Barycytynib – wprowadzenie do działań niepożądanych

Barycytynib (Baricitinibum) to lek stosowany głównie w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, atopowego zapalenia skóry oraz łysienia plackowatego u dorosłych i dzieci. Jak każdy lek, barycytynib może powodować działania niepożądane, jednak nie u każdego pacjenta one wystąpią123. Częstość i rodzaj tych działań mogą być różne w zależności od dawki, czasu leczenia, wieku pacjenta, schorzenia, a także tego, czy barycytynib stosowany jest samodzielnie czy w połączeniu z innymi lekami (np. metotreksatem)45. Najczęściej działania niepożądane mają łagodny lub umiarkowany charakter, choć mogą pojawić się również poważniejsze objawy wymagające konsultacji medycznej1. Decyzję o stosowaniu barycytynibu zawsze należy podejmować po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka.

Najczęstsze działania niepożądane

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób)

Często (u 1 do 10 na 100 osób)

  • Półpasiec (reaktywacja wirusa ospy wietrznej i półpaśca, zwłaszcza u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów)6.
  • Opryszczka (najczęściej wargowa)6.
  • Zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit (objawy mogą obejmować ból brzucha, nudności, biegunkę)6.
  • Zakażenia dróg moczowych6.
  • Zapalenie płuc (częściej u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry lub łysieniem plackowatym)6.
  • Zapalenie mieszków włosowych (szczególnie u osób z łysieniem plackowatym, najczęściej w okolicach odrastających włosów)6.
  • Trombocytoza (zwiększona liczba płytek krwi powyżej 600 x 109/l)6.
  • Ból głowy6.
  • Nudności i ból brzucha (zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia, częściej przy terapii skojarzonej z metotreksatem)4.
  • Zwiększona aktywność AlAT (enzym wątrobowy, wykrywana w badaniach laboratoryjnych)6.
  • Wysypka, trądzik6.
  • Zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK, badanie laboratoryjne)6.
Ważne: U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych barycytynibu jest podobny do dorosłych, jednak niektóre działania – jak neutropenia (spadek liczby białych krwinek) – mogą występować częściej niż u dorosłych. U dzieci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów ból głowy jest bardzo częsty, a zatory płucne i neutropenia – częste. Zawsze należy zwracać uwagę na nietypowe objawy, szczególnie w przypadku leczenia najmłodszych pacjentów89.

Niezbyt często (u 1 do 10 na 1 000 osób)

Opis wybranych działań niepożądanych

  • Nudności – najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. Częściej występują przy jednoczesnym stosowaniu metotreksatu4.
  • Ból brzucha – zwykle łagodny, przejściowy i nie prowadzi do przerwania leczenia10.
  • Zakażenia – mają najczęściej łagodny lub umiarkowany przebieg, ale ryzyko ich wystąpienia wzrasta przy wyższych dawkach oraz leczeniu skojarzonym z innymi lekami immunosupresyjnymi10.
  • Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych – najczęściej bezobjawowe i przejściowe, ale częściej występuje u pacjentów przyjmujących barycytynib z metotreksatem11.
  • Podwyższenie stężenia lipidów – wzrost cholesterolu LDL, całkowitego oraz HDL obserwuje się już po 12 tygodniach i utrzymuje się podczas dłuższego leczenia12.
  • Podwyższenie fosfokinazy kreatynowej (CPK) – zwykle przemijające i nie wymaga przerwania leczenia13.
  • Neutropenia – spadek liczby białych krwinek, najczęściej nie powoduje poważnych powikłań, ale może prowadzić do przerwania leczenia, jeśli liczba neutrofili spadnie poniżej określonego poziomu13.
  • Trombocytoza – wzrost liczby płytek krwi, utrzymujący się podczas leczenia13.
Ważne: Barycytynib, szczególnie w połączeniu z innymi lekami, może zwiększać ryzyko poważnych infekcji, takich jak półpasiec, zapalenie płuc czy zakażenia dróg moczowych. W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy takie jak gorączka, duszność, przewlekły kaszel, ból w klatce piersiowej czy opuchlizna nóg, które mogą świadczyć o poważnych działaniach niepożądanych, np. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej1411.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane barycytynibu powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta. Pozwala to na stałe monitorowanie bezpieczeństwa leku i szybkie reagowanie w razie potrzeby91516.

Tabela: Działania niepożądane barycytynibu według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia górnych dróg oddechowych Półpasiec, opryszczka, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zakażenia dróg moczowych, zapalenie płuc, zapalenie mieszków włosowych
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Trombocytoza Neutropenia
Zaburzenia układu immunologicznego Obrzęk twarzy, pokrzywka
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hipercholesterolemia Hipertriglicerydemia
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy
Zaburzenia naczyniowe Zakrzepica żył głębokich
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Zatorowość płucna
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności, ból brzucha Zapalenie uchyłków
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększona aktywność AlAT Zwiększona aktywność AspAT
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka, trądzik
Badania diagnostyczne Zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej Przyrost masy ciała

67

Barycytynib – działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi

Barycytynib jest lekiem, którego profil bezpieczeństwa jest dobrze poznany dzięki licznym badaniom klinicznym. Większość działań niepożądanych jest łagodna lub umiarkowana i nie wymaga przerwania leczenia. Istnieją jednak działania, które mogą być poważne – takie jak powikłania zakrzepowo-zatorowe (np. zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna), poważne infekcje czy reakcje alergiczne. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci oraz u pacjentów stosujących barycytynib razem z innymi lekami, które mogą nasilać działania niepożądane. Stałe monitorowanie wyników badań laboratoryjnych oraz obserwacja objawów klinicznych to podstawa bezpiecznego leczenia barycytynibem811.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane barycytynibu?

Najczęściej zgłaszane to podwyższone stężenie cholesterolu LDL, zakażenia górnych dróg oddechowych, ból głowy, zakażenia wirusem opryszczki i zakażenia dróg moczowych.

Czy barycytynib powoduje działania niepożądane u dzieci?

Tak, profil bezpieczeństwa u dzieci jest podobny jak u dorosłych, ale neutropenia i zatory płucne mogą występować częściej.

Czy podczas stosowania barycytynibu trzeba wykonywać badania kontrolne?

Tak, zaleca się regularną kontrolę krwi, poziomu cholesterolu oraz enzymów wątrobowych.

Czy działania niepożądane barycytynibu zależą od dawki lub innych leków?

Tak, wyższe dawki i stosowanie z innymi lekami (np. metotreksatem) mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

Jak zgłosić działanie niepożądane barycytynibu?

Działania niepożądane należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych lub producenta leku.