Ogólne zasady dawkowania ceftriaksonu
Ceftriakson podaje się wyłącznie w formie iniekcji: dożylnie (w kroplówce lub powolnym wstrzyknięciu) lub domięśniowo. Lek występuje w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji12. Dawka oraz częstotliwość podawania zależą od wieku pacjenta, masy ciała, rodzaju i ciężkości zakażenia, a także od czynności nerek i wątroby34.
- Dorośli i młodzież powyżej 12 lat (lub ≥50 kg): typowa dawka to 1–2 g raz na dobę34.
- Cięższe zakażenia: dawka może być zwiększona do 2–4 g na dobę34.
- Dzieci (15. dzień życia do 12 lat, <50 kg): zwykle 50–80 mg/kg masy ciała na dobę; w cięższych zakażeniach nawet do 100 mg/kg mc., ale nie więcej niż 4 g na dobę56.
- Noworodki (0–14 dni): 20–50 mg/kg mc. raz na dobę; nie przekraczać 50 mg/kg mc.78.
Ceftriakson podaje się zwykle raz dziennie. W wyjątkowych sytuacjach, gdy dawka przekracza 2 g na dobę, możliwe jest podzielenie jej na dwie równe części i podanie co 12 godzin34. Czas trwania leczenia zależy od typu zakażenia, ale zaleca się kontynuowanie antybiotykoterapii przez 48–72 godziny po ustąpieniu gorączki lub potwierdzeniu usunięcia bakterii910.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i noworodki
- Noworodki (0–14 dni): 20–50 mg/kg mc. raz na dobę, nie przekraczać 50 mg/kg mc. na dobę. Ceftriakson jest przeciwwskazany u wcześniaków do 41 tygodni (wiek ciążowy + wiek po urodzeniu)78.
- Dzieci od 15. dnia życia do 12 lat (<50 kg): 50–80 mg/kg mc. raz na dobę, w cięższych zakażeniach do 100 mg/kg mc., ale nie więcej niż 4 g na dobę56.
- Dzieci o masie ciała ≥50 kg: stosuje się dawki jak u dorosłych5.
Osoby w podeszłym wieku
U osób starszych nie jest wymagana modyfikacja dawki, o ile czynność wątroby i nerek jest prawidłowa1210.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Łagodne i umiarkowane zaburzenia: zwykle nie ma potrzeby zmiany dawki, jeśli wątroba działa prawidłowo12.
- Schyłkowa niewydolność nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min): dawka nie powinna przekraczać 2 g na dobę1213.
- Pacjenci dializowani: nie trzeba stosować dawek uzupełniających po dializie, bo ceftriakson nie jest usuwany podczas dializy12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Łagodne i umiarkowane zaburzenia: nie wymaga się modyfikacji dawki, jeśli czynność nerek jest zachowana1210.
- Ciężkie zaburzenia jednocześnie wątroby i nerek: zalecana jest ścisła obserwacja kliniczna14.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Ciąża: ceftriakson można stosować w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Brakuje pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa w pierwszym trymestrze15.
- Karmienie piersią: ceftriakson przenika w niewielkiej ilości do mleka matki, ale nie powinien powodować działań niepożądanych u dziecka przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Nie można jednak wykluczyć ryzyka biegunki lub uczulenia15.
- Ceftriakson nie jest zalecany dla wcześniaków oraz noworodków z zaburzeniami wiązania bilirubiny (żółtaczka, hipoalbuminemia, kwasica), a także dla noworodków wymagających dożylnego leczenia wapniem16.
- Nie wolno mieszać ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń (np. Ringer, Hartmann), ani podawać jednocześnie z roztworami wapniowymi przez ten sam zestaw infuzyjny, ze względu na ryzyko wytrącenia się osadu17.
- W przypadku długotrwałego leczenia lub wystąpienia nietypowych objawów (np. zażółcenie skóry, bóle brzucha, krwiomocz, biegunka) należy poinformować lekarza o tych objawach18.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
W zależności od rodzaju zakażenia oraz ciężkości stanu pacjenta, lekarz może dostosować schemat dawkowania. Przykłady różnych dawek w poszczególnych schorzeniach:
- Pozaszpitalne zapalenie płuc, zakażenia jamy brzusznej, powikłane zakażenia dróg moczowych: dorośli: 1–2 g raz na dobę; dzieci: 50–80 mg/kg mc. raz na dobę4.
- Szpitalne zapalenie płuc, zakażenia kości i stawów, powikłane zakażenia skóry: dorośli: 2 g raz na dobę; dzieci: 50–100 mg/kg mc. raz na dobę4.
- Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: dorośli: 2–4 g raz na dobę; dzieci: 80–100 mg/kg mc. raz na dobę (do 4 g)4.
- Bakteryjne zapalenie wsierdzia: dorośli: 2–4 g raz na dobę; dzieci: 100 mg/kg mc. raz na dobę (do 4 g)4.
- Rzeżączka: 500 mg w pojedynczej dawce domięśniowej19.
- Kiła: 500 mg–1 g raz na dobę, w kile układu nerwowego do 2 g raz na dobę przez 10–14 dni; u dzieci: 75–100 mg/kg mc. (do 4 g) raz na dobę przez 10–14 dni19.
- Ostre zapalenie ucha środkowego: dorośli: 1–2 g domięśniowo jednorazowo; dzieci: 50 mg/kg mc. domięśniowo jednorazowo19.
- Przedoperacyjne zapobieganie zakażeniom: dorośli: 2 g jednorazowo przed zabiegiem; dzieci: 50–80 mg/kg mc. jednorazowo19.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Dorośli i dzieci o masie ciała ≥50 kg: do 4 g na dobę4.
- Dzieci i noworodki (<50 kg): maksymalnie 4 g na dobę, jednak u noworodków (0–14 dni) nie przekraczać 50 mg/kg mc.7.
W przypadku przedawkowania mogą pojawić się nudności, wymioty i biegunka. Nie ma swoistej odtrutki, a leczenie jest objawowe20.
Podsumowanie – schematy dawkowania ceftriaksonu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli i młodzież (≥12 lat, ≥50 kg) | 1–2 g raz na dobę; w cięższych zakażeniach do 4 g raz na dobę4 |
| Dzieci od 15. dnia życia do 12 lat (<50 kg) | 50–80 mg/kg mc. raz na dobę; ciężkie zakażenia do 100 mg/kg mc. (max 4 g)5 |
| Noworodki (0–14 dni) | 20–50 mg/kg mc. raz na dobę (max 50 mg/kg mc.)7 |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, jeśli czynność nerek i wątroby jest prawidłowa12 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Bez zmian, chyba że klirens kreatyniny <10 ml/min – nie przekraczać 2 g na dobę12 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Bez zmian, jeśli nerki pracują prawidłowo12 |
| Kobiety w ciąży | Można stosować tylko, jeśli korzyści przewyższają ryzyko15 |
| Karmiące matki | Możliwe stosowanie – przenika do mleka w małych ilościach15 |


















