Charakterystyka dihydrokodeiny i ogólne informacje o przeciwwskazaniach

Dihydrokodeina to półsyntetyczny opioidowy lek przeciwbólowy, działający na receptory opioidowe w mózgu. Dzięki temu skutecznie zmniejsza odczuwanie bólu oraz łagodzi lęk związany z bólem. Oprócz działania przeciwbólowego wykazuje także działanie przeciwkaszlowe12.
Leki zawierające dihydrokodeinę są stosowane głównie w zwalczaniu silnych bólów nowotworowych i przewlekłych bólów o innej przyczynie34.

W pewnych przypadkach dihydrokodeina jest przeciwwskazana – oznacza to, że nie wolno jej stosować w żadnych okolicznościach. Istnieją również sytuacje, gdy jej zastosowanie jest możliwe tylko wyjątkowo, po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Dodatkowo, niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności podczas stosowania tego leku, np. osoby w podeszłym wieku czy z niektórymi chorobami przewlekłymi56.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować dihydrokodeiny?

  • Nadwrażliwość na dihydrokodeinę lub którykolwiek składnik leku – może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, zagrażających zdrowiu lub życiu78.
  • Ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc – lek może nasilić trudności w oddychaniu, a nawet spowodować poważne zaburzenia oddechowe78.
  • Ostre serce płucne – podanie dihydrokodeiny może pogorszyć stan pacjenta i prowadzić do poważnych powikłań ze strony układu krążenia78.
  • Ciężka astma oskrzelowa – dihydrokodeina może wywołać skurcz oskrzeli oraz nasilić duszność, co jest szczególnie niebezpieczne dla osób z ciężką postacią tej choroby78.
  • Ciężka depresja oddechowa z niedotlenieniem – substancja ta może jeszcze bardziej osłabić oddech, co grozi niedotlenieniem organizmu78.
  • Dzieci w wieku poniżej 12 lat – stosowanie dihydrokodeiny u dzieci może być niebezpieczne ze względu na większą wrażliwość na skutki uboczne, w tym zaburzenia oddychania78.
  • Niedrożność porażenna jelit – dihydrokodeina może nasilić objawy niedrożności, co zagraża zdrowiu i życiu pacjenta78.
  • Uraz głowy lub podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe – lek może utrudniać rozpoznanie objawów uszkodzenia mózgu i pogorszyć stan chorego78.
  • Alkoholizm (ostra faza) – dihydrokodeina zwiększa ryzyko depresji oddechowej i poważnych powikłań w przypadku spożywania alkoholu78.
  • Dziedziczna nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy (typu Lapp) lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – obecność laktozy w tabletkach może powodować poważne zaburzenia trawienne u osób z tymi schorzeniami78.
Ważne: Stosowanie dihydrokodeiny jest bezwzględnie przeciwwskazane w przypadku ciężkich chorób układu oddechowego, takich jak ciężka astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc czy ciężka depresja oddechowa. U osób z tymi schorzeniami nawet niewielka dawka leku może doprowadzić do poważnych zaburzeń oddychania lub niedotlenienia. Dihydrokodeina nie powinna być również stosowana u dzieci poniżej 12 lat, a także u osób z ostrym alkoholizmem i w przypadkach niedrożności porażennej jelit.

Przeciwwskazania względne – kiedy można rozważyć stosowanie dihydrokodeiny?

W pewnych sytuacjach dihydrokodeina może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko, a leczenie jest prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarza. Dotyczy to szczególnie pacjentów:

  • przyjmujących jednocześnie leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy, np. benzodiazepiny lub inne leki uspokajające – zwiększa się ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, a nawet śpiączki lub śmierci910.
  • stosujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) lub w ciągu 2 tygodni od zakończenia ich przyjmowania – może dojść do niebezpiecznych interakcji i poważnych działań niepożądanych5610.
  • z uzależnieniem psychicznym lub fizycznym od leków, substancji psychotropowych lub alkoholu – dihydrokodeina wykazuje potencjał uzależniający, a osoby z takimi problemami są szczególnie narażone na nadużywanie leku1112.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Są sytuacje, w których dihydrokodeina może być stosowana, ale wymaga to szczególnej uwagi i indywidualnego dostosowania dawki. Dotyczy to zwłaszcza:

