• Co to jest laktacja bez ciąży i dlaczego dotyka nawet 25% kobiet?
• Jakie są najczęstsze przyczyny mleka w piersiach bez ciąży?
• Które objawy powinny Cię zaniepokoić i kiedy pilnie iść do lekarza?
• Jak wywołać laktację bez ciąży celowo – dla matek adopcyjnych?
• Jakie badania przeprowadza lekarz i jak wygląda leczenie?
• Praktyczne sposoby radzenia sobie z objawami w domu.

Co to jest laktacja bez ciąży i dlaczego się pojawia?

Czy zdarzyło Ci się zauważyć mleczną wydzielinę z piersi, mimo że nie jesteś w ciąży ani nie karmisz piersią? To zjawisko nazywa się mlekotokiem (łac. galactorrhea) i jest znacznie częstsze, niż mogłoby się wydawać – dotyczy nawet 20-25% kobiet w ciągu życia ¹. Mleko w piersiach bez ciąży może pojawić się w jednej lub obu piersiach i wyciekać samoistnie lub po dotknięciu ². Choć laktacja bez ciąży może budzić niepokój, w większości przypadków nie jest związana z poważnymi chorobami ¹. Co ciekawe, zjawisko to może wystąpić nawet u mężczyzn i noworodków – u niemowląt przyczyną są hormony matki, które przedostają się do krwi dziecka, ale stan ten zwykle ustępuje samoistnie ³.

Najczęstszą przyczyną pojawienia się mleka w piersiach bez ciąży jest nadprodukcja prolaktyny – hormonu odpowiedzialnego za wytwarzanie mleka, spowodowana łagodnym guzem przysadki mózgowej ³. Ten nadmiar “oszukuje” organizm, sprawiając, że myśli on, iż powinien produkować mleko ³. Inne przyczyny to przyjmowanie leków (antykoncepcja, antydepresanty, leki na ciśnienie), zaburzenia tarczycy, przewlekły stres, a nawet zbyt częste dotykanie piersi podczas samobadania ^3,4. Wystarczy badać piersi raz w miesiącu, aby uniknąć nadmiernej stymulacji prowadzącej do laktacji bez ciąży ⁵.

Jakie objawy towarzyszą mleku w piersiach bez ciąży?

Podstawowym objawem jest mleczna wydzielina z brodawek, ale mogą pojawić się także inne sygnały ostrzegawcze towarzyszące laktacji bez ciąży ³. Warto wiedzieć, że samo pojawienie się mleka w piersiach bez ciąży nie powoduje przyrostu wagi, choć towarzyszące zaburzenia hormonalne mogą do tego prowadzić ³. Oto najważniejsze objawy, na które warto zwrócić uwagę:

• bieregularne lub zanikające miesiączki;
• bóle głowy i problemy ze wzrokiem;
• zmniejszone libido i suchość pochwy;
• nadmierny wzrost włosów na twarzy;
• u mężczyzn: powiększenie piersi i zaburzenia erekcji.

Natychmiastowej wizyty u lekarza wymaga sytuacja, gdy wydzielina jest krwista, bezbarwna lub żółta, pojawia się tylko z jednej piersi lub towarzyszy jej wyczuwalny guzek ^2,4. Pamiętaj jednak – większość przypadków laktacji bez ciąży nie ma związku z nowotworami, ale tylko lekarz może to definitywnie ocenić ⁴.

Jak wywołać laktację bez ciąży celowo?

Czy wiesz, że można celowo wywołać laktację bez ciąży? Ten proces, zwany indukcją laktacji, jest szczególnie przydatny dla matek adopcyjnych pragnących karmić piersią swoje dziecko ⁶. Jeśli zastanawiasz się, jak wywołać laktację bez ciąży, proces wymaga kilku miesięcy przygotowań i współpracy z lekarzem, który przepisze terapię hormonalną naśladującą zmiany zachodzące w ciąży ⁶. Około dwa miesiące przed spodziewanym przyjściem dziecka należy zaprzestać hormonów i rozpocząć regularne odciąganie mleka pompką – początkowo 5 minut trzy razy dziennie, stopniowo zwiększając do 15-20 minut co 2-3 godziny ⁶.

Metoda na to, jak wywołać laktację bez ciąży, wymaga dużego zaangażowania, ale wiele matek osiąga sukces, nawet jeśli wymaga to dokarmienia preparatem ⁶. Nie wszystkim kobietom uda się w pełni wywołać produkcję mleka w piersiach bez ciąży, ale częściowy sukces pozwala na karmienie mieszane ⁷. Kluczowe jest współdziałanie z konsultantem laktacyjnym i lekarzem doświadczonym w tej dziedzinie.

Jak przebiega diagnostyka i leczenie laktacji bez ciąży?

Diagnostyka laktacji bez ciąży rozpoczyna się od wywiadu i badania piersi, po którym lekarz zleca badanie poziomu prolaktyny we krwi oraz test ciążowy ³. W zależności od wyników mogą być potrzebne dodatkowe badania, takie jak rezonans magnetyczny mózgu czy mammografia ⁸. Na szczęście większość przypadków można skutecznie zdiagnozować dzięki podstawowym badaniom. Leczenie zależy od przyczyny i często jest bardzo skuteczne. Może obejmować:

• zmianę lub odstawienie problematycznych leków;
• leki obniżające prolaktynę (bromokryptyna, kabergolina);
• leczenie chorób tarczycy;
• w rzadkich przypadkach – operację guza przysadki.

Ważne jest pamiętanie, że po odstawieniu leków objawy mogą utrzymywać się jeszcze kilka miesięcy ¹. Długotrwale obniżone estrogeny mogą zwiększać ryzyko osteoporozy, dlatego lekarz może zalecić dodatkowe leczenie hormonalne ³. Praktyczne rozwiązania obejmują noszenie luźnej odzieży, unikanie szorstkich materiałów i używanie wkładek laktacyjnych ⁵.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Laktacja bez ciąży to częste zjawisko, które w większości przypadków nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ³. Najczęstszą przyczyną pojawienia się mleka w piersiach bez ciąży jest nadprodukcja prolaktyny, która dobrze reaguje na leczenie ³. Możliwe jest także celowe wywołanie laktacji dla matek adopcyjnych ⁶. Kluczowe jest wczesne zgłoszenie się do lekarza, szczególnie gdy wydzielina ma niepokojący wygląd lub towarzyszy jej guzek ⁴. Pamiętaj – odpowiednia diagnoza i leczenie pozwalają na pełny powrót do zdrowia w zdecydowanej większości przypadków.

