Bisoprolol – kiedy mówimy o przedawkowaniu?

Bisoprolol to substancja czynna stosowana głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej oraz przewlekłej niewydolności serca12. Standardowa dawka bisoprololu zależy od wskazania oraz stanu zdrowia pacjenta i waha się zazwyczaj od 1,25 mg do 10 mg na dobę, przyjmowanych doustnie w postaci tabletek powlekanych34. Przedawkowanie oznacza przyjęcie ilości leku znacznie przekraczającej zalecaną dawkę, co może nastąpić przypadkowo lub celowo. W praktyce do przedawkowania może dojść już po jednorazowym spożyciu kilku tabletek naraz, ale ryzyko i nasilenie objawów zależy od wielu czynników, w tym od indywidualnej wrażliwości pacjenta56.

Warto podkreślić, że osoby z przewlekłą niewydolnością serca są szczególnie wrażliwe na przedawkowanie bisoprololu – nawet stosunkowo niewielkie przekroczenie dawki może być dla nich groźne78.

Objawy przedawkowania bisoprololu

Przedawkowanie bisoprololu może wywołać szereg objawów, które w większości przypadków są związane z nadmiernym zahamowaniem czynności serca oraz wpływem na inne narządy. Objawy te mogą być łagodne, umiarkowane lub zagrażające życiu, a ich nasilenie zależy od ilości przyjętego leku, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości organizmu76.

  • Układ sercowo-naczyniowy: bradykardia (zbyt wolne bicie serca), niedociśnienie tętnicze (spadek ciśnienia krwi), blok przedsionkowo-komorowy, ostra niewydolność serca58.
  • Układ oddechowy: skurcz oskrzeli, szczególnie u osób z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc8.
  • Układ metaboliczny: hipoglikemia (spadek poziomu cukru we krwi), która może objawiać się uczuciem głodu, drżeniem, poceniem się, niepokojem6.
  • Układ nerwowy: zawroty głowy, omdlenia5.
  • Inne: w ciężkich przypadkach może dojść do utraty przytomności lub zapaści9.
Ważne: Przebieg przedawkowania bisoprololu może być bardzo różny u poszczególnych osób. U niektórych pacjentów objawy pojawiają się już po niewielkim przekroczeniu dawki, podczas gdy inni mogą nie odczuć ich nawet po znacznie większych ilościach. Osoby z niewydolnością serca są szczególnie narażone na ciężki przebieg przedawkowania i powinny zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tego leku75.

Dlaczego objawy mogą się różnić?

Indywidualna wrażliwość na bisoprolol jest wysoka. U części pacjentów nawet dawki niewiele wyższe od standardowych mogą powodować poważne objawy, zwłaszcza jeśli występują u nich choroby serca69. W literaturze opisano przypadki przedawkowania bisoprololu w ilości nawet 2000 mg, po których pacjenci odzyskali zdrowie, jednak zawsze wymaga to szybkiego rozpoznania i odpowiedniego leczenia5.

Postępowanie w przypadku przedawkowania bisoprololu

W przypadku podejrzenia przedawkowania bisoprololu należy niezwłocznie przerwać jego przyjmowanie i jak najszybciej zgłosić się po pomoc medyczną78. Leczenie polega głównie na podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych oraz łagodzeniu objawów, które wystąpiły. Bisoprolol w bardzo niewielkim stopniu można usunąć z organizmu za pomocą dializy, dlatego stosuje się głównie leczenie objawowe86.

  • W przypadku bradykardii (wolnego bicia serca) podaje się dożylnie atropinę. Jeśli efekt jest niewystarczający, można ostrożnie podać izoprenalinę lub inny lek przyspieszający pracę serca. W ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie stymulatora serca1011.
  • W przypadku niedociśnienia tętniczego stosuje się dożylne podanie płynów i leków obkurczających naczynia, czasem także glukagonu10.
  • Jeśli dojdzie do bloku przedsionkowo-komorowego (zaburzeń przewodzenia w sercu), pacjent wymaga monitorowania i leczenia izoprenaliną lub założenia stymulatora11.
  • Przy ostrym pogorszeniu niewydolności serca podaje się dożylnie leki moczopędne, leki wzmacniające siłę skurczu serca oraz rozszerzające naczynia krwionośne10.
  • W przypadku skurczu oskrzeli stosuje się leki rozszerzające oskrzela, takie jak beta2-adrenomimetyki, izoprenalina lub teofilina12.
  • Przy hipoglikemii konieczne jest dożylne podanie glukozy12.
Pamiętaj:

  • Nie istnieje specyficzna odtrutka na bisoprolol – leczenie skupia się na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji życiowych.
  • W przypadku ciężkich objawów (np. utrata przytomności, bardzo niskie ciśnienie, zapaść) konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja.
  • Im szybciej wdrożone zostanie leczenie, tym większa szansa na powrót do zdrowia.
  • Leczenie może obejmować różne procedury, takie jak podanie leków, płukanie żołądka, zastosowanie węgla aktywowanego czy nawet tymczasowe wspomaganie pracy serca.

Tabela – objawy i postępowanie przy przedawkowaniu bisoprololu

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (np. lekkie zawroty głowy, niewielka bradykardia) Przerwanie przyjmowania leku, obserwacja, leczenie objawowe W większości przypadków nie jest konieczna, chyba że objawy nasilają się
Umiarkowane (np. znaczna bradykardia, niskie ciśnienie, blok serca II stopnia) Podanie atropiny, izoprenaliny, płynów dożylnych, monitorowanie, czasem stymulator serca Często konieczna hospitalizacja i monitorowanie
Ciężkie (np. ostra niewydolność serca, ciężkie niedociśnienie, utrata przytomności, zapaść) Intensywne leczenie szpitalne: leki inotropowe, płyny, stymulator serca, leczenie niewydolności oddechowej, glukoza w hipoglikemii Bezwzględnie wymagana hospitalizacja i leczenie na oddziale intensywnej terapii

Bisoprolol – bezpieczeństwo i skutki przedawkowania

Przedawkowanie bisoprololu zawsze wymaga czujności i szybkiej reakcji. Objawy mogą być bardzo różne – od łagodnych do zagrażających życiu, a szczególnie niebezpieczne są dla osób z chorobami serca. Choć większość przypadków kończy się powrotem do zdrowia, to w ciężkich sytuacjach niezbędna jest hospitalizacja i specjalistyczne leczenie59. Zawsze należy stosować bisoprolol zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przekraczać dawki, nawet jeśli wystąpiła przerwa w przyjmowaniu leku lub pominięto dawkę. W razie podejrzenia przedawkowania, nie należy czekać na rozwój objawów, lecz jak najszybciej zgłosić się po pomoc medyczną.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze objawy przedawkowania bisoprololu?

Najczęstsze objawy to: bradykardia (wolne tętno), niskie ciśnienie, skurcz oskrzeli, ostra niewydolność serca i hipoglikemia12.

Czy przedawkowanie bisoprololu zawsze wymaga hospitalizacji?

Nie zawsze, ale w przypadku umiarkowanych lub ciężkich objawów (np. omdlenia, bardzo niskie ciśnienie, zaburzenia rytmu serca) hospitalizacja jest konieczna3.

Czy istnieje odtrutka na bisoprolol?

Nie istnieje specyficzna odtrutka. Leczenie polega na podtrzymywaniu funkcji życiowych i łagodzeniu objawów4.

Co robić w przypadku podejrzenia przedawkowania bisoprololu?

Należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i zgłosić się po pomoc medyczną, nawet jeśli objawy są łagodne5.