Bezpieczeństwo stosowania etomidatu – co warto wiedzieć?
Stosowanie etomidatu wymaga ostrożności, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, pacjentów z niewydolnością wątroby, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią, a także u osób w stanie ciężkiego stresu lub z zaburzeniami czynności kory nadnerczy123.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Etomidat może być stosowany u kobiet w ciąży jedynie wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na płód, jednak u ludzi doświadczenie jest ograniczone. Etomidat przenika przez łożysko i może powodować przemijające obniżenie poziomu kortyzolu u noworodków, jednak obserwowane wartości pozostają w normie4567.
Jeśli chodzi o karmienie piersią, etomidat przenika do mleka matki. Z tego powodu nie należy karmić piersią przez co najmniej 24 godziny po jego podaniu, a zgromadzone w tym czasie mleko należy zniszczyć47.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Po zastosowaniu etomidatu pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej 24 godziny. Działanie leku może powodować senność i wpływać na sprawność psychofizyczną. Ostateczną decyzję o powrocie do tych czynności podejmuje lekarz anestezjolog, uwzględniając czas trwania zabiegu, dawkę oraz zastosowane inne leki89.
Interakcje z alkoholem
Alkohol, podobnie jak inne leki uspokajające, może nasilać działanie nasenne etomidatu. Połączenie tych substancji zwiększa ryzyko nadmiernego uspokojenia i zaburzeń świadomości, dlatego zaleca się unikanie alkoholu podczas stosowania etomidatu1213.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
Nie wykazano, aby etomidat wymagał modyfikacji dawki u osób z niewydolnością nerek, jednak u pacjentów z przewlekłymi chorobami nerek odsetek leku związanego z białkami osocza może być mniejszy, co może wpływać na jego działanie14. Zawsze jednak decyzję o zastosowaniu i ewentualnej modyfikacji dawki podejmuje lekarz.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Etomidat jest metabolizowany w wątrobie. U pacjentów z marskością wątroby obserwowano wydłużenie okresu półtrwania etomidatu, zwłaszcza w przypadku podawania z innymi lekami, takimi jak fentanyl. U tych osób należy rozważyć zmniejszenie dawki lub zwolnienie szybkości podawania leku1516.
Stosowanie etomidatu u seniorów
U osób starszych (powyżej 65 lat) klirens etomidatu jest zmniejszony, a początkowe stężenia leku w osoczu są wyższe, co wynika z mniejszej objętości dystrybucji. Z tego względu konieczne jest podanie mniejszej dawki początkowej i jej dostosowanie do indywidualnej reakcji pacjenta171816.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Dzieci – u dzieci poniżej 15 roku życia konieczne jest zwiększenie dawki, a czasami podanie dawki uzupełniającej1718.
- Pacjenci osłabieni – osoby z niskim ciśnieniem krwi lub osłabioną ogólną kondycją powinny być monitorowane, a podawanie leku musi być bardzo ostrożne1.
- Pacjenci z marskością wątroby, po wcześniejszym leczeniu neuroleptykami, opioidami lub lekami uspokajającymi – zaleca się zmniejszenie dawki etomidatu1019.
- Osoby z zaburzeniami syntezy hemu (porfiria) – nie zaleca się stosowania emulsji etomidatu (Etomidate-Lipuro) u pacjentów z tymi schorzeniami3.
- Osoby z padaczką – etomidat może być bezpiecznie stosowany, ale sposób podania i dawkowanie powinny być indywidualnie dostosowane2.
- Etomidat nie ma działania przeciwbólowego – dlatego w trakcie zabiegów chirurgicznych konieczne jest podanie dodatkowego leku przeciwbólowego, najczęściej z grupy opioidów.
- Podczas podawania etomidatu mogą wystąpić spontaniczne ruchy mięśni (mioklonie) oraz ból w miejscu wstrzyknięcia, szczególnie gdy lek podawany jest do małych żył. Zastosowanie odpowiedniej premedykacji może temu zapobiec2021.
- W przypadku wielokrotnego podania lub ciągłego wlewu leku może dojść do długotrwałego zahamowania produkcji kortyzolu i aldosteronu, co nie jest zalecane10.
Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania etomidatu
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Ostrożnie | Tylko gdy korzyści przewyższają ryzyko; przenika przez łożysko |
| Karmiące piersią | Nie zaleca się | Nie karmić przez 24h po podaniu leku |
| Osoby starsze | Można stosować | Zmniejszyć dawkę, monitorować reakcję |
| Dzieci | Można stosować | Wymaga zwiększenia dawki i indywidualnego dostosowania |
| Niewydolność nerek | Ostrożnie | Brak konieczności modyfikacji dawki, ale monitorować działanie |
| Niewydolność wątroby | Ostrożnie | Może być konieczne zmniejszenie dawki |
| Prowadzenie pojazdów | Przeciwwskazane przez 24h | Może powodować senność, decyzja lekarza o powrocie do aktywności |
| Alkohol | Unikać | Może nasilać działanie nasenne i ryzyko zaburzeń świadomości |
| Porfiria | Przeciwwskazane (emulsja) | Nie stosować Etomidate-Lipuro |


















