Etrasymod – mechanizm działania

Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dany lek wpływa na organizm, aby osiągnąć pożądany efekt leczniczy¹. Zrozumienie tego mechanizmu pozwala przewidzieć, jak lek będzie działał, jakie są możliwe korzyści oraz ewentualne działania niepożądane. Dwa ważne pojęcia, które pomagają zrozumieć mechanizm działania, to:

• Farmakodynamika – opisuje, jak lek oddziałuje na organizm, czyli w jaki sposób wpływa na komórki, receptory czy enzymy.
• Farmakokinetyka – wyjaśnia, jak organizm wchłania, rozprowadza, przetwarza i usuwa lek.

Jak etrasymod działa w organizmie?

Etrasymod należy do grupy leków immunosupresyjnych, które wpływają na układ odpornościowy¹. Działa jako modulator receptorów sfingozyno-1-fosforanu (S1P), wiążąc się z wybranymi receptorami S1P1, S1P4 i S1P5. Dzięki temu etrasymod częściowo i odwracalnie blokuje możliwość opuszczania przez limfocyty (czyli komórki odpornościowe) narządów limfatycznych. Skutkiem tego jest zmniejszenie liczby limfocytów we krwi, co prowadzi do ograniczenia ich napływu do miejsc objętych stanem zapalnym, takich jak błona śluzowa jelita w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego¹.

Etrasymod działa w sposób zrównoważony, wpływając głównie na komórki zaangażowane w tzw. adaptacyjną odpowiedź immunologiczną, które mają istotny udział w rozwoju i utrzymaniu zapalenia w jelicie grubym. Jednocześnie wywiera niewielki wpływ na komórki odpornościowe odpowiedzialne za pierwszą linię obrony organizmu².

• Zmniejsza liczbę limfocytów T i B, co ogranicza aktywność układu odpornościowego w miejscach zapalenia³.
• Nie wpływa istotnie na liczbę komórek NK (natural killer) i monocytów⁴.
• Obniża liczbę neutrofili, ale zwykle utrzymuje się ona w normie³.
• Po zakończeniu leczenia liczba limfocytów wraca do normy w ciągu 1–2 tygodni⁴.

Mechanizm działania etrasymodu w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie jest w pełni poznany, ale najprawdopodobniej polega na ograniczeniu przemieszczania się komórek odpornościowych do miejsc zapalenia, co łagodzi objawy choroby¹.

Co się dzieje z etrasymodem w organizmie? (losy leku)

Farmakokinetyka etrasymodu, czyli to, jak organizm wchłania, rozprowadza, przetwarza i usuwa lek, została dobrze poznana⁵.

• Wchłanianie: Po połknięciu tabletki etrasymod osiąga maksymalne stężenie we krwi średnio po około 4 godzinach (zakres od 2 do 8 godzin). Jedzenie może nieznacznie opóźnić ten proces, ale nie wpływa na ilość leku, która trafia do krwi. Oznacza to, że lek można przyjmować niezależnie od posiłków⁵⁶.
• Dystrybucja: Etrasymod jest rozprowadzany po całym organizmie, a większość leku wiąże się z białkami krwi (prawie 98%). Dzięki temu lek dociera do tkanek, gdzie może działać⁶.
• Metabolizm: Lek jest rozkładany głównie w wątrobie przez specjalne enzymy. Główne produkty rozkładu (metabolity) nie mają istotnego wpływu na działanie leku⁷.
• Wydalanie: Etrasymod jest usuwany z organizmu przede wszystkim przez wątrobę i wydalany z kałem. Tylko niewielka część trafia do moczu⁷.
• Czas działania: Średni czas, po którym połowa leku zostaje usunięta z organizmu, wynosi około 30 godzin. Oznacza to, że etrasymod działa przez długi czas i wystarczy przyjmować go raz dziennie⁷.

Farmakokinetyka etrasymodu jest podobna u osób zdrowych i pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Nie trzeba zmieniać dawki u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby, a także u osób z niewydolnością nerek. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby stosowanie etrasymodu jest przeciwwskazane⁸⁹. Wiek, płeć, masa ciała (powyżej 40 kg), rasa i pochodzenie etniczne nie mają istotnego wpływu na sposób działania i wydalania leku⁹¹⁰. U osób o masie ciała poniżej 40 kg może dojść do zwiększenia ekspozycji na lek, dlatego dawkowanie może wymagać dostosowania⁹.

Badania przedkliniczne etrasymodu

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że etrasymod nie wpływał negatywnie na płodność samców ani samic szczurów, nawet przy bardzo wysokich dawkach¹¹. U psów przy bardzo wysokiej ekspozycji zaobserwowano zmiany w naczyniach serca, ale nie wiadomo, czy ma to znaczenie dla ludzi¹¹. W badaniach na ciężarnych szczurach i królikach przy wysokich dawkach lek mógł powodować utratę zarodków i wady rozwojowe płodu. Po podawaniu leku w czasie ciąży i laktacji u szczurów zaobserwowano również mniejszą masę ciała potomstwa oraz obniżoną płodność kolejnego pokolenia¹²¹³. Etrasymod był obecny w mleku samic, co oznacza, że może przenikać do mleka matki karmiącej¹³.

Podsumowanie: Etrasymod – nowoczesny sposób modulacji odporności

Etrasymod to lek, który działa poprzez ograniczenie liczby komórek odpornościowych we krwi i utrudnianie ich napływu do miejsc zapalenia, dzięki czemu łagodzi objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego¹². Mechanizm ten pozwala skutecznie zmniejszyć stan zapalny i poprawić komfort życia pacjentów. Lek charakteryzuje się długim czasem działania, prostym schematem dawkowania oraz przewidywalnym profilem farmakokinetycznym. Etrasymod jest dobrze przebadany i umożliwia nowoczesne podejście do terapii chorób zapalnych jelit, jednocześnie wymagając zachowania ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ze względu na wyniki badań przedklinicznych¹¹¹²¹³.