REKLAMA

Bezpieczeństwo stosowania doksorubicyny w ciąży

Stosowanie leków w czasie ciąży wymaga wyjątkowej ostrożności, ponieważ wiele substancji leczniczych może przenikać przez łożysko i wpływać na rozwijający się płód. Szczególnie leki przeciwnowotworowe, takie jak doksorubicyna, mogą być bardzo niebezpieczne dla dziecka123456.

Doksorubicyna, niezależnie od postaci (dożylna, liposomalna, pegylowana), jest przeciwwskazana w ciąży, chyba że leczenie jest absolutnie konieczne i nie ma innej możliwości ratowania życia matki. Stosowanie doksorubicyny podczas ciąży może powodować poważne uszkodzenia płodu, w tym wady wrodzone, uszkodzenia narządów oraz zatrzymanie rozwoju płodu. Badania na zwierzętach wykazały, że doksorubicyna ma działanie teratogenne i toksyczne dla zarodka i płodu723456.

  • Doksorubicyny nie wolno stosować u kobiet w ciąży, z wyjątkiem sytuacji zagrożenia życia, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla dziecka756.
  • W przypadku konieczności leczenia, kobieta powinna być poinformowana o potencjalnym zagrożeniu dla płodu2.
  • Doksorubicyna jest przeciwwskazana niezależnie od trymestru ciąży15.
  • Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia doksorubicyną i przez określony czas po jego zakończeniu (czas ten zależy od postaci leku, np. 6-8 miesięcy po leczeniu dla kobiet, 3-6 miesięcy dla mężczyzn)723456.
Ważne:

  • Doksorubicyna może prowadzić do poważnych wad wrodzonych i uszkodzenia płodu, dlatego jest przeciwwskazana w ciąży poza sytuacjami bezwzględnej konieczności.
  • Stosowanie skutecznej antykoncepcji jest wymagane podczas leczenia oraz przez kilka miesięcy po jego zakończeniu zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.
  • Kobiety, które zajdą w ciążę podczas leczenia doksorubicyną, powinny natychmiast poinformować o tym lekarza.
  • Przed rozpoczęciem terapii kobiety planujące ciążę powinny skonsultować się z lekarzem w celu omówienia ryzyka i zabezpieczenia płodności.

Bezpieczeństwo stosowania doksorubicyny podczas karmienia piersią

Doksorubicyna przenika do mleka kobiecego, co oznacza, że może dostać się do organizmu dziecka karmionego piersią. W związku z tym istnieje ryzyko poważnych działań niepożądanych u niemowląt, takich jak uszkodzenie narządów, zaburzenia krwiotworzenia czy toksyczny wpływ na rozwijające się komórki78941011.

  • Podczas leczenia doksorubicyną nie wolno karmić piersią1810.
  • Karmienie piersią należy przerwać na czas leczenia i przez określony czas po zakończeniu leczenia (np. co najmniej 10 dni lub 2 tygodnie po ostatniej dawce – w zależności od postaci leku)810.
  • W przypadku doksorubicyny w postaci liposomalnej oraz pegylowanej liposomalnej, również nie zaleca się karmienia piersią, choć nie zawsze wiadomo, czy substancja przenika do mleka – jednak ryzyko jest na tyle wysokie, że karmienie należy przerwać911.
  • Wskazane jest, by kobiety planujące powrót do karmienia piersią po zakończeniu leczenia skonsultowały się z lekarzem w celu ustalenia bezpiecznego czasu oczekiwania10.

Wpływ doksorubicyny na płodność

Doksorubicyna może niekorzystnie wpływać na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn12810. U kobiet w trakcie leczenia mogą wystąpić zaburzenia miesiączkowania, a nawet przedwczesna menopauza. U mężczyzn może dochodzić do oligospermii (zmniejszenie liczby plemników) lub nawet azoospermii (brak plemników), co czasem jest nieodwracalne. Jednak u niektórych osób płodność powraca po kilku latach od zakończenia terapii1314.

  • Doksorubicyna działa mutagennie – może powodować zmiany w materiale genetycznym komórek rozrodczych1314.
  • Zaleca się, by osoby planujące potomstwo po leczeniu doksorubicyną zasięgnęły porady dotyczącej zachowania płodności (np. zamrożenie nasienia)10.
  • Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii i przez kilka miesięcy po jej zakończeniu (czas zależny od postaci leku)723456.
  • Mężczyźni powinni unikać poczęcia dziecka podczas leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu723456.
Ważne dla kobiet karmiących:

  • Doksorubicyna może przechodzić do mleka matki i powodować poważne skutki uboczne u dziecka.
  • Podczas leczenia doksorubicyną karmienie piersią jest przeciwwskazane, niezależnie od postaci leku.
  • Kobiety muszą przerwać karmienie piersią przed rozpoczęciem leczenia i nie wznawiać go przez określony czas po zakończeniu terapii.
  • Bezpieczeństwo powrotu do karmienia należy omówić z lekarzem.

Tabela: Stosowanie doksorubicyny w ciąży i podczas karmienia piersią

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie Stosowanie przeciwwskazane, chyba że leczenie jest absolutnie konieczne; poważne ryzyko dla płodu
Karmienie piersią Nie Karmienie należy przerwać na czas leczenia i przez określony czas po jego zakończeniu

Doksorubicyna – kluczowe informacje dla kobiet w ciąży i matek karmiących

Doksorubicyna jest substancją przeciwnowotworową, której stosowanie w ciąży oraz podczas karmienia piersią jest obarczone bardzo wysokim ryzykiem dla zdrowia dziecka. W każdym przypadku planowania ciąży lub karmienia piersią w trakcie leczenia doksorubicyną należy bezwzględnie poinformować o tym lekarza. Stosowanie skutecznej antykoncepcji jest niezbędne zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn podczas leczenia oraz przez kilka miesięcy po jego zakończeniu. Ze względu na możliwość nieodwracalnego uszkodzenia płodności, przed rozpoczęciem terapii warto rozważyć zachowanie płodności. Karmienie piersią w trakcie leczenia doksorubicyną jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych skutków ubocznych u dziecka.

Pytania i odpowiedzi

Czy doksorubicyna może być stosowana w ciąży?

Nie, doksorubicyna jest przeciwwskazana w ciąży, chyba że leczenie jest bezwzględnie konieczne i nie ma alternatywy. Może powodować poważne wady wrodzone u dziecka.123

Czy podczas leczenia doksorubicyną można karmić piersią?

Nie, karmienie piersią podczas leczenia doksorubicyną jest przeciwwskazane. Karmienie należy przerwać na czas terapii i przez określony czas po jej zakończeniu.12

Jak długo po zakończeniu leczenia doksorubicyną należy stosować antykoncepcję?

Kobiety powinny stosować antykoncepcję przez 6–8 miesięcy po leczeniu, mężczyźni przez 3–6 miesięcy – zależnie od postaci leku.12

Czy doksorubicyna wpływa na płodność?

Tak, doksorubicyna może powodować niepłodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, czasem trwale. Przed leczeniem zalecana jest konsultacja dotycząca zachowania płodności.12

REKLAMA