Czym jest finasteryd i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?
Finasteryd to lek z grupy inhibitorów 5-alfa-reduktazy, który hamuje przekształcanie testosteronu do silniejszego androgenu – dihydrotestosteronu (DHT)12. Stosowany jest głównie u mężczyzn w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) oraz łysienia typu męskiego34. Dzięki swojemu działaniu może zmniejszać objętość gruczołu krokowego, poprawiać przepływ moczu oraz spowalniać proces łysienia12.
Niestety, nie każdy pacjent może bezpiecznie stosować finasteryd. Istnieją sytuacje, w których jego użycie jest bezwzględnie przeciwwskazane, jak również takie, w których decyzja o leczeniu powinna być dokładnie rozważona przez lekarza. Ponadto są przypadki, gdzie wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas terapii, np. u osób z określonymi chorobami współistniejącymi lub w przypadku niektórych zaburzeń metabolicznych56.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy finasteryd jest całkowicie zakazany?
- Stosowanie u kobiet, zwłaszcza w ciąży lub w wieku rozrodczym – Finasteryd jest przeciwwskazany u kobiet, a szczególnie nie wolno go stosować u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę. Lek ten może wywołać poważne wady rozwojowe narządów płciowych u płodów płci męskiej78910.
- Stosowanie u dzieci i młodzieży – Finasteryd nie jest wskazany i nie powinien być stosowany u osób poniżej 18 roku życia. Bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci nie zostały określone7118.
- Nadwrażliwość na finasteryd lub którąkolwiek substancję pomocniczą – U osób z alergią na finasteryd lub inne składniki leku, jego stosowanie jest zakazane ze względu na ryzyko reakcji alergicznych812.
- Rzadko występująca dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – Tabletki finasterydu zawierają laktozę, dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z wymienionymi zaburzeniami metabolicznymi, aby nie wywołać powikłań trawiennych i metabolicznych13514.
Przeciwwskazania względne – kiedy finasteryd wymaga szczególnej oceny przez lekarza?
- Niewydolność wątroby – Brak jest badań dotyczących stosowania finasterydu u osób z niewydolnością wątroby. Ponieważ lek jest metabolizowany w wątrobie, u takich pacjentów może dojść do zwiększenia jego stężenia we krwi, co może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych515.
- Stosowanie u mężczyzn z innymi chorobami gruczołu krokowego – Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć obecność raka gruczołu krokowego lub innych poważnych schorzeń, które mogą maskować lub modyfikować obraz choroby56.
- Jednoczesne stosowanie innych inhibitorów 5α-reduktazy – U mężczyzn, którzy już przyjmują leki z tej samej grupy w innych wskazaniach, stosowanie finasterydu na łysienie typu męskiego jest przeciwwskazane lub wymaga dokładnej oceny przez lekarza1116.
Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności podczas stosowania finasterydu
Niektóre grupy pacjentów oraz konkretne sytuacje wymagają od lekarza i pacjenta szczególnej czujności w trakcie leczenia finasterydem. Dotyczy to zwłaszcza osób, u których mogą wystąpić powikłania związane z chorobami współistniejącymi lub szczególną reakcją na lek.
- Pacjenci z dużą objętością zalegającego moczu lub bardzo zmniejszonym odpływem moczu – W tej grupie pacjentów istnieje ryzyko powikłań związanych z niedrożnością dróg moczowych, dlatego powinni być oni ściśle monitorowani, a czasem konieczne może być leczenie chirurgiczne5156.
- Wpływ na wyniki badań PSA – Finasteryd obniża poziom PSA (swoistego antygenu sterczowego) we krwi o około 50%, co może utrudniać diagnostykę raka gruczołu krokowego. U pacjentów leczonych tym lekiem interpretacja wyników PSA powinna być dostosowana – wartości uzyskane należy podwoić, aby uzyskać rzeczywisty obraz sytuacji. Utrzymujący się wzrost PSA wymaga dokładnej oceny i nie może być bagatelizowany5617.
- Ryzyko raka piersi u mężczyzn – Odnotowano przypadki raka piersi u mężczyzn przyjmujących finasteryd. Pacjenci powinni zgłaszać wszelkie zmiany w obrębie gruczołów piersiowych, takie jak guzki, ból, powiększenie czy wydzielina z brodawek1819.
- Zmiany nastroju i depresja – U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy depresji, nastrój depresyjny, a nawet myśli samobójcze. W takich przypadkach należy przerwać leczenie i zasięgnąć porady specjalisty1820.
- Nietolerancja laktozy – Ponieważ tabletki finasterydu zawierają laktozę, nie są odpowiednie dla osób z jej nietolerancją135.
- Przed rozpoczęciem leczenia finasterydem lekarz powinien wykluczyć obecność innych poważnych chorób gruczołu krokowego, w tym nowotworu.
- U osób z niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność, gdyż metabolizm leku może być zaburzony.
- Pacjenci z zaburzeniami nastroju powinni być monitorowani pod kątem depresji i innych zaburzeń psychicznych.
- Osoby z nietolerancją laktozy nie powinny przyjmować finasterydu w formie tabletek powlekanych.
- W trakcie leczenia konieczne są regularne badania kontrolne, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka powikłań.
Tabela podsumowująca
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Stosowanie u kobiet, zwłaszcza w ciąży lub w wieku rozrodczym | Przeciwwskazane |
| Stosowanie u dzieci i młodzieży | Przeciwwskazane |
| Nadwrażliwość na finasteryd lub składniki pomocnicze | Przeciwwskazane |
| Nietolerancja laktozy, galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy | Przeciwwskazane |
| Niewydolność wątroby | Należy zachować ostrożność |
| Duża objętość zalegającego moczu lub bardzo zmniejszony odpływ moczu | Należy zachować ostrożność |
| Jednoczesne stosowanie innych inhibitorów 5α-reduktazy | Należy zachować ostrożność |
| Choroby psychiczne, depresja | Należy zachować ostrożność |
| Ryzyko raka piersi u mężczyzn | Należy zachować ostrożność |
Finasteryd – skuteczny, ale nie dla każdego
Finasteryd jest lekiem o udowodnionej skuteczności w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego i łysienia typu męskiego, jednak jego stosowanie wiąże się z jasno określonymi przeciwwskazaniami. Najważniejsze z nich to: stosowanie u kobiet (zwłaszcza w ciąży), dzieci, osób z nadwrażliwością na składniki leku oraz u osób z określonymi zaburzeniami metabolicznymi. W niektórych przypadkach konieczna jest szczególna ostrożność, na przykład u pacjentów z chorobami wątroby, zaburzeniami nastroju lub problemami z odpływem moczu. Przed rozpoczęciem terapii każdy pacjent powinien być dokładnie oceniony pod kątem bezpieczeństwa stosowania finasterydu, a w trakcie leczenia regularnie monitorowany pod kątem działań niepożądanych i możliwych powikłań5156.


