• Czym jest łysienie androgenowe u kobiet i czym różni się od męskiego
• Jakie są główne przyczyny łysienia androgenowego u kobiet
• Jakie są objawy łysienia androgenowego u kobiet
• Jakie badania wykonuje się w diagnostyce łysienia androgenowego
• Co na łysienie androgenowe u kobiet można zastosować
• Jak prawidłowo stosować minoksydyl dla najlepszych efektów
• Jakie są alternatywne metody maskowania przerzedzonych włosów

Czym jest łysienie androgenowe u kobiet?

Łysienie androgenowe u kobiet to najczęściej występujący rodzaj utraty włosów dotykający płeć żeńską. Jest to przewlekły stan, w którym włosy stopniowo stają się cieńsze i krótsze, szczególnie w okolicy czubka głowy i przedziałka¹. Problem ten dotyka około 40% kobiet do 50. roku życia, a mniej niż 45% kobiet dożywa 80 lat z pełnym owłosieniem głowy¹. Objawy łysienia androgenowego u kobiet różnią się od tych u mężczyzn – zamiast cofania linii włosów i wyraźnych łysin, u kobiet włosy stają się rzadsze na całej powierzchni głowy, a przedziałek staje się coraz szerszy^2,1. Zastanawiając się, co na łysienie androgenowe u kobiet można zastosować, warto najpierw zrozumieć jego mechanizm.

Łysienie androgenowe u kobiet jest spowodowane kombinacją czynników genetycznych i hormonalnych. Mimo nazwy sugerującej udział androgenów (męskich hormonów), większość kobiet z tym schorzeniem ma prawidłowe poziomy tych hormonów we krwi¹. Aby lepiej zrozumieć mechanizm wypadania włosów, warto poznać naturalny cykl wzrostu włosa. Każdy włos przechodzi przez trzy fazy: anagen (faza wzrostu trwająca 2-8 lat), katagen (faza przejściowa trwająca 2-3 tygodnie) i telogen (faza spoczynku trwająca 2-4 miesiące). W łysieniu androgenowym dochodzi do skrócenia fazy anagenu i wydłużenia fazy telogenu, co prowadzi do produkcji cieńszych i krótszych włosów¹.

Co powoduje łysienie androgenowe u kobiet?

Przyczyny łysienia androgenowego u kobiet są złożone i obejmują kilka kluczowych czynników:

• Czynniki genetyczne – łysienie może być skutkiem dziedziczenia wielogenowego po jednym lub obojgu rodziców. Jeśli w rodzinie występowały przypadki łysienia, prawdopodobieństwo jego wystąpienia u Ciebie również wzrasta^1,3.
• Zaburzenia hormonalne – mieszki włosowe mogą być nadwrażliwe na działanie dihydrotestosteronu (DHT), co nasila łysienie. W okresie menopauzy zmiany hormonalne dodatkowo pogłębiają ten proces. Kobiety mają wyższy poziom enzymu aromatazy w mieszkach niż mężczyźni, co może tłumaczyć łagodniejszy przebieg łysienia u kobiet^4,2.
• Stres chroniczny – długotrwały stres może nasilać istniejące łysienie androgenowe poprzez wywoływanie łysienia telogenowego (telogen effluvium). Kobiety z osobowością typu D wykazują wyższy poziom stresu i częściej stosują nieskuteczne strategie radzenia sobie z emocjami^5,3.
• Zespół policystycznych jajników (PCOS) – nadmiar androgenów charakterystyczny dla PCOS przyczynia się do przerzedzenia włosów już w młodym wieku. W badaniu z 2023 roku wykazano, że aż 45% kobiet cierpiących na łysienie androgenowe i jednocześnie na PCOS miało osobowość typu D^2,5.
• Proces starzenia – wraz z wiekiem naturalnie spowalnia tempo wzrostu włosów, a faza anagenu (wzrostu) ulega skróceniu, co prowadzi do coraz bardziej widocznego przerzedzenia³.
• Niedobory żywieniowe – szczególnie istotne są niedobory żelaza (zalecany poziom ferrytyny >30 mcg/L), witaminy D, cynku oraz kwasów omega-3. Dieta niskokaloryczna również może osłabiać mieszki włosowe. Te składniki odżywcze są niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania i zdrowia^7,3.

Jakie są objawy łysienia androgenowego u kobiet?

Objawy łysienia androgenowego u kobiet mają odmienny przebieg niż u mężczyzn i często są trudniejsze do zauważenia. Wczesne symptomy bywają subtelne, dlatego tak ważne jest, aby je odpowiednio rozpoznać. Poniżej przedstawiono najczęstsze objawy, na które warto zwrócić uwagę:

• Poszerzający się przedziałek – najbardziej widoczny objaw, polegający na stopniowym rozszerzaniu się przedziałka na czubku głowy. Włosy po jego bokach stają się coraz rzadsze, a skóra głowy – bardziej odsłonięta^6,1.
• Rozlane przerzedzenie włosów – w przeciwieństwie do mężczyzn, u kobiet utrata włosów przebiega bardziej równomiernie, bez typowych obszarów całkowitego wyłysienia. Widoczny jest ogólny spadek objętości fryzury³.
• Zachowana linia włosów – linia włosów na czole zwykle pozostaje nienaruszona. Przerzedzenie występuje za nią, przez co początkowe zmiany bywają mniej zauważalne^2,3.
• Zmiany w teksturze włosów – włosy mogą stawać się cieńsze, bardziej miękkie i łamliwe. To efekt postępującej miniaturyzacji mieszków włosowych, która wpływa na strukturę łodygi włosa³.
• Miniaturyzacja włosów – mieszki włosowe produkują coraz cieńsze i krótsze włosy, aż w końcu całkowicie się kurczą i przestają wytwarzać nowe włosy¹.
• Stopniowa progresja według skal – do oceny zaawansowania łysienia stosuje się skale Ludwig (3 stopnie), Sinclair (5 stopni) i Savin (6 stopni). Przykładowo, w skali Sinclair stadium 1 oznacza brak zmian, a stadium 5 – zaawansowaną utratę włosów w centralnej części głowy^6,7.

Jak diagnozuje się łysienie androgenowe u kobiet?

