REKLAMA

Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wpływa na organizm, aby osiągnąć swój efekt leczniczy. Dzięki poznaniu tego mechanizmu można zrozumieć, jak lek działa na poziomie komórkowym i dlaczego jest stosowany w określonych chorobach. W farmakologii często używa się dwóch pojęć: farmakodynamika oraz farmakokinetyka. Farmakodynamika opisuje, jak lek działa na organizm, a farmakokinetyka – jak organizm wpływa na lek, czyli jak go wchłania, rozprowadza, rozkłada i wydala1234.

Jak afatynib działa na komórki nowotworowe?

Afatynib jest lekiem przeciwnowotworowym, który należy do grupy tzw. inhibitorów kinaz białkowych. Jego działanie polega na blokowaniu określonych receptorów z rodziny ErbB, do których należą EGFR (ErbB1), HER2 (ErbB2), ErbB3 i ErbB4. Te receptory są obecne na powierzchni wielu komórek, także komórek nowotworowych, i odgrywają kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów pobudzających wzrost i podział komórek1234.

Afatynib działa nieodwracalnie – raz przyłączony do receptorów, blokuje je na stałe. Dzięki temu przesyłanie sygnałów, które napędzają wzrost i podział komórek nowotworowych, zostaje zatrzymane. Skutkiem tego jest zahamowanie rozwoju nowotworu lub nawet jego regresja, czyli cofanie się1234.

  • Afatynib jest szczególnie skuteczny u pacjentów z określonymi mutacjami w genie EGFR, zwłaszcza Del 19 i L858R, ale również G719X i L861Q5678.
  • W przypadku innych mutacji, np. insercji w egzonie 20, skuteczność afatynibu może być ograniczona5678.
  • Pojawienie się wtórnej mutacji T790M w genie EGFR może prowadzić do oporności na leczenie afatynibem5678.

Afatynib hamuje szlaki sygnałowe, które są nadmiernie aktywne w niektórych nowotworach, dzięki czemu jego działanie jest ukierunkowane i skuteczne zwłaszcza w określonych podtypach raka płuca.

12345678

Ważne informacje dotyczące działania afatynibu:

  • Afatynib działa selektywnie na komórki nowotworowe z określonymi mutacjami w genie EGFR, co pozwala na bardziej precyzyjne leczenie niektórych typów raka płuca.
  • Nieodwracalne wiązanie z receptorami z rodziny ErbB odróżnia go od innych leków z tej grupy, które działają odwracalnie.
  • Pojawienie się mutacji T790M może prowadzić do utraty skuteczności afatynibu, dlatego w przypadku progresji choroby lekarz może rozważyć zmianę leczenia.
  • Afatynib nie działa na nowotwory bez mutacji EGFR.

Jak afatynib jest wchłaniany, rozprowadzany i wydalany z organizmu?

Farmakokinetyka opisuje, co dzieje się z lekiem w organizmie od momentu podania aż do wydalenia. Afatynib podaje się doustnie w postaci tabletek. Po zażyciu tabletek największe stężenie we krwi pojawia się po około 2 do 5 godzinach9101112. Warto wiedzieć, że przyjęcie leku razem z tłustym posiłkiem zmniejsza jego wchłanianie nawet o połowę, dlatego zaleca się zażywanie tabletek na czczo lub zgodnie z zaleceniami dotyczącymi posiłków.

  • Afatynib wiąże się z białkami osocza w ok. 95%.
  • Jest w niewielkim stopniu rozkładany przez enzymy w organizmie – większość leku pozostaje w niezmienionej postaci.
  • Jest wydalany głównie z kałem, tylko niewielka ilość z moczem13141516.
  • Okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku we krwi spada o połowę, wynosi średnio około 37 godzin. Przy dłuższym stosowaniu może się wydłużać13141516.

W przypadku osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby ekspozycja na lek może się nieco różnić, jednak nie ma konieczności rutynowej zmiany dawki u większości pacjentów. U dzieci i młodzieży po odpowiedniej dawce uzyskuje się podobne stężenia jak u dorosłych17181920.

91011121314151617181920

Co pokazują badania przedkliniczne afatynibu?

