Charakterystyka dihydrokodeiny i ogólne informacje o przeciwwskazaniach
Dihydrokodeina to półsyntetyczny opioidowy lek przeciwbólowy, działający na receptory opioidowe w mózgu. Dzięki temu skutecznie zmniejsza odczuwanie bólu oraz łagodzi lęk związany z bólem. Oprócz działania przeciwbólowego wykazuje także działanie przeciwkaszlowe12.
Leki zawierające dihydrokodeinę są stosowane głównie w zwalczaniu silnych bólów nowotworowych i przewlekłych bólów o innej przyczynie34.
W pewnych przypadkach dihydrokodeina jest przeciwwskazana – oznacza to, że nie wolno jej stosować w żadnych okolicznościach. Istnieją również sytuacje, gdy jej zastosowanie jest możliwe tylko wyjątkowo, po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Dodatkowo, niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności podczas stosowania tego leku, np. osoby w podeszłym wieku czy z niektórymi chorobami przewlekłymi56.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować dihydrokodeiny?
- Nadwrażliwość na dihydrokodeinę lub którykolwiek składnik leku – może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, zagrażających zdrowiu lub życiu78.
- Ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc – lek może nasilić trudności w oddychaniu, a nawet spowodować poważne zaburzenia oddechowe78.
- Ostre serce płucne – podanie dihydrokodeiny może pogorszyć stan pacjenta i prowadzić do poważnych powikłań ze strony układu krążenia78.
- Ciężka astma oskrzelowa – dihydrokodeina może wywołać skurcz oskrzeli oraz nasilić duszność, co jest szczególnie niebezpieczne dla osób z ciężką postacią tej choroby78.
- Ciężka depresja oddechowa z niedotlenieniem – substancja ta może jeszcze bardziej osłabić oddech, co grozi niedotlenieniem organizmu78.
- Dzieci w wieku poniżej 12 lat – stosowanie dihydrokodeiny u dzieci może być niebezpieczne ze względu na większą wrażliwość na skutki uboczne, w tym zaburzenia oddychania78.
- Niedrożność porażenna jelit – dihydrokodeina może nasilić objawy niedrożności, co zagraża zdrowiu i życiu pacjenta78.
- Uraz głowy lub podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe – lek może utrudniać rozpoznanie objawów uszkodzenia mózgu i pogorszyć stan chorego78.
- Alkoholizm (ostra faza) – dihydrokodeina zwiększa ryzyko depresji oddechowej i poważnych powikłań w przypadku spożywania alkoholu78.
- Dziedziczna nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy (typu Lapp) lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – obecność laktozy w tabletkach może powodować poważne zaburzenia trawienne u osób z tymi schorzeniami78.
Przeciwwskazania względne – kiedy można rozważyć stosowanie dihydrokodeiny?
W pewnych sytuacjach dihydrokodeina może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko, a leczenie jest prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarza. Dotyczy to szczególnie pacjentów:
- przyjmujących jednocześnie leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy, np. benzodiazepiny lub inne leki uspokajające – zwiększa się ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, a nawet śpiączki lub śmierci910.
- stosujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) lub w ciągu 2 tygodni od zakończenia ich przyjmowania – może dojść do niebezpiecznych interakcji i poważnych działań niepożądanych5610.
- z uzależnieniem psychicznym lub fizycznym od leków, substancji psychotropowych lub alkoholu – dihydrokodeina wykazuje potencjał uzależniający, a osoby z takimi problemami są szczególnie narażone na nadużywanie leku1112.
Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?
Są sytuacje, w których dihydrokodeina może być stosowana, ale wymaga to szczególnej uwagi i indywidualnego dostosowania dawki. Dotyczy to zwłaszcza:
- osób z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astmą oskrzelową, sercem płucnym lub bezdechem sennym – lek może nasilać zaburzenia oddychania, dlatego dawkowanie powinno być starannie monitorowane56.
- pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek – konieczne jest dostosowanie dawki, ponieważ wydalanie leku może być zaburzone, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych13.
- osób w podeszłym wieku – mogą być bardziej wrażliwe na działanie leku, dlatego zwykle stosuje się mniejsze dawki5613.
- osób z niedoczynnością tarczycy – wskazane jest rozważenie zmniejszenia dawki13.
- osób z przerostem gruczołu krokowego, zaburzeniami czynności dróg żółciowych, zapaleniem trzustki, zaparciami – mogą być bardziej narażone na powikłania związane ze stosowaniem dihydrokodeiny56.
Tabela podsumowująca przeciwwskazania
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na dihydrokodeinę lub składniki leku | Przeciwwskazane |
| Ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc | Przeciwwskazane |
| Ostre serce płucne | Przeciwwskazane |
| Ciężka astma oskrzelowa | Przeciwwskazane |
| Ciężka depresja oddechowa z niedotlenieniem | Przeciwwskazane |
| Dzieci poniżej 12 lat | Przeciwwskazane |
| Niedrożność porażenna jelit | Przeciwwskazane |
| Uraz głowy lub podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe | Przeciwwskazane |
| Alkoholizm (ostra faza) | Przeciwwskazane |
| Dziedziczna nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy (typu Lapp) lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy | Przeciwwskazane |
| Jednoczesne stosowanie leków uspokajających (benzodiazepiny, inne leki działające na OUN) | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie inhibitorów MAO (lub do 2 tygodni po ich odstawieniu) | Należy zachować ostrożność |
| Uzależnienie od leków, substancji psychotropowych, alkoholu | Należy zachować ostrożność |
| Przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma, serce płucne, bezdech senny (w lżejszych postaciach) | Należy zachować ostrożność |
| Zaburzenia czynności wątroby i nerek | Należy zachować ostrożność |
| Wiek podeszły | Należy zachować ostrożność |
| Niedoczynność tarczycy | Należy zachować ostrożność |
| Przerost gruczołu krokowego, zaburzenia dróg żółciowych, zapalenie trzustki, zaparcia | Należy zachować ostrożność |
Dihydrokodeina – bezpieczeństwo stosowania a przeciwwskazania
Dihydrokodeina jest skutecznym lekiem przeciwbólowym, ale jej stosowanie wymaga rozważenia wszystkich przeciwwskazań oraz indywidualnej oceny pacjenta. U części osób jej podanie jest całkowicie wykluczone, u innych może być możliwe tylko pod ścisłą kontrolą lekarza i przy odpowiednim dostosowaniu dawki. Zachowanie ostrożności i przestrzeganie zaleceń pozwala zminimalizować ryzyko poważnych powikłań i zapewnić skuteczne leczenie bólu785613.


