Rozpoznanie łysienia androgenowego u kobiet opiera się na dokładnej analizie objawów klinicznych oraz wykonaniu szeregu badań. Proces diagnostyczny pozwala nie tylko potwierdzić rodzaj łysienia, ale także wykluczyć inne schorzenia skóry głowy i zaburzenia hormonalne:

• Wywiad medyczny – lekarz zapyta o czas wystąpienia i przebieg utraty włosów, historię rodzinną, choroby przewlekłe, stosowane leki, styl życia oraz cykl menstruacyjny^1,7.
• Badanie fizykalne – specjalista oceni rozmieszczenie przerzedzenia, zwracając uwagę na typowy obraz: rzadsze włosy na czubku głowy przy zachowanej gęstości w okolicy karku⁷.
• Test pociągania włosów (pull test) – delikatne pociągnięcie za pasmo włosów w kilku miejscach. Jeżeli w ręce zostaje więcej niż 6 włosów, może to wskazywać na aktywną utratę włosów w fazie telogenu⁷.
• Trichoskopia – nowoczesna, nieinwazyjna metoda obrazowania włosów i skóry głowy za pomocą dermatoskopu. Pozwala ocenić grubość, liczbę i stan włosów oraz zidentyfikować cechy typowe dla łysienia androgenowego, np. miniaturyzację mieszków⁷.
• Badania hormonalne – w przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych wykonuje się oznaczenia m.in. testosteronu, DHEA, androstendionu, progesteronu, estradiolu, prolaktyny i kortyzolu^1,7.
• Diagnostyka różnicowa – pozwala odróżnić łysienie androgenowe od innych typów, np. telogenowego. Kluczowy jest stosunek włosów terminalnych do zminiaturyzowanych: 2:1 w łysieniu androgenowym, 9:1 w telogenowym i ok. 7:1 w zdrowej skórze głowy⁴.

Co na łysienie androgenowe u kobiet? Skuteczne metody leczenia

Zastanawiając się, co na łysienie androgenowe u kobiet można zastosować, warto poznać dostępne opcje terapeutyczne. Istnieje kilka skutecznych metod leczenia łysienia androgenowego u kobiet. Ważne jest, aby zrozumieć, że celem leczenia jest raczej spowolnienie lub zatrzymanie postępu utraty włosów niż promowanie ich odrastania, choć niektóre kobiety doświadczają również odrostu włosów podczas leczenia¹.

Minoksydyl

Minoksydyl to najczęściej stosowany lek miejscowy w leczeniu łysienia androgenowego u kobiet. Działa poprzez wydłużenie fazy anagenu (wzrostu włosa) oraz poprawę mikrokrążenia w skórze głowy, co przekłada się na zwiększoną objętość i gęstość włosów. Jest dostępny bez recepty jako 2% i 5% roztwór do stosowania na skórę. W badaniach klinicznych wykazano, że kobiety stosujące minoksydyl osiągają wyraźną poprawę w liczbie oraz grubości włosów w porównaniu z placebo^2,1,4.

Minoksydyl należy nakładać dwa razy dziennie na suchą skórę głowy, unikając kontaktu z twarzą i czołem. Roztwór rozprowadza się palcami, po czym należy umyć ręce i pozwolić włosom naturalnie wyschnąć. Efekty leczenia są widoczne zazwyczaj po 6–12 miesiącach. Ważne jest, by nie przerywać stosowania – odstawienie preparatu prowadzi do stopniowego nawrotu łysienia. U części osób w pierwszych tygodniach może wystąpić przejściowe nasilenie wypadania włosów, co jest wynikiem przechodzenia włosów w nową fazę wzrostu⁷.

Spironolakton

Spironolakton to lek doustny o działaniu przeciwandrogenowym, stosowany głównie u kobiet z łysieniem androgenowym powiązanym z nadmiarem androgenów, np. w przebiegu PCOS. Działa poprzez blokowanie receptorów androgenowych i hamowanie produkcji androgenów. Zazwyczaj stosuje się dawki od 100 do 200 mg na dobę. Skuteczność spironolaktonu została potwierdzona w licznych opisach przypadków, choć brakuje dużych badań randomizowanych^2,7.

Do typowych skutków ubocznych spironolaktonu należą: zmęczenie, niedociśnienie, zwiększone oddawanie moczu, suchość skóry, nieregularne miesiączki i hiperkaliemia. Ponieważ lek może wpływać na gospodarkę hormonalną, kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować jednocześnie skuteczną antykoncepcję. Leczenie spironolaktonem wymaga systematyczności, a pierwsze efekty pojawiają się po około 6–12 miesiącach terapii.

Finasteryd

Finasteryd to inhibitor enzymu 5-alfa-reduktazy typu II, który hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT) – hormonu odpowiedzialnego za miniaturyzację mieszków włosowych w łysieniu androgenowym. Choć finasteryd jest oficjalnie zatwierdzony do stosowania u mężczyzn, bywa również używany pozarejestracyjnie u kobiet po menopauzie. Zalecana dawka w leczeniu łysienia to 2,5-5 mg dziennie^2,7.

Finasteryd nie jest zalecany kobietom w wieku rozrodczym z uwagi na ryzyko uszkodzenia płodu męskiego (feminizacja). Dlatego zaleca się go wyłącznie kobietom po menopauzie lub tym, które stosują skuteczną antykoncepcję. Choć dane są ograniczone, niektóre badania wskazują na poprawę objętości i grubości włosów po kilku miesiącach leczenia. Konieczne są jednak dalsze badania kliniczne z udziałem kobiet, aby lepiej określić skuteczność i bezpieczeństwo tej terapii⁷.

Terapia laserowa o niskiej mocy (LLLT)

LLLT, czyli terapia laserowa o niskiej mocy, to nieinwazyjna metoda leczenia łysienia androgenowego, która zyskała na popularności w ostatnich latach. Technologia ta wykorzystuje światło o niskiej intensywności, zazwyczaj czerwone lub bliskie podczerwieni, do stymulowania mieszków włosowych. Mechanizm działania opiera się na poprawie mikrokrążenia oraz pobudzeniu komórek skóry głowy do produkcji energii, co może wspomagać przejście włosów z fazy telogenu do anagenu – czyli fazy aktywnego wzrostu⁷.

W USA urządzenia takie jak laserowe grzebienie, opaski czy kaski zostały zatwierdzone do leczenia łysienia androgenowego u kobiet. Choć badania wykazują poprawę w obiektywnych parametrach wzrostu włosów, subiektywne zadowolenie pacjentek nie zawsze jest wysokie. Terapia ta może być stosowana jako uzupełnienie innych metod – zwłaszcza we wczesnych stadiach łysienia, a jej efekty są zazwyczaj zauważalne po 3–6 miesiącach regularnego stosowania⁷.