Badania przedkliniczne, czyli te prowadzone przed zastosowaniem leku u ludzi, pozwalają ocenić bezpieczeństwo i skuteczność substancji czynnej. W przypadku afatynibu wykazano, że ma on niski potencjał toksyczności przy podaniu pojedynczych dawek zwierzętom21222324. W badaniach długoterminowych zaobserwowano pewne działania niepożądane, takie jak zmiany skórne, biegunka czy uszkodzenie nerek, ale były one zależne od dawki i ekspozycji.

  • Afatynib nie wykazał działania uszkadzającego płodność w badaniach na szczurach.
  • W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania uszkadzającego rozwój płodu, choć jak każdy lek blokujący EGFR, potencjalnie może być szkodliwy dla płodu u ludzi.
  • Afatynib może być wydzielany z mlekiem (badania na szczurach).
  • Nie przeprowadzono badań dotyczących działania rakotwórczego afatynibu.

W badaniach in vitro wykazano również możliwość działania fototoksycznego, czyli zwiększonej wrażliwości skóry na światło25262728.

2122232425262728

Wskazówki dotyczące farmakokinetyki afatynibu:

  • Przyjmowanie afatynibu z tłustym posiłkiem znacznie zmniejsza jego skuteczność – najlepiej stosować lek na czczo lub według zaleceń lekarza.
  • Afatynib jest usuwany głównie z organizmu przez przewód pokarmowy, dlatego nawet osoby z niewydolnością nerek zwykle nie wymagają zmiany dawki.
  • U osób z zaburzeniami czynności wątroby również nie trzeba rutynowo zmieniać dawki, jeśli zaburzenia nie są ciężkie.
  • Stężenie leku w organizmie może się nieznacznie różnić w zależności od masy ciała, płci czy wieku, ale różnice te nie są istotne klinicznie.

Podsumowanie: Afatynib jako celowany inhibitor receptorów ErbB

Afatynib to nowoczesny lek, który hamuje wzrost i podział komórek nowotworowych poprzez trwałe blokowanie receptorów z rodziny ErbB, a zwłaszcza EGFR. Dzięki temu jest skuteczny w leczeniu niektórych typów raka płuca, zwłaszcza u pacjentów z określonymi mutacjami genetycznymi. Jego farmakokinetyka jest dobrze poznana, a lek jest łatwo wchłaniany po podaniu doustnym i wydalany głównie z kałem. Badania przedkliniczne potwierdzają jego skuteczność i względne bezpieczeństwo, choć – jak każdy lek tego typu – wymaga odpowiedniego nadzoru podczas terapii. Afatynib jest przykładem terapii celowanej, która może znacząco poprawić rokowania w wybranych grupach pacjentów z rakiem płuca1234.

Tabela: Podsumowanie mechanizmu działania i farmakokinetyki afatynibu

Parametr Opis
Mechanizm działania Nieodwracalne blokowanie receptorów ErbB (EGFR, HER2, ErbB3, ErbB4)
Szczególna skuteczność Mutacje EGFR: Del 19, L858R, G719X, L861Q
Podanie Doustne (tabletki)
Maksymalne stężenie we krwi 2-5 godzin po podaniu
Wiązanie z białkami Około 95%
Metabolizm Niewielki, głównie przez tworzenie wiązań z białkami
Wydalanie Przede wszystkim z kałem
Okres półtrwania Około 37 godzin

Pytania i odpowiedzi

Jak działa afatynib?

Afatynib blokuje receptory z rodziny ErbB, uniemożliwiając wzrost i podział komórek nowotworowych12.

Po jakim czasie afatynib zaczyna działać?

Najwyższe stężenie leku we krwi pojawia się po 2-5 godzinach od zażycia tabletki910.

Jak długo afatynib utrzymuje się w organizmie?

Okres półtrwania afatynibu wynosi około 37 godzin, co oznacza, że przez ten czas stężenie leku we krwi zmniejsza się o połowę1314.

Czy można przyjmować afatynib z jedzeniem?

Nie zaleca się przyjmowania afatynibu z tłustym posiłkiem, ponieważ zmniejsza to jego wchłanianie i skuteczność910.

REKLAMA