  • osób z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astmą oskrzelową, sercem płucnym lub bezdechem sennym – lek może nasilać zaburzenia oddychania, dlatego dawkowanie powinno być starannie monitorowane56.
  • pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek – konieczne jest dostosowanie dawki, ponieważ wydalanie leku może być zaburzone, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych13.
  • osób w podeszłym wieku – mogą być bardziej wrażliwe na działanie leku, dlatego zwykle stosuje się mniejsze dawki5613.
  • osób z niedoczynnością tarczycy – wskazane jest rozważenie zmniejszenia dawki13.
  • osób z przerostem gruczołu krokowego, zaburzeniami czynności dróg żółciowych, zapaleniem trzustki, zaparciami – mogą być bardziej narażone na powikłania związane ze stosowaniem dihydrokodeiny56.
Ważne: U osób starszych, z zaburzeniami czynności nerek, wątroby czy tarczycy, a także u pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc lub serca, dawkowanie dihydrokodeiny powinno być zawsze indywidualnie dobrane i dokładnie monitorowane. Należy unikać nagłego odstawienia leku, aby nie doprowadzić do wystąpienia objawów zespołu odstawiennego. W przypadku wystąpienia nietypowych objawów, takich jak nadmierne uspokojenie, trudności w oddychaniu lub zaburzenia świadomości, należy natychmiast zgłosić się do lekarza.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na dihydrokodeinę lub składniki leku Przeciwwskazane
Ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc Przeciwwskazane
Ostre serce płucne Przeciwwskazane
Ciężka astma oskrzelowa Przeciwwskazane
Ciężka depresja oddechowa z niedotlenieniem Przeciwwskazane
Dzieci poniżej 12 lat Przeciwwskazane
Niedrożność porażenna jelit Przeciwwskazane
Uraz głowy lub podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe Przeciwwskazane
Alkoholizm (ostra faza) Przeciwwskazane
Dziedziczna nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy (typu Lapp) lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy Przeciwwskazane
Jednoczesne stosowanie leków uspokajających (benzodiazepiny, inne leki działające na OUN) Należy zachować ostrożność
Stosowanie inhibitorów MAO (lub do 2 tygodni po ich odstawieniu) Należy zachować ostrożność
Uzależnienie od leków, substancji psychotropowych, alkoholu Należy zachować ostrożność
Przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma, serce płucne, bezdech senny (w lżejszych postaciach) Należy zachować ostrożność
Zaburzenia czynności wątroby i nerek Należy zachować ostrożność
Wiek podeszły Należy zachować ostrożność
Niedoczynność tarczycy Należy zachować ostrożność
Przerost gruczołu krokowego, zaburzenia dróg żółciowych, zapalenie trzustki, zaparcia Należy zachować ostrożność

Dihydrokodeina – bezpieczeństwo stosowania a przeciwwskazania

Dihydrokodeina jest skutecznym lekiem przeciwbólowym, ale jej stosowanie wymaga rozważenia wszystkich przeciwwskazań oraz indywidualnej oceny pacjenta. U części osób jej podanie jest całkowicie wykluczone, u innych może być możliwe tylko pod ścisłą kontrolą lekarza i przy odpowiednim dostosowaniu dawki. Zachowanie ostrożności i przestrzeganie zaleceń pozwala zminimalizować ryzyko poważnych powikłań i zapewnić skuteczne leczenie bólu785613.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy dihydrokodeina jest bezwzględnie przeciwwskazana?

Dihydrokodeina jest przeciwwskazana m.in. w ciężkiej astmie, ciężkiej przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, ciężkiej depresji oddechowej, ostrym alkoholizmie, u dzieci poniżej 12 lat oraz w przypadku nadwrażliwości na lek.

Czy dihydrokodeinę można stosować u dzieci?

Nie, dihydrokodeina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 12 lat.

Czy osoby z chorobami wątroby mogą przyjmować dihydrokodeinę?

Osoby z zaburzeniami czynności wątroby powinny przyjmować dihydrokodeinę z zachowaniem ostrożności i po dostosowaniu dawki przez lekarza.

Jakie są główne przeciwwskazania względne dla dihydrokodeiny?

Należy zachować ostrożność m.in. przy jednoczesnym stosowaniu leków uspokajających, inhibitorów MAO oraz u osób z uzależnieniem od leków lub alkoholu.