Jak działa ekulizumab?

Ekulizumab należy do grupy leków immunosupresyjnych i jest tzw. przeciwciałem monoklonalnym, które działa poprzez hamowanie końcowej fazy aktywacji układu dopełniacza – części układu odpornościowego. Dzięki temu zapobiega niszczeniu własnych komórek krwi i tkanek przez organizm, co jest kluczowe w leczeniu niektórych rzadkich chorób12. Mechanizm ten pozwala na zmniejszenie objawów choroby, takich jak hemoliza (rozpad krwinek czerwonych), niedokrwistość czy niewydolność nerek.

Wskazania do stosowania ekulizumabu

Wskazania do stosowania ekulizumabu mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta, rodzaju choroby oraz postaci leku. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat zatwierdzonych wskazań u dorosłych i dzieci.

U dorosłych

Ekulizumab jest stosowany u dorosłych w leczeniu następujących chorób:

  • Napadowa nocna hemoglobinuria (PNH) – rzadka choroba krwi, w której układ odpornościowy niszczy własne krwinki czerwone, prowadząc do niedokrwistości, zmęczenia i ryzyka powikłań zakrzepowych. Ekulizumab jest wskazany u pacjentów z aktywną hemolizą oraz objawami świadczącymi o dużej aktywności choroby, niezależnie od tego, czy wcześniej otrzymywali przetoczenia krwi34.
  • Atypowy zespół hemolityczno–mocznicowy (aHUS) – poważna choroba, w której dochodzi do uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych, co może prowadzić do niewydolności nerek. Ekulizumab jest stosowany w celu kontrolowania objawów tej choroby i poprawy czynności nerek3.
  • Oporną na leczenie uogólnioną miastenię rzekomoporaźną (gMG) – choroba autoimmunologiczna prowadząca do osłabienia mięśni, w tym mięśni oddechowych. Ekulizumab stosuje się u pacjentów powyżej 6. roku życia, u których potwierdzono obecność przeciwciał przeciwko receptorowi acetylocholinowemu (AChR) i u których inne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów3.
  • Choroba ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD) – schorzenie neurologiczne prowadzące do nawracających zapaleń nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego, często powodujących trwałe uszkodzenia. Ekulizumab jest wskazany u pacjentów z potwierdzoną obecnością przeciwciał przeciwko akwaporynie 4 (AQP4) i rzutowym przebiegiem choroby5.
Ważne: Ekulizumab może być stosowany wyłącznie w szpitalu lub pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu chorób hematologicznych lub neurologicznych. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest szczepienie przeciwko meningokokom, ponieważ lek zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń. Pacjenci powinni być poinformowani o objawach zakażenia i konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku ich wystąpienia67.

U dzieci

Ekulizumab znajduje zastosowanie także u dzieci i młodzieży, jednak wskazania mogą być ograniczone wiekiem lub postacią choroby:

  • Napadowa nocna hemoglobinuria (PNH) – ekulizumab może być stosowany u dzieci, u których występuje hemoliza i objawy aktywności choroby, podobnie jak u dorosłych. Skuteczność i bezpieczeństwo potwierdzono w badaniach obejmujących młodzież w wieku od 11 do 17 lat34.
  • Atypowy zespół hemolityczno–mocznicowy (aHUS) – ekulizumab jest wskazany do leczenia aHUS u dzieci w każdym wieku, począwszy od niemowląt. W badaniach potwierdzono, że leczenie prowadzi do poprawy parametrów krwi i czynności nerek. Dawkowanie jest dostosowywane do masy ciała dziecka3.
  • Oporną na leczenie uogólnioną miastenię rzekomoporaźną (gMG) – ekulizumab może być stosowany u dzieci od 6. roku życia, u których choroba nie reaguje na inne metody leczenia i potwierdzono obecność przeciwciał przeciwko receptorowi acetylocholinowemu (AChR)3.
  • Choroba ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD) – obecnie nie zaleca się stosowania ekulizumabu u dzieci i młodzieży w tym wskazaniu, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych w tej grupie wiekowej8.