Osocze bogatopłytkowe (PRP)

PRP (Platelet-Rich Plasma) to innowacyjna metoda leczenia łysienia androgenowego, polegająca na wykorzystaniu skoncentrowanego osocza krwi pacjenta zawierającego czynniki wzrostu. Procedura obejmuje pobranie krwi, jej odwirowanie i wstrzyknięcie uzyskanego osocza bezpośrednio w skórę głowy. Zawarte w nim czynniki wzrostu (m.in. PDGF, VEGF, TGF-beta) stymulują mieszki włosowe do regeneracji, poprawiają ukrwienie i zwiększają grubość włosów^2,7.

Choć metoda ta uchodzi za stosunkowo bezpieczną i naturalną (ponieważ wykorzystuje własne komórki pacjentki), może powodować ból, obrzęk lub tkliwość w miejscu wstrzyknięć. Skuteczność PRP została potwierdzona w kilku badaniach klinicznych, ale ze względu na brak ujednoliconego protokołu zabiegowego, potrzebne są dalsze badania w celu określenia optymalnej częstotliwości i dawek. Terapia PRP może być dobrą opcją dla kobiet, które nie odpowiadają na leczenie minoksydylem⁷.

Przeszczep włosów

Przeszczep włosów to metoda chirurgiczna, stosowana głównie u kobiet z zaawansowanym łysieniem androgenowym, które nie reagują na leczenie farmakologiczne. Zabieg polega na pobraniu mieszków włosowych z obszarów odpornościowych (zwykle tył i boki głowy) i ich przeszczepieniu na obszary przerzedzenia. Techniki takie jak FUE (Follicular Unit Extraction) czy FUT (Follicular Unit Transplantation) są najczęściej stosowane w klinikach transplantacji włosów².

Nie każda kobieta kwalifikuje się do przeszczepu – kandydatki muszą mieć stabilny wzorzec łysienia oraz odpowiedni zapas mieszków włosowych w okolicach dawczych. Efekty widoczne są zazwyczaj po 9–12 miesiącach, ale zabieg wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak infekcje, bliznowacenie czy nieprzyjęcie się przeszczepionych mieszków. Pomimo wysokiej skuteczności, procedura ta jest kosztowna i wymaga dokładnej konsultacji specjalistycznej⁷.

Metody kamuflażu

Metody kamuflażu to rozwiązania kosmetyczne, które mogą znacząco poprawić wygląd fryzury bez potrzeby leczenia medycznego. Najczęściej stosowane to peruki, tupety, systemy włosów oraz kosmetyki typu zagęszczacze lub mikrowłókna. Peruki mogą być wykonane z włosów syntetycznych (tańsze, ale mniej trwałe) lub naturalnych (droższe, ale bardziej realistyczne i stylizowalne). Syntetyczne rozwiązania mają ograniczoną żywotność (ok. 6–9 miesięcy) i są bardziej podatne na uszkodzenia termiczne, ale często są łatwiejsze w pielęgnacji⁸.

Do metod tymczasowych należą również spraye i proszki z pigmentowanymi włóknami, które przylegają do istniejących włosów i tworzą efekt większej objętości. Są one szczególnie użyteczne w sytuacjach publicznych, sesjach zdjęciowych czy przy codziennym funkcjonowaniu, jednak ich trwałość ogranicza się do pierwszego kontaktu z wodą czy potem. Choć metody kamuflażu nie wpływają na przyczynę łysienia, są istotnym wsparciem psychologicznym dla kobiet z widocznym przerzedzeniem włosów⁸.

Terapie kombinowane

Leczenie skojarzone, czyli łączenie kilku metod terapeutycznych, może przynieść lepsze rezultaty niż monoterapia. Przykładem jest jednoczesne stosowanie minoksydylu i leku doustnego (np. spironolaktonu lub finasterydu), co może poprawić zarówno gęstość, jak i grubość włosów. U mężczyzn standardem stało się łączenie 5% minoksydylu z finasterydem 1 mg – podobne podejścia z powodzeniem adaptuje się także u kobiet. U pacjentek po menopauzie łączenie terapii hormonalnej z leczeniem miejscowym bywa szczególnie skuteczne^7,9.

Warto podkreślić, że każdy przypadek łysienia androgenowego u kobiet wymaga indywidualnego podejścia. Terapia kombinowana powinna być zawsze ustalana przez lekarza na podstawie dokładnego wywiadu, poziomu hormonów, stopnia zaawansowania utraty włosów oraz preferencji pacjentki. Skuteczność i tolerancja terapii mogą się znacznie różnić między osobami, dlatego regularna kontrola dermatologiczna i obserwacja efektów są kluczowe w procesie leczenia.

Realistyczne oczekiwania co do wyników leczenia

Ważne jest, aby mieć realistyczne oczekiwania co do wyników leczenia łysienia androgenowego. Leczenie nie zawsze prowadzi do całkowitego odrostu włosów, a jego celem jest raczej spowolnienie lub zatrzymanie postępu utraty włosów. Wyniki są zmienne i nie można przewidzieć, kto może lub nie może skorzystać z leczenia¹. Ponadto, leczenie musi być kontynuowane przez długi czas, aby utrzymać korzyści. Przerwanie leczenia zwykle prowadzi do powrotu łysienia¹.

Podsumowanie

Łysienie androgenowe u kobiet to powszechny problem, który różni się od męskiego typu łysienia – zamiast cofania linii włosów, obserwujemy poszerzający się przedziałek i ogólne przerzedzenie na czubku głowy. Najskuteczniejszym lekiem na łysienie androgenowe u kobiet pozostaje minoksydyl, który należy stosować regularnie przez minimum pół roku. Dla kobiet z PCOS dobrą opcją jest spironolakton, a po menopauzie można rozważyć finasteryd. Pamiętaj, że leczenie łysienia androgenowego wymaga długoterminowego podejścia – jego celem jest zatrzymanie postępu choroby, a nie całkowite odwrócenie zmian. Jeśli zauważasz objawy łysienia androgenowego, skonsultuj się z dermatologiem, który pomoże dobrać najlepszą terapię do Twojej sytuacji.

Wypadanie włosów po ciąży – dlaczego tak się dzieje?

