Jak wygląda dawkowanie acetazolamidu?

Acetazolamid jest dostępny w postaci tabletek, z których każda zawiera 250 mg substancji czynnej1. Lek przyjmuje się doustnie, niezależnie od posiłków2. Schemat dawkowania zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz jego stanu zdrowia.

Dawkowanie u dorosłych

  • Jaskra z otwartym kątem przesączania: 250 mg (1 tabletka) od 1 do 4 razy na dobę. Dawki powyżej 1000 mg na dobę nie zwiększają skuteczności leczenia3.
  • Jaskra wtórna: 250 mg co 4 godziny. W krótkotrwałym leczeniu niektórzy pacjenci mogą przyjmować 250 mg 2 razy na dobę3.
  • Ostre napady jaskry: 250 mg 4 razy na dobę3.
  • Padaczka: Dawka wynosi zazwyczaj od 8 do 30 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 1 do 4 dawek. Optymalna dawka to 375–1000 mg na dobę. Jeśli acetazolamid stosowany jest razem z innymi lekami przeciwpadaczkowymi, początkowa dawka to 250 mg raz na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania w razie potrzeby3.
  • Obrzęki w niewydolności krążenia i wywołane przez leki: 250–375 mg raz na dobę, najlepiej rano. Najlepszy efekt uzyskuje się, stosując lek co drugi dzień lub przez 2 kolejne dni z jednodniową przerwą3.
  • Ostra choroba wysokościowa: 500–1000 mg na dobę, w dawkach podzielonych. Przy szybkim zdobywaniu wysokości (ponad 500 m dziennie): 1000 mg na dobę w dawkach podzielonych. Zaleca się rozpoczęcie leczenia 24–48 godzin przed planowaną wspinaczką i kontynuowanie przez 48 godzin lub dłużej, jeśli objawy się utrzymują3.
Ważne: Dawkowanie acetazolamidu powinno być zawsze ustalane indywidualnie, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi. Przekroczenie zalecanej dawki nie zwiększa skuteczności leczenia, a może nasilić działania niepożądane, takie jak senność czy zaburzenia czucia. Kontrola poziomu elektrolitów i obserwacja ewentualnych objawów niepożądanych są szczególnie istotne podczas długotrwałego stosowania4.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

  • Padaczka: U dzieci dawka wynosi od 8 do 30 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 1 do 4 dawek. Maksymalna dawka dobowa dla dzieci to 750 mg3.
  • Acetazolamid nie jest zalecany w innych wskazaniach u dzieci niż padaczka.

Pacjenci w podeszłym wieku

W przypadku osób starszych nie podano konieczności rutynowej modyfikacji dawki. Jednak należy zachować ostrożność, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, gdzie acetazolamid jest przeciwwskazany5.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Acetazolamid jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia stanu zdrowia5.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Stosowanie acetazolamidu jest przeciwwskazane w przypadku zaburzeń czynności wątroby oraz marskości, ponieważ może to zwiększać ryzyko powikłań, takich jak encefalopatia wątrobowa5.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących dawkowania acetazolamidu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. W badaniach na zwierzętach wykazano działanie teratogenne, dlatego stosowanie tej substancji w tych grupach powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko6.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie acetazolamidu różni się w zależności od leczonej choroby. W jaskrze, obrzękach, padaczce i ostrej chorobie wysokościowej stosuje się inne dawki i częstotliwość podawania. Ważne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących każdej jednostki chorobowej3.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Dla dorosłych nie należy przekraczać dawki 1000 mg na dobę w przypadku leczenia jaskry, natomiast u dzieci maksymalna dawka dobowa wynosi 750 mg3. Przedawkowanie acetazolamidu może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, kwasicy i problemów ze strony układu nerwowego. W przypadku przedawkowania konieczna jest kontrola stężenia elektrolitów i pH krwi, a w razie potrzeby leczenie objawowe i podtrzymujące7.

Pamiętaj:

  • Acetazolamid jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także przy niedoborze sodu lub potasu.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów, takich jak zmiany skórne, należy przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza.
  • Przy długotrwałym stosowaniu zaleca się regularną kontrolę morfologii krwi oraz poziomu elektrolitów.
  • W razie pojawienia się objawów kwasicy lub innych poważnych działań niepożądanych, konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna.

Podsumowanie dawkowania acetazolamidu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – jaskra 250 mg od 1 do 4 razy na dobę (maks. 1000 mg na dobę)
Dorośli – padaczka 8–30 mg/kg m.c. na dobę, 1–4 dawki, zwykle 375–1000 mg/dobę
Dorośli – obrzęki 250–375 mg raz na dobę, najlepiej rano, co drugi dzień lub przez 2 dni z przerwą
Dorośli – ostra choroba wysokościowa 500–1000 mg na dobę w dawkach podzielonych; przy szybkim zdobywaniu wysokości 1000 mg/dobę
Dzieci – padaczka 8–30 mg/kg m.c. na dobę, 1–4 dawki; maks. 750 mg na dobę
Dzieci – inne wskazania Nie zaleca się
Osoby starsze Jak u dorosłych, ale ostrożność przy zaburzeniach nerek lub wątroby
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Przeciwwskazane
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Przeciwwskazane
Kobiety w ciąży/karmiące Stosowanie możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach

Pytania i odpowiedzi

Jak często można przyjmować acetazolamid w jaskrze?

Zwykle 250 mg od 1 do 4 razy na dobę, maksymalnie 1000 mg na dobę1.

Jaka jest maksymalna dawka acetazolamidu dla dzieci?

U dzieci nie należy stosować dawki większej niż 750 mg na dobę2.

Czy acetazolamid można stosować przy niewydolności nerek?

Acetazolamid jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek3.

Jak długo należy stosować acetazolamid w ostrej chorobie wysokościowej?

Zaleca się rozpoczęcie leczenia 24–48 godzin przed wejściem na wysokość i kontynuowanie przez 48 godzin lub dłużej, jeśli objawy się utrzymują4.