Etanercept sprawdzi się zwłaszcza u dzieci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów lub łuszczycą, ale nie jest przeznaczony dla najmłodszych dzieci w każdej sytuacji.

Niezależnie od wybranej terapii, konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia i ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza, aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się golimumab od adalimumabu i etanerceptu?

Golimumab podaje się raz w miesiącu, natomiast adalimumab co dwa tygodnie, a etanercept co tydzień. Różnią się też zakresem wskazań i wiekiem, od którego można je stosować123.

Czy wszystkie te leki można stosować u dzieci?

Golimumab stosuje się u dzieci od 2 lat w MIZS, adalimumab od 2 lat w wielu wskazaniach, etanercept od 2 lat w MIZS i od 6 lat w łuszczycy456.

Czy te leki można stosować w ciąży?

Stosowanie golimumabu, adalimumabu i etanerceptu w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Decyzję podejmuje lekarz78.

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania tych leków?

Nie wolno ich stosować przy aktywnych, ciężkich zakażeniach (np. gruźlica, posocznica) oraz przy umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności serca91011.