Bezpieczeństwo stosowania cefoperazonu – na co zwrócić uwagę?
Cefoperazon, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z sulbaktamem, jest skutecznym antybiotykiem, jednak niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności podczas jego stosowania, zwłaszcza osoby z chorobami wątroby, nerek, alergiami na antybiotyki beta-laktamowe oraz noworodki i niemowlęta1234.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na płód, ale nie przeprowadzono odpowiednich badań u kobiet w ciąży. Cefoperazon przenika przez łożysko, dlatego można go stosować w ciąży tylko w razie zdecydowanej konieczności5678.
- Do mleka matki przenikają jedynie nieznaczne ilości cefoperazonu (także w połączeniu z sulbaktamem), ale podczas stosowania u kobiet karmiących zaleca się ostrożność5678.
- Nie stwierdzono wpływu na płodność u zwierząt, ale nie ma danych dotyczących ludzi5678.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Cefoperazon i jego połączenie z sulbaktamem mają bardzo mały wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn9101112.
- Nie zgłaszano przypadków, aby lek wywoływał senność czy zawroty głowy.
- U osób z ciężkimi chorobami wątroby lub niedrożnością dróg żółciowych, czas działania cefoperazonu może być wydłużony, a wydalanie przez nerki zwiększone. W niektórych przypadkach konieczna jest modyfikacja dawki lub kontrola stężenia leku we krwi13141516.
- Jeśli pacjent cierpi równocześnie na niewydolność wątroby i nerek, konieczne jest monitorowanie poziomu leku i odpowiednie dostosowanie dawki13141516.
- U osób z samą niewydolnością nerek zwykle nie trzeba zmieniać dawki cefoperazonu, natomiast przy preparatach z sulbaktamem należy dostosować ilość sulbaktamu171819.
Interakcje z alkoholem
- Podczas leczenia cefoperazonem oraz do 5 dni po zakończeniu terapii należy bezwzględnie unikać alkoholu. Jego spożycie może wywołać tzw. reakcję disulfiramową: zaczerwienienie twarzy, pocenie się, bóle głowy, szybkie bicie serca20212223.
- Również produkty żywieniowe podawane przez zgłębnik lub pozajelitowo nie powinny zawierać alkoholu.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
- U większości pacjentów z niewydolnością nerek nie ma potrzeby zmiany dawki cefoperazonu, gdyż jest on głównie wydalany z żółcią13.
- W przypadku preparatów łączonych z sulbaktamem, konieczne jest dostosowanie dawki sulbaktamu u osób z poważnymi zaburzeniami nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min)171819.
- Hemodializa przyspiesza usuwanie leku, dlatego najlepiej podawać cefoperazon tuż po dializie13171819.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
- Cefoperazon jest wydalany głównie z żółcią, dlatego u osób z chorobami wątroby lub niedrożnością dróg żółciowych czas działania leku może się wydłużyć13141516.
- W ciężkich przypadkach oraz przy współistniejącej niewydolności nerek, konieczne jest monitorowanie stężenia cefoperazonu we krwi i dostosowanie dawki. Jeśli nie jest to możliwe, nie należy przekraczać 2 g cefoperazonu na dobę13242526.
Stosowanie u seniorów
- U osób starszych nie obserwowano istotnych różnic w bezpieczeństwie stosowania cefoperazonu, ale należy pamiętać, że w tej grupie mogą częściej występować zaburzenia pracy nerek i wątroby272829.
- W razie współistniejących chorób tych narządów dawkowanie należy dostosować zgodnie z zaleceniami dla niewydolności wątroby i nerek.
- Możliwe są ciężkie reakcje alergiczne, także u osób uczulonych na penicyliny lub inne antybiotyki beta-laktamowe – należy natychmiast przerwać leczenie w przypadku objawów alergii1234.
- Rzadko mogą wystąpić poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka30313233.
- Lek może powodować zaburzenia krzepnięcia krwi i krwotoki, zwłaszcza u osób niedożywionych, odżywianych dożylnie lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe34242526.
- Możliwe są także biegunki związane z zakażeniem Clostridium difficile, które mogą mieć ciężki przebieg35363738.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Noworodki, szczególnie wcześniaki, oraz niemowlęta wymagają dokładnej obserwacji podczas terapii, a decyzję o podaniu leku należy podejmować z uwzględnieniem potencjalnych korzyści i ryzyka34363738.
- Pacjenci z alergiami, zwłaszcza na inne leki, mają podwyższone ryzyko ciężkich reakcji uczuleniowych1234.
- Osoby na diecie niskosodowej powinny zwrócić uwagę na zawartość sodu w preparatach z cefoperazonem, zwłaszcza w połączeniu z sulbaktamem394041.
Cefoperazon – bezpieczeństwo w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Można stosować tylko w razie konieczności | Brak odpowiednich badań u ludzi, przenika przez łożysko |
| Karmiące piersią | Zachować ostrożność | Przenika do mleka w niewielkich ilościach |
| Osoby starsze | Można stosować | Zalecana ostrożność przy współistniejącej niewydolności nerek/wątroby |
| Niewydolność nerek | Można stosować (modyfikacja dawki sulbaktamu w preparatach złożonych) | Przy ciężkich zaburzeniach kontrolować dawkę, podawać po dializie |
| Niewydolność wątroby | Można stosować z ograniczeniami | Konieczność modyfikacji dawki lub monitorowania poziomu leku |
| Prowadzenie pojazdów | Można prowadzić | Bardzo małe ryzyko wpływu na zdolności psychofizyczne |
| Alkohol | Zakaz spożycia | Możliwość wystąpienia reakcji disulfiramowej |
| Alergicy | Przeciwwskazane w przypadku uczulenia na antybiotyki beta-laktamowe | Ryzyko ciężkich reakcji alergicznych |
| Noworodki i niemowlęta | Zachować szczególną ostrożność | Wymagana obserwacja i indywidualna ocena korzyści/ryzyka |
| Dieta niskosodowa | Zachować ostrożność | Preparaty mogą zawierać znaczące ilości sodu |


