Zwiększone wypadanie włosów po ciąży związane jest z gwałtowną zmianą w wydzielaniu niektórych hormonów – estrogenów oraz prolaktyny (oba z nich mają ogromny wpływ na kondycję włosów, które rosną zgodnie z naturalnym, fizjologicznym cyklem), które następuje już kilka godzin po porodzie. Dodatkowy stres oraz brak odpowiedniej ilości snu, którego ilość uzależniona jest od małego człowieka, a także brak czasu na regenerację organizmu w początkowym okresie macierzyństwa również przyczyniają się do tego, że dobra kondycja włosów spada czego efektem jest ich wypadanie. Jak długo ten problem może towarzyszyć kobiecie? Ile trwa wypadanie włosów po ciąży [1]?

Ile trwa wypadanie włosów po ciąży?

Zwiększone wypadanie włosów po ciąży na ogół trwa od 6 do 24 tygodni. Należy jednak pamiętać, że dodatkowo występujący czynniki (np. choroby – anemia lub niedoczynność bądź nadczynność tarczycy) mogą spowodować wydłużenie okresu wypadania włosów nawet do 15 miesięcy. Na kondycję włosa i de facto jego wypadanie, wpływ będzie miał także czas karmienia piersią – wspomniana wyżej prolaktyna wpływa bezpośrednio na cykl życia włosa, który zbyt wcześnie przechodzi w fazę spoczynku (dochodzi do zahamowania jego wzrostu) i wypada. Powrót hormonów do poziomu sprzed ciąży trwa do momentu zakończenia karmienia piersią. Czy istnieją suplementy, które wzmocnią włosy po ciąży? Co na wypadanie włosów po ciąży warto kupić z apteki [2]?

Co na wypadanie włosów po ciąży warto kupić z apteki?

”Co Wam pomogło na wypadanie włosów po ciąży” – takie pytanie jest najczęściej zadawanym pytaniem na różnych forach tematycznych. Zanim porada, to najpierw należy odpowiedzieć na pytanie, czy faktyczną przyczyną wypadania włosów nie jest jakaś choroba (skóry głowy lub inna choroba ogólnoustrojowa), bo jeśli tak, to trzeba jak najszybciej ją zdiagnozować, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie farmakologiczne. Jeśli wykluczona zostanie choroba, można wprowadzić szereg postępowań i zwyczajów, które pozytywnie wpłyną na kondycję włosów oraz przyspieszają ich regenerację [2]:

• warto stosować kosmetyki i odżywki zawierające naturalne składniki: ekstrakt z liści brzozy, pokrzywy czy kwiatu rumianku. Do pielęgnacji można włączyć również ampułki do włosów zawierające skoncentrowane składniki aktywne: witaminy i mikroelementy, maski do włosów oraz wcierki, przy pomocy których wykonuje się masaż skóry głowy. Zapewnia to wzmocnienie, odżywienie, a przede wszystkim poprawia ukrwienie skóry;
• ważne jest również to, czym czesane są włosy, w związku z tym zaleca się stosowanie szczotek z naturalnym włosiem lub grzebieni z szerokim rozstawem zębów, które nie będą „wyrywały” włosów; 
• należy zadbać o dietę – warto przyjrzeć się sposobowi odżywiania i stosować zdrowe produkty zawierające w składzie cynk, żelazo, miedź i witaminy z grupy B, oczywiście jeśli ich braki w organizmie będą potwierdzone; 
• na czas wypadania włosów po ciąży warto ograniczyć używanie prostownicy lub lokówki – wszystkie zabiegi z oddziaływaniem ciepła na włosy powodują pogorszenie ich stanu i osłabienie cebulki.

Czy są jakieś dobre preparaty na wypadanie włosów po ciąży?

Preparatów na wzmocnienie włosa, czyli na przyśpieszenie po prostu włosów jest bardzo dużo. Pojawia się zatem pytanie, który produkt wybrać i dlaczego? Na końcu pojawia się również pytanie “Czy ja mogę stosować ten preparat, czy on jest dla mnie szkodliwy?” A jeśli nie ma żadnych przeciwwskazań to warto pamiętać, że czynnikami aktywnymi, na które warto zwrócić uwagę są witaminy z grupy B, przede wszystkim biotyna, a także cynk, selen, jod, siarka, miedź, L-cysteina, krzem, żelazo, a także antyoksydanty (witamina A, E i C). Poniżej przedstawiamy wybrane preparaty na wypadanie włosów po ciąży, które warto rozważyć.

Vitapil Mama, kapsułki twarde

O produkcie

• produkt przeznaczony dla matek karmiących piersią;
• nie zawiera glutenu – odpowiedni dla wegetarian;
• zawiera wszystkie składniki, które są niezbędne do utrzymania lub przywrócenia dobrej kondycji włosów;
• zalecana dawka to 1 kapsułka dziennie w trakcie posiłku.

Biotebal, tabletki

O produkcie

• to produkt zawierający biotynę, czyli witaminę z grupy B;
• preparat zawiera 5 mg biotyny, ale dostępna jest również wersja BIOTEBAL MAX zawierająca 10 mg biotyny w jednej tabletce;
• preparat NIE jest przeznaczony dla kobiet karmiących piersią.

Kerabione Mama, tabletki

O produkcie

•  produkt przeznaczony dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• zalecana dawka to 2 tabletki na dzień w czasie posiłku;
• z wypowiedzi kobiet, zebranych na forach internetowych, wynika, że pierwsze pozytywne efekty widać już po pierwszych 6 tygodniach stosowania preparatu.

Seboradin Oily Hair, ampułki

O produkcie

• dzięki zastosowaniu tego produktu włosy stają się bardziej gęste, mocne i zdrowe;
• dodatkowymi składnikami w tym preparacie jest wyciąg z czarnej rzodkwi, który wzmacnia włosy oraz stymuluje je do wzrostu, a także ekstrakt z ziela dziurawca, który eliminuje swędzenie oraz łagodzi podrażnienia skóry głowy;
• preparat nie obciąża ani nie skleja włosów.

Seboradin Mama, serum do głowy

O produkcie

• produkt przeznaczony do włosów słabych, cienkich, skłonnych do wypadania i przerzedzania się;
• polecany dla kobiet od II trymestru ciąży, karmiących oraz w okresie okołoporodowym;
• produkt należy nanieść na skórę głowy, delikatnie wmasowywać przez 2-3 min i NIE spłukiwać.

Podsumowanie

Łysienie poporodowe, nazywane także telogenowym, dotyka wiele kobiet po porodzie. Włosy w ciąży stają się mocniejsze, gęstsze, są w wyraźnie lepszej kondycji. Niestety ten stan zmienia się zaraz po urodzeniu dziecka i włosy zaczynają wypadać. Często świeżo upieczone mamy wyjmują swoje włosy garściami. Dbając o włosy poprzez stosowanie różnego rodzaju preparatów, nie można zapominać o kondycji całego organizmu, a więc o właściwej, dobrze zbilansowanej diecie oraz piciu dużych ilości wody. Szczególnie polecana jest dieta bogata w warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste oraz ryby.

