Jak wygląda dawkowanie ampicyliny?
Ampicylina jest antybiotykiem stosowanym głównie w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, podawanego domięśniowo albo dożylnie12. Dawka leku oraz częstotliwość podawania zależą od rodzaju zakażenia, wieku i masy ciała pacjenta, a także od ciężkości choroby34. Lekarz zawsze dobiera odpowiedni schemat indywidualnie, jednak poniżej znajdziesz najważniejsze informacje na temat typowych dawek i zasad stosowania ampicyliny.
Dawkowanie u dorosłych i dzieci o masie ciała powyżej 40 kg
- Zakażenia układu moczowego: 500 mg co 6 godzin3.
- Rzeżączkowe zapalenie układu moczowego: 2 dawki po 500 mg w odstępie 12 godzin3.
- Pozaszpitalne zapalenie płuc: 1–2 g co 6 godzin3.
- Zakażenia przewodu pokarmowego: 500 mg co 6 godzin3.
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, bakteriemia o etiologii enterokokowej: 2 g co 4 godziny3.
W przypadku profilaktyki okołoporodowej (zapobieganie zakażeniom u noworodków) stosuje się najpierw 2 g dożylnie, a potem 1 g co 4 godziny aż do porodu5.
Dawkowanie u dzieci o masie ciała do 40 kg
- Większość zakażeń bakteryjnych: 12,5 mg/kg masy ciała co 6 godzin3.
- Pozaszpitalne zapalenie płuc: 25–50 mg/kg masy ciała co 6 godzin3.
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych:
- Noworodki 0–7 dni życia: 150–300 mg/kg masy ciała na dobę w 3 dawkach podzielonych5.
- Noworodki 8–28 dni życia: 300–400 mg/kg masy ciała na dobę w 3–4 dawkach podzielonych5.
- Niemowlęta i dzieci: 300–400 mg/kg masy ciała na dobę w 4–6 dawkach podzielonych5.
- Profilaktyka zapalenia wsierdzia: 50 mg/kg dożylnie jednorazowo na 30–60 minut przed zabiegiem6.
Dawkowanie u noworodków i wcześniaków
- W większości przypadków 25–50 mg/kg masy ciała na dobę w dwóch dawkach podzielonych4.
- W ciężkich zakażeniach dawkę można zwiększyć do 100–200 mg/kg masy ciała na dobę, podawaną w kilku dawkach4.
Drogi podania i dostępne postacie
Ampicylina występuje jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Lek podaje się domięśniowo lub dożylnie, a w niektórych przypadkach można stosować ciągłą infuzję dożylną14.
- Lek należy podawać jeszcze przez 48–72 godziny po ustąpieniu objawów choroby (z wyjątkiem leczenia rzeżączki)7.
- W przypadku zakażeń wywołanych przez β-hemolizujące szczepy paciorkowców leczenie powinno trwać co najmniej 10 dni7.
- W leczeniu długotrwałym (ponad 2–3 tygodnie) należy monitorować czynność wątroby, nerek oraz morfologię krwi6.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Dawkowanie u dzieci zależy od wieku i masy ciała. U najmłodszych (noworodki i niemowlęta) dawki są wyliczane na podstawie masy ciała i mogą być wyższe w ciężkich zakażeniach, zwłaszcza w przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych5. U starszych dzieci i młodzieży powyżej 40 kg stosuje się dawki jak u dorosłych3.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki u osób starszych, chyba że występują u nich zaburzenia czynności nerek lub inne choroby przewlekłe, które mogą wpływać na wydalanie leku8.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
U osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) zaleca się zmniejszenie dawki lub wydłużenie przerw między podawaniem kolejnych dawek. Jeśli klirens kreatyniny wynosi 20–30 ml/min, dawkę należy zmniejszyć do 2/3 standardowej, a przy klirensie poniżej 20 ml/min – do 1/3 standardowej dawki. U pacjentów dializowanych należy podać dodatkową dawkę po zakończeniu dializy7910.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
W dostępnych źródłach nie opisano konieczności modyfikacji dawki u osób z chorobami wątroby. Zaleca się jednak ostrożność i kontrolę parametrów w przypadku leczenia długotrwałego6.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Ampicylina może być stosowana w ciąży, np. w profilaktyce okołoporodowej. Decyzję o zastosowaniu leku podejmuje jednak zawsze lekarz5. Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących dawkowania u kobiet karmiących piersią w materiałach źródłowych.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie ampicyliny różni się w zależności od leczonego zakażenia. W przypadku ciężkich zakażeń, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie wsierdzia, dawki są wyższe i podawane częściej. W profilaktyce okołoporodowej oraz profilaktyce zapalenia wsierdzia stosuje się określone jednorazowe lub powtarzane dawki34.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
U dorosłych maksymalna dawka dobowa ampicyliny wynosi 14 g, a u dzieci – 12 g3. Przekroczenie tej ilości może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych, takich jak nudności, wymioty, biegunka, a w ciężkich przypadkach nawet drgawki czy zaburzenia świadomości1112. W razie przedawkowania konieczna jest natychmiastowa reakcja i leczenie objawowe, a lek można usunąć z organizmu przez hemodializę.
- Ampicylina w postaci proszku do wstrzykiwań zawiera sód – istotne dla osób na diecie niskosodowej1314.
- Maksymalna dawka dobowa może dostarczać nawet 42% zalecanej przez WHO dobowej ilości sodu14.
- W przypadku rozpuszczenia leku w izotonicznym roztworze chlorku sodu, należy uwzględnić także sód pochodzący z rozpuszczalnika15.
- Informacja ta jest szczególnie ważna dla osób z nadciśnieniem lub chorobami serca.
Podsumowanie: Ampicylina – dawkowanie dostosowane do potrzeb pacjenta
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli i dzieci > 40 kg | 500 mg co 6 h (zakażenia układu moczowego, przewodu pokarmowego); 1–2 g co 6 h (zapalenie płuc); 2 g co 4 h (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia); maks. 14 g/dobę |
| Dzieci do 40 kg | 12,5 mg/kg co 6 h (zakażenia ogólne); 25–50 mg/kg co 6 h (zapalenie płuc); 300–400 mg/kg/dobę (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych); maks. 12 g/dobę |
| Noworodki, wcześniaki | 25–50 mg/kg/dobę (łagodne zakażenia); 100–200 mg/kg/dobę (ciężkie zakażenia); w kilku dawkach podzielonych |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Zwykle jak u dorosłych, modyfikacja dawki w przypadku niewydolności nerek |
| Niewydolność nerek | Zmniejszenie dawki do 2/3 przy klirensie 20–30 ml/min, do 1/3 przy klirensie <20 ml/min; nie przekraczać 1 g co 8 h w ciężkiej niewydolności |
| Kobiety w ciąży | Możliwe stosowanie pod kontrolą lekarza (np. profilaktyka okołoporodowa) |
| Karmiące piersią | Brak szczegółowych zaleceń w materiałach źródłowych |


