Wskazania przeciwwskazane u dzieci

Nie wszystkie wskazania zatwierdzone dla dorosłych dotyczą dzieci. Na przykład choroba ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD) nie jest obecnie wskazaniem do stosowania ekulizumabu u osób poniżej 18. roku życia8.

Specjalne grupy pacjentów

Dla niektórych grup pacjentów, takich jak osoby starsze czy pacjenci z niewydolnością nerek, nie przewiduje się odrębnych wskazań lub przeciwwskazań dotyczących stosowania ekulizumabu w opisanych chorobach, o ile nie występują inne czynniki ryzyka. W przypadku dzieci do 2. roku życia należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu niektórych preparatów zawierających ekulizumab z powodu obecności substancji pomocniczych, takich jak sorbitol, który jest przeciwwskazany u dzieci z dziedziczną nietolerancją fruktozy9.

Podsumowanie: Ekulizumab jako wsparcie w leczeniu rzadkich chorób krwi i układu nerwowego

Ekulizumab jest przełomową substancją czynną, która znalazła zastosowanie w leczeniu kilku rzadkich, ale bardzo poważnych chorób. Jego skuteczność została potwierdzona zarówno u dorosłych, jak i u dzieci w leczeniu napadowej nocnej hemoglobinurii oraz atypowego zespołu hemolityczno–mocznicowego. Dodatkowo, ekulizumab daje nowe możliwości terapeutyczne u pacjentów z oporną na leczenie miastenią rzekomoporaźną i chorobą ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD), choć w tym ostatnim przypadku wyłącznie u dorosłych. Wskazania do stosowania ekulizumabu zależą od postaci leku, wieku pacjenta oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej. Terapia wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego i wdrożenia odpowiednich środków ostrożności, zwłaszcza w zakresie profilaktyki zakażeń.

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Napadowa nocna hemoglobinuria (PNH) Tak Tak Tak Tak Tak
Atypowy zespół hemolityczno–mocznicowy (aHUS) Tak Tak Tak Tak Tak
Oporną na leczenie uogólniona miastenia rzekomoporaźna (gMG) Tak Tak Tak (od 6. roku życia) Tak Tak
Choroba ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD) Tak Nie Nie Tak Tak
Wskazówka: Wskazania do stosowania ekulizumabu są bardzo precyzyjnie określone i zależą od rozpoznania oraz wieku pacjenta. W przypadku dzieci leczenie powinno być prowadzone w wyspecjalizowanych ośrodkach pediatrycznych, a u osób dorosłych – pod opieką doświadczonego lekarza specjalisty. Przed rozpoczęciem leczenia każdy pacjent powinien zostać odpowiednio zaszczepiony, a w razie potrzeby wdrożona powinna być dodatkowa profilaktyka antybiotykowa67.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie choroby stosuje się ekulizumab?

Ekulizumab stosuje się w leczeniu napadowej nocnej hemoglobinurii, atypowego zespołu hemolityczno–mocznicowego, opornej na leczenie uogólnionej miastenii rzekomoporaźnej oraz choroby ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD).

Czy ekulizumab można podawać dzieciom?

Tak, ekulizumab można stosować u dzieci w leczeniu PNH, aHUS i opornej na leczenie gMG (od 6. roku życia). Nie jest wskazany dla dzieci w NMOSD.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania ekulizumabu u dzieci?

Ekulizumab nie jest wskazany u dzieci w leczeniu NMOSD. U dzieci z dziedziczną nietolerancją fruktozy nie wolno stosować preparatów zawierających sorbitol.

Dlaczego przed leczeniem ekulizumabem konieczne jest szczepienie przeciwko meningokokom?

Ekulizumab zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń meningokokowych, dlatego szczepienie jest obowiązkowe przed rozpoczęciem leczenia.