Colostrum (młodziwo, siara) to pierwsza wydzielina gruczołów ssaków. Jest wytwarzana przez gruczoł mlekowy po porodzie, a sam proces kontrolują hormony takie jak prolaktyna i oksytocyna. Siara stanowi nie tylko pożywienie, ale również stymuluje układ odpornościowy oraz zwiększa ochronę przed różnego rodzaju patogenami. Jest to nieocenione dla rozwijającego się organizmu noworodka. A czym różni się colostrum od mleka dojrzałego? Przede wszystkim zawiera mniej laktozy, a więcej białka, tłuszczu, witamin i minerałów, a także hormonów oraz czynników wzrostu [1].

Laktoferyna natomiast jest jednym ze składników colostrum. To białko, które działa przeciwgrzybiczo, antybakteryjnie i przeciwwirusowo, a także pobudzająco na układ odpornościowy. Co ciekawe, laktoferyna występuje również w wielu innych tkankach i płynach ustrojowych ludzkiego organizmu m.in. w nerkach, trzustce, wątrobie, jelitach, płucach, ślinie, łzach, moczu, osoczu krwi, a nawet w wydzielinie z pochwy oraz w nasieniu [2].

Jak działają colostrum oraz laktoferyna?

Colostrum bydlęce (colostrum bovinum) zawiera bogatą kombinację składników bioaktywnych, które wpływają na rozwój i wzrost organizmu, a także na procesy odpornościowe. Jest to możliwe m.in. dzięki obecności immunoglobulin wspomagających walkę z patogenami, działającej przeciwbakteryjnie laktoferynie, a także cytokinom, które aktywują układ odpornościowy i “rozpoznają” patogeny. 

Szacuje się, że colostrum bydlęce zawiera ponad 20 różnych peptydowych czynników wzrostu (np. IGF, IGE). Czynniki te wpływają na różnicowanie i rozwój komórek, co może być wykorzystywane m.in. w celu regeneracji błony śluzowej jelit. Najwyższe stężenie tych substancji odnotowuje się bezpośrednio po narodzinach, dlatego tak ważne jest, aby colostrum bydlęce było pozyskiwane w ciągu pierwszych godzin po ocieleniu. 

Laktoferyna jest glikoproteiną, która wiąże żelazo. Siara ludzka zawiera znacznie większe stężenie laktoferyny w porównaniu do siary bydlęcej (zawartość w siarze bydlęcej to ok. 10% wartości występującej w siarze ludzkiej). Mechanizm działania laktoferyny opiera się na zwiększaniu wchłaniania żelaza, stymulacji wzrostu komórek jelitowych oraz poprawie procesów odpornościowych. Uważa się także, że laktoferyna wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe m.in. poprzez uniemożliwienie połączenia patogenu z receptorem, który znajduje się na powierzchni komórki gospodarza. To sprawia, że wirus nie jest w stanie przedostać się do wnętrza komórki organizmu człowieka [2,3].

Jakie skutki uboczne ma colostrum i laktoferyna?

Colostrum bovine, czyli siara bydlęca, jest z reguły dobrze tolerowana. Rzadko mogą wystąpić dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha, biegunka czy nudności. Odnotowywano również przypadki skórnych reakcji alergicznych obejmujących m.in. swędzenie, wysypkę lub obrzęk twarzy, języka czy gardła.  Pamiętaj, że stosowanie preparatów zawierających colostrum bydlęce może pobudzać układ odpornościowy. Dlatego jeśli zmagasz się z jakąkolwiek chorobą autoimmunologiczną (np. Hashimoto, chorobą Leśniowskiego-Crohna, autoimmunologicznym zapaleniem wątroby), przed przyjęciem tego typu preparatu, skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym. Istnieje ryzyko, że colostrum może nasilić objawy choroby* [4].

Możliwe skutki uboczne stosowania laktoferyny są podobne do tych wywoływanych przez colostrum. Mogą obejmować problemy jelitowe bądź alergie skórne, jednak występują rzadko i są z reguły przemijające [5].

Kiedy przyjmować colostrum, a kiedy laktoferynę?

Przypuszcza się, że siara bydlęca może być zażywana w celu przeciwdziałania infekcjom układu oddechowego i pokarmowego, poprawy funkcji jelit czy redukcji stanów zapalnych [1,3]. Założenia te są jednak oparte na niewielkiej ilości badań, co wymaga przeprowadzenia kolejnych, bardziej szczegółowych eksperymentów.

Natomiast preparaty zawierające laktoferynę są rekomendowane zarówno w profilaktyce, jak i podczas infekcji. Substancja jest stosowana m.in. w anemii z niedoboru żelaza, przy zbyt niskim poziomie ferrytyny we krwi, w celu regeneracji nabłonka jelit, w terapii przebarwień skórnych (wybroczyn, owrzodzeń żylnych, po zabiegach laserowych i skleroterapii), a także w profilaktyce zakażeń okulistycznych [2,7].

Jak stosować colostrum i laktoferynę?

Dawkowanie danego preparatu ściśle określa producent, jednak w przypadku colostrum zaleca się najczęściej, aby przyjmować ok. 400 mg do maksymalnie 1200 mg na dobę (u dorosłych). Jeśli chodzi o sposób stosowania, część producentów rekomenduje zażywanie colostrum przed posiłkiem (np. na pusty żołądek), a część po posiłku. Przyjmowanie colostrum bovinum po jedzeniu może pozwolić uniknąć problemów żołądkowo-jelitowych, np. wzdęć, biegunki czy nudności. Colostrum ma przynieść optymalne korzyści po kilkumiesięcznym stosowaniu [1,3,6].

Najczęściej zalecana dawka dobowa laktoferyny wynosi ok. 100-400 mg u osób dorosłych (w zależności od produktu). Większość preparatów z laktoferyną stosuje się w czasie jedzenia, a zawartość niektórych z nich możesz wsypać bezpośrednio do ust lub wymieszać z ostudzoną wodą (nie gorącą!). Podobnie jak w przypadku colostrum, zaleca się kilkumiesięczną terapię [2,10].

Colostrum a laktoferyna – co jest bezpieczniejsze?

