Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneCzym jest mechanizm działania substancji czynnej?
Mechanizm działania substancji czynnej określa, w jaki sposób dana substancja wpływa na organizm, aby wywołać pożądane efekty lecznicze12. Zrozumienie tego mechanizmu jest bardzo ważne, ponieważ pozwala przewidzieć skuteczność i bezpieczeństwo terapii oraz zrozumieć, w jaki sposób lek oddziałuje na komórki i tkanki. W przypadku leków takich jak glofitamab, mechanizm działania obejmuje zarówno wpływ na konkretne komórki, jak i procesy zachodzące w całym organizmie.
Warto wspomnieć o dwóch pojęciach: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika opisuje, jak lek działa na organizm – czyli co robi z komórkami, receptorami czy enzymami. Farmakokinetyka natomiast odpowiada na pytanie, co organizm robi z lekiem – jak go wchłania, rozprowadza, przekształca i wydala.
Jak działa glofitamab na poziomie komórkowym?
Glofitamab to bispecyficzne przeciwciało monoklonalne, co oznacza, że potrafi jednocześnie łączyć się z dwoma różnymi celami na powierzchni komórek12. Jego głównym zadaniem jest łączenie się:
- Dwuwalentnie z białkiem CD20, które znajduje się na powierzchni limfocytów B – są to komórki układu odpornościowego, często zaangażowane w rozwój chłoniaków.
- Jednowalentnie z białkiem CD3 na powierzchni limfocytów T, czyli innego rodzaju komórek odpornościowych.
Poprzez jednoczesne połączenie tych dwóch rodzajów komórek, glofitamab tworzy tzw. synapsę immunologiczną. Dzięki temu limfocyty T zostają pobudzone, zaczynają się namnażać, wydzielać substancje zwane cytokinami oraz uwalniać białka, które niszczą komórki B (w tym komórki nowotworowe z CD20). Efektem jest celowane niszczenie komórek nowotworowych przy jednoczesnym pobudzeniu naturalnej odporności organizmu.
W badaniach klinicznych wykazano, że już przed rozpoczęciem leczenia glofitamabem (po zastosowaniu innego przeciwciała – obinutuzumabu), liczba limfocytów B u większości pacjentów była znacznie zmniejszona. W trakcie leczenia glofitamabem poziom tych komórek utrzymywał się na niskim poziomie, co jest pożądanym efektem w terapii chłoniaków34.
- Glofitamab działa wyłącznie po podaniu dożylnym w postaci infuzji, co pozwala na szybkie osiągnięcie maksymalnego stężenia we krwi.
- Po podaniu może dojść do krótkotrwałego wzrostu poziomu cytokin (takich jak IL-6), co wynika z pobudzenia układu odpornościowego.
- Leczenie jest zawsze poprzedzone podaniem innego przeciwciała (obinutuzumabu), co zmniejsza liczbę limfocytów B i pozwala na bezpieczniejsze stosowanie glofitamabu.
- Mechanizm działania powoduje ukierunkowane niszczenie komórek nowotworowych, minimalizując wpływ na inne komórki organizmu.
Jak organizm przetwarza glofitamab? – Losy leku w organizmie
Glofitamab podawany jest wyłącznie w formie infuzji dożylnej, co oznacza, że trafia bezpośrednio do krwiobiegu56. Najwyższe stężenie we krwi obserwuje się tuż po zakończeniu podania leku. Następnie ilość leku w organizmie stopniowo się zmniejsza – najpierw szybko, potem wolniej.
Warto wiedzieć, że:
- Objętość dystrybucji (czyli rozprzestrzeniania się leku w organizmie) jest zbliżona do objętości surowicy krwi, co oznacza, że glofitamab głównie krąży we krwi i nie przenika w dużych ilościach do innych tkanek.
- Lek nie był badany pod kątem dokładnego metabolizmu, ale wiadomo, że przeciwciała takie jak glofitamab są rozkładane głównie przez naturalne procesy rozkładu białek w organizmie (katabolizm).
- Usuwanie leku z organizmu następuje stopniowo. Efektywny okres półtrwania w fazie liniowej wynosi około 6,5 dnia, czyli po tym czasie połowa podanej dawki zostaje usunięta z organizmu.
U osób starszych, a także u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek czy wątroby, nie zaobserwowano istotnych różnic w sposobie, w jaki organizm radzi sobie z lekiem. Oznacza to, że nie ma potrzeby modyfikowania dawkowania w tych grupach pacjentów78910.
Poniżej przedstawiono najważniejsze parametry farmakokinetyczne:
| Parametr | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia | koniec infuzji | Lek działa szybko po podaniu |
| Efektywny okres półtrwania | ok. 6,5 dnia | Po tym czasie połowa leku jest usuwana |
| Wpływ wieku, płci, masy ciała | brak istotnych różnic | Nie wymaga dostosowania dawki |
| Wpływ łagodnych zaburzeń nerek/wątroby | brak istotnych różnic | Możliwe stosowanie bez zmian dawkowania |
Wyniki badań przedklinicznych
Przedkliniczne badania glofitamabu obejmowały głównie testy bezpieczeństwa i działania na modelach zwierzęcych. Nie prowadzono badań dotyczących rakotwórczości, mutagenności ani wpływu na płodność na modelach zwierzęcych1314. Nie badano także wpływu na rozwój płodu w warunkach laboratoryjnych, jednak na podstawie mechanizmu działania oraz danych dotyczących innych podobnych przeciwciał uznano, że ryzyko uszkodzenia płodu jest niskie. Trzeba jednak pamiętać, że długotrwałe zmniejszenie liczby limfocytów B może zwiększać podatność na infekcje, co może być groźne w przypadku ciąży.
W badaniach na małpach cynomolgus, podanie glofitamabu bez wcześniejszego zastosowania obinutuzumabu prowadziło do działań niepożądanych wynikających z nadmiernej aktywacji układu odpornościowego (np. zmiany zapalne w narządach). Wstępne leczenie obinutuzumabem pozwalało na bezpieczne podanie wyższych dawek glofitamabu i uznaje się, że działania te były odwracalne. Ze względu na różnice między zwierzętami a ludźmi, wyniki tych badań mogą nie w pełni odzwierciedlać reakcje u pacjentów.
Nie prowadzono badań długoterminowych, ponieważ u zwierząt szybko rozwijała się odporność na lek, co utrudniało ocenę jego działania w dłuższym czasie151617181920.
- Glofitamab nie wymaga modyfikacji dawkowania u osób starszych ani u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami pracy nerek czy wątroby.
- Lek jest eliminowany z organizmu głównie przez naturalny rozkład białek, a nie przez nerki czy wątrobę.
- Nie ma istotnych różnic w działaniu leku w zależności od wieku, płci czy masy ciała pacjenta.
- Przed rozpoczęciem leczenia pacjenci otrzymują inne przeciwciało, aby zwiększyć bezpieczeństwo stosowania glofitamabu.
Glofitamab – nowoczesny lek ukierunkowany na komórki nowotworowe
Glofitamab to substancja czynna, której mechanizm działania polega na połączeniu komórek układu odpornościowego z komórkami nowotworowymi i skierowaniu naturalnych sił organizmu do walki z chorobą. Jego działanie jest celowane i ukierunkowane, co zwiększa skuteczność leczenia i ogranicza niepożądane działania na zdrowe tkanki. Glofitamab jest przykładem nowoczesnej terapii biologicznej, która pozwala na skuteczne leczenie trudnych przypadków nowotworów układu chłonnego, z zachowaniem wysokiego profilu bezpieczeństwa i przewidywalności działania1351178132461291014.