Barycytynib – wprowadzenie do działań niepożądanych
Barycytynib (Baricitinibum) to lek stosowany głównie w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, atopowego zapalenia skóry oraz łysienia plackowatego u dorosłych i dzieci. Jak każdy lek, barycytynib może powodować działania niepożądane, jednak nie u każdego pacjenta one wystąpią123. Częstość i rodzaj tych działań mogą być różne w zależności od dawki, czasu leczenia, wieku pacjenta, schorzenia, a także tego, czy barycytynib stosowany jest samodzielnie czy w połączeniu z innymi lekami (np. metotreksatem)45. Najczęściej działania niepożądane mają łagodny lub umiarkowany charakter, choć mogą pojawić się również poważniejsze objawy wymagające konsultacji medycznej1. Decyzję o stosowaniu barycytynibu zawsze należy podejmować po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka.
Najczęstsze działania niepożądane
- Zwiększenie stężenia cholesterolu LDL – obserwowane u około 26% pacjentów, często bezobjawowe i wykrywane podczas badań laboratoryjnych13.
- Zakażenia górnych dróg oddechowych – takie jak katar, kaszel czy ból gardła, występują u około 17% osób leczonych barycytynibem13.
- Ból głowy – zgłaszany przez 5% pacjentów, zazwyczaj o łagodnym przebiegu13.
- Zakażenia wirusem opryszczki – mogą pojawić się u ok. 3% pacjentów, zwykle jako opryszczka wargowa13.
- Zakażenia dróg moczowych – zgłaszane przez 2-3% osób, objawiają się np. częstszym oddawaniem moczu, pieczeniem13.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób)
- Zwiększenie stężenia cholesterolu LDL (hipercholesterolemia)67.
- Zakażenia górnych dróg oddechowych67.
Często (u 1 do 10 na 100 osób)
- Półpasiec (reaktywacja wirusa ospy wietrznej i półpaśca, zwłaszcza u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów)6.
- Opryszczka (najczęściej wargowa)6.
- Zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit (objawy mogą obejmować ból brzucha, nudności, biegunkę)6.
- Zakażenia dróg moczowych6.
- Zapalenie płuc (częściej u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry lub łysieniem plackowatym)6.
- Zapalenie mieszków włosowych (szczególnie u osób z łysieniem plackowatym, najczęściej w okolicach odrastających włosów)6.
- Trombocytoza (zwiększona liczba płytek krwi powyżej 600 x 109/l)6.
- Ból głowy6.
- Nudności i ból brzucha (zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia, częściej przy terapii skojarzonej z metotreksatem)4.
- Zwiększona aktywność AlAT (enzym wątrobowy, wykrywana w badaniach laboratoryjnych)6.
- Wysypka, trądzik6.
- Zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK, badanie laboratoryjne)6.
Niezbyt często (u 1 do 10 na 1 000 osób)
- Neutropenia (spadek liczby białych krwinek, co może zwiększać ryzyko zakażeń)6.
- Obrzęk twarzy, pokrzywka (reakcje alergiczne)6.
- Hipertriglicerydemia (zwiększone stężenie trójglicerydów we krwi)6.
- Zakrzepica żył głębokich (powstawanie skrzepów w żyłach nóg, szczególnie u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów)6.
- Zatorowość płucna (skrzeplina w naczyniach płucnych, szczególnie u dzieci i dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub atopowym zapaleniem skóry)6.
- Zapalenie uchyłków (stan zapalny jelita grubego)6.
- Zwiększona aktywność AspAT (enzym wątrobowy)6.
- Przyrost masy ciała6.
Opis wybranych działań niepożądanych
- Nudności – najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. Częściej występują przy jednoczesnym stosowaniu metotreksatu4.
- Ból brzucha – zwykle łagodny, przejściowy i nie prowadzi do przerwania leczenia10.
- Zakażenia – mają najczęściej łagodny lub umiarkowany przebieg, ale ryzyko ich wystąpienia wzrasta przy wyższych dawkach oraz leczeniu skojarzonym z innymi lekami immunosupresyjnymi10.
- Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych – najczęściej bezobjawowe i przejściowe, ale częściej występuje u pacjentów przyjmujących barycytynib z metotreksatem11.
- Podwyższenie stężenia lipidów – wzrost cholesterolu LDL, całkowitego oraz HDL obserwuje się już po 12 tygodniach i utrzymuje się podczas dłuższego leczenia12.
- Podwyższenie fosfokinazy kreatynowej (CPK) – zwykle przemijające i nie wymaga przerwania leczenia13.
- Neutropenia – spadek liczby białych krwinek, najczęściej nie powoduje poważnych powikłań, ale może prowadzić do przerwania leczenia, jeśli liczba neutrofili spadnie poniżej określonego poziomu13.
- Trombocytoza – wzrost liczby płytek krwi, utrzymujący się podczas leczenia13.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane barycytynibu powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta. Pozwala to na stałe monitorowanie bezpieczeństwa leku i szybkie reagowanie w razie potrzeby91516.
Tabela: Działania niepożądane barycytynibu według układów narządowych i częstości występowania
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia górnych dróg oddechowych | Półpasiec, opryszczka, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zakażenia dróg moczowych, zapalenie płuc, zapalenie mieszków włosowych | – |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | – | Trombocytoza | Neutropenia |
| Zaburzenia układu immunologicznego | – | – | Obrzęk twarzy, pokrzywka |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hipercholesterolemia | – | Hipertriglicerydemia |
| Zaburzenia układu nerwowego | – | Ból głowy | – |
| Zaburzenia naczyniowe | – | – | Zakrzepica żył głębokich |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | – | – | Zatorowość płucna |
| Zaburzenia żołądka i jelit | – | Nudności, ból brzucha | Zapalenie uchyłków |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | – | Zwiększona aktywność AlAT | Zwiększona aktywność AspAT |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | – | Wysypka, trądzik | – |
| Badania diagnostyczne | – | Zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej | Przyrost masy ciała |
Barycytynib – działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi
Barycytynib jest lekiem, którego profil bezpieczeństwa jest dobrze poznany dzięki licznym badaniom klinicznym. Większość działań niepożądanych jest łagodna lub umiarkowana i nie wymaga przerwania leczenia. Istnieją jednak działania, które mogą być poważne – takie jak powikłania zakrzepowo-zatorowe (np. zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna), poważne infekcje czy reakcje alergiczne. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci oraz u pacjentów stosujących barycytynib razem z innymi lekami, które mogą nasilać działania niepożądane. Stałe monitorowanie wyników badań laboratoryjnych oraz obserwacja objawów klinicznych to podstawa bezpiecznego leczenia barycytynibem811.


