Preparaty zawierające colostrum lub laktoferynę (bądź połączenie obu tych składników) są z reguły bezpieczne, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest niskie. 

Nie stosuj colostrum bydlęcego jeśli masz uczulenie na mleko krowie. Nie ma to natomiast przeciwwskazań do przyjmowania colostrum przez osoby z nietolerancją laktozy, ponieważ siara bydlęca zawiera niewielką ilość tego cukru [1,3].

Stosowanie u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Ilość danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających colostrum bovinum u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią jest ograniczona. 

Jeśli chodzi natomiast o laktoferynę, Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Żywności uznała ją za substancję bezpieczną w okresie ciąży. Laktoferyna ma zmniejszać ryzyko przedwczesnego porodu, anemii (z niedoboru żelaza) oraz pozytywnie wpływać na mikrobiotę pochwy. Okres karmienia piersią również nie powinien stanowić przeciwwskazania do stosowania laktoferyny, ponieważ związek jest wytwarzany w zwiększonej ilości właśnie w okresie laktacji [8,9].

Jeśli jesteś w ciąży lub karmisz piersią i chcesz zacząć stosować colostrum lub laktoferynę, skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym.

Prowadzenie pojazdów

Preparaty zawierające colostrum bovinum lub laktoferynę nie wywierają bezpośredniego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Interakcje z alkoholem

Choć nie ma zbyt wielu danych dotyczących interakcji colostrum bovinum oraz laktoferyny z alkoholem, nie zaleca się łączenia tych substancji. Alkohol może zmniejszać skuteczność działania suplementów oraz wpływać na ich metabolizm.

Stosowanie u seniorów

Nie ma konieczności zmiany dawkowania u ogólnie zdrowych osób starszych. Jednak zanim rozpoczniesz suplementację, skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym.

Stosowanie przy zaburzeniach czynności nerek i zaburzeniach czynności wątroby

Zarówno choroby nerek, jak i wątroby mogą wpływać na przyswajanie colostrum oraz laktoferyny przez organizm. Jeśli zmagasz się z jakimkolwiek schorzeniem obejmującym te narządy, przed rozpoczęciem stosowania danego preparatu, skonsultuj się z lekarzem.

Dostępność preparatów 

Colostrum bovinum jest najczęściej dostępne w postaci doustnych kapsułek, tabletek, tabletek do ssania, proszku lub zawiesiny doustnej.

Laktoferyna występuje w postaci kapsułek lub saszetek zawierających proszek, który możesz rozpuścić np. w wodzie. Jest również dostępna w formie płynnej – kroplach doustnych oraz ocznych. Co więcej, laktoferynę znajdziesz także w preparatach na skórę.

Jakie są zamienniki colostrum i laktoferyny?

Wśród preparatów zawierających colostrum bovinum można wymienić m.in.:

• Colostrum Genactiv – liofilizowane** colostrum bydlęce (kapsułki: 200 mg, tabletki do ssania: 100 mg, proszek do sporz. zawiesiny doustnej: 500 mg, zawiesina doustna: 500 mg/5 ml);
• Colostrum Laboratoria Natury – colostrum bydlęce standaryzowane na zawartość min. 10% immunoglobulin G i min. 60% związków białka (kapsułki: 210 mg);
• Colostrum Primabiotic – liofilizowane colostrum bydlęce standaryzowane na zawartość min. 40% immunoglobulin G (kapsułki: 400 mg);
• Colostrum Kozie 500 mg – suszona siara kozia z 28-procentową zawartością immunoglobulin (kapsułki: 500 mg).

Przykładowe preparaty zawierające laktoferynę:

• Laktoferyna Pharmabest – zawiera laktoferynę z mleka krowiego (kapsułki: 100 mg, krople: 100 mg/12 kropli, saszetki: 100 mg/1 saszetkę);
• Laktoferyna 100 ASA – laktoferyna z mleka krowiego wzbogacona fruktooligosacharydami (kapsułki: 100 mg);
• Laktoferyna NutroPharma – laktoferyna z mleka krowiego (kapsułki 100 mg);
• Somilux – krople do oczu z laktoferyną liposomalną – działają przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo;
• Keladerm – krem z laktoferyną – wykazuje efekt antyoksydacyjny, rozjaśnia przebarwienia powstałe po zabiegu skleroterapii, laseru naczyniowego, nieablacyjnego oraz laseru po depilacji. 

Podsumowanie

Choć przeprowadzone dotychczas badania mogą sugerować, że kilkumiesięczna suplementacja colostrum bovinum zmniejsza liczbę infekcji górnych dróg oddechowych, a nawet zapobiega zakażeniom wirusem grypy, brak jest wystarczających dowodów na jego rzeczywistą skuteczność. Co więcej, potwierdzenia wymaga również teza związana z pozytywnym wpływem colostrum na szczelność jelit. Jest ona oparta na badaniu, w którym wzięła udział jedynie grupa sportowców. Nie można więc odnieść się w tym kontekście do osób, które nie uprawiają sportu regularnie [11-13].

Laktoferyna (będąca składnikiem colostrum) ma z kolei blokować receptory specyficzne dla patogenu, uniemożliwiając tym samym infekowanie organizmu. Ponadto może hamować wzrost drobnoustrojów, dlatego bywa stosowana podczas infekcji [2,8]. Pamiętaj jednak, że proces “budowania odporności” jest długotrwały. Dlatego jeśli chcesz złagodzić przebieg infekcji i ograniczyć ich ogólną ilość w ciągu roku, konieczna będzie regularna, nawet kilkumiesięczna suplementacja.

*Niektóre źródła podają, że colostrum może wykazywać pozytywny wpływ na niektóre choroby autoimmunologiczne. Wymaga to jednak dalszych badań.

**Liofilizacja to proces otrzymywania suchych produktów w niskich temperaturach, dzięki czemu gotowy preparat zachowuje cenne składniki odźywcze. 

Na rynku dostępne są liczne preparaty bez recepty, które wspomagają laktację. Największą grupą galaktogogów są tzw. herbatki laktacyjne, czyli mieszanki ziołowe do zaparzania. Są to preparaty tradycyjne, których ocena skuteczności opiera się przede wszystkim na wieloletnim stosowaniu. Odnotowano, że w USA sięga po nie 15% kobiet karmiących, a w Norwegii (szczycącej się jednym z najwyższych wskaźników karmienia piersią na świecie) aż 40 % mam. W Polsce  są one również popularne, choć brak dokładnych danych statystycznych. W skład preparatów roślinnych o działaniu galaktogennym wchodzą następujące zioła:

• owoc kopru włoskiego;
• ziele kozieradki;
• niepokalanek mnisi;
• drapacz lekarski (bernardynek);
• szparag lekarski;
• polisacharyd słodu jęczmiennego.

Jak działają preparaty wspomagające laktację?

Ich mechanizm działania polega najprawdopodobniej na blokowaniu receptora dopaminy i tym samym zwiększeniu syntezy i wydzielania prolaktyny przez przedni płat przysadki. Zauważono, że niektóre związki stymulują proliferację komórek gruczołu piersiowego, przez co produkcja mleka może być wydatniejsza.

Dodatkowe składniki herbatek laktacyjnych i ich działanie

Inne składniki herbatek laktacyjnych to: biedrzeniec anyż oraz kminek zwyczajny. Mają one działanie wiatropędne oraz rozkurczowe. Dodatkowo znajduje się w nich także melisa, która działa uspokajająco. Takie komponenty mają łagodzić stres i wewnętrzne napięcie, co jest niezbędne do zapewnienia właściwego przepływu pokarmu. Nie bez znaczenia jest również fakt, że herbatki laktacyjne to dodatkowa porcja płynów, co też poprawia laktację.

Herbata laktacyjna – kiedy można ją pić?

Herbatkę dla mam karmiących możemy pić już od 35. tygodnia ciąży. Kobieta ciężarna może wypijać jedną filiżankę dziennie. Po porodzie można zwiększyć ilość do dwóch, a nawet trzech filiżanek. Jednakże, nie można zapomnieć, że najważniejszą rolę w stymulacji laktacji odgrywa częste przystawianie dziecka do piersi. Jeśli kobieta karmiąca podejrzewa, że produkuje niewystarczającą ilość pokarmu, powinna skontaktować się z doradcą laktacyjnym, który rozwieje wszystkie nasze wątpliwości.

Ranking herbatek na laktację

Na rynku występuje wiele herbatek przeznaczonych dla kobiet karmiących. Poniżej przedstawiamy ranking preparatów, które mogą pobudzić laktację i są dostępne w aptece bez recepty.

Dary Natury Herbatka laktacyjna 

O produkcie

• produkt rolnictwa ekologicznego;
• wykonana z ziół i owoców;
• produkt w postaci saszetek;
• saszetki są biodegradowalne;
• konieczność przechowywania w suchym miejscu.

BOCIANEK Herbatka laktacyjna 

O produkcie

•   naturalne składniki bez konserwantów, sztucznych dodatków;
•   25 saszetek, zapakowanych w biodegradowalną folię;
•   jedyna herbatka, która nie zawiera kopru włoskiego;
• suplement diety.

HiPP Mama Karmiąca Herbatka na Laktację

 O produkcie

•  nie zawiera konserwantów i sztucznych barwników;
• może być stosowana pod koniec ciąży oraz przez cały okres karmienia;
• zioła ze ściśle kontrolowanych upraw ekologicznych;
• nie zawiera cukru.

 Herbata ziołowa na laktację Breastfeeding Tastea Heaven

O produkcie

• 100% naturalnych ziół, w tym min. 50% pochodzenia organicznego, tj. pochodzących z kontrolowanych upraw ekologicznych;
• ziołowa mieszanka, do której zioła są ręcznie zbierane, ręcznie oczyszczane i delikatnie osuszane;
• herbata pełna kwiatów, owoców i liści – niezmielonych w pył i niewysuszonych na wiór;
• bezpieczny dla środowiska skład oraz opakowania pochodzące z surowców nadających się do recyclingu;
• bez sztucznych barwników, aromatów i konserwantów;
• bez składników pochodzenia zwierzęcego – 100 % Vegan friendly;
• bezpieczny dla osób uczulonych na gluten;
• nie zawiera kofeiny;
• bez substancji z roślin modyfikowanych genetycznie;
• przeznaczony do sporządzania ziołowego naparu;
• opracowany i wyprodukowany w Grecji przez studentkę medycyny, aby wspierać ;kobiety, w ich codziennych zmaganiach i problemach.

 Rodzina Zdrowia Herbatka Na Laktację

O produkcie

•  herbatka ziołowa w 100% naturalna;
• produkt w postaci saszetek;
• suplement diety.

Podsumowanie

Herbatki laktacyjne, choć są bezpieczne dla zdrowia dziecka i matki, niemniej jednak należy przestrzegać zaleceń producenta w kwestii dawkowania, ponieważ działanie surowców roślinnych jest bowiem zawsze wielokierunkowa.

Endometrioza – co to jest?

Endometrioza wywodzi się od greckiego „endon”- wewnętrzny i „metra”- macica, jest zbiorem komórek przypominających te, które normalnie można znaleźć tylko w macicy, w szyjce macicy i w jajnikach. Endometriozę definiuje się jako występowanie błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Komórki endometriozy najchętniej zajmują otrzewną: wyściela jamę brzuszną i większość narządów wewnętrznych znajdujących się poniżej przepony oraz jajniki. Chętnie zagnieżdża się także na lub w pęcherzu moczowym i jelicie. Choroba ta w dość rzadkich przypadkach występuje tam, gdzie nikt by się jej  nie spodziewał: w płucach, żuchwie, w opuszkach palców, w mięśniu brzuchatym, w nosie, a nawet mózgu. Endometriozę wykryto już wszędzie w ciele, za wyjątkiem serca i kręgosłupa.

Jak przemieszczają się komórki endometrium?

Przypuszcza się, że komórki endometrium są niczym komórki rakowe, które rozchodzą się po organizmie za pomocą układu limfatycznego i krwiobiegu, co może tłumaczyć powstawanie ognisk endometriozy w bardzo odległych lokalizacjach.

Jakie są objawy endometriozy?

Podstawowy objaw endometriozy to ból: przewlekły, występujący stale lub cyklicznie, często w postaci silnego bólu miesiączkowego lub bólu podczas współżycia. W miarę rozwoju choroby dolegliwości bólowe nasilają się i przybierają postać przewlekłego bólu w obrębie miednicy mniejszej. Jednocześnie dołączają się, z różnym nasileniem, objawy współistniejące.

Jakie są przyczyny endometriozy?

Przyczyny endometriozy nie są do końca wyjaśnione i ewoluują od zmian anatomicznych do zaburzeń immunologicznych, endokrynologicznych czy też genetycznych.

Ziołolecznictwo jako alternatywna metoda leczenia endometriozy

Ziołolecznictwo to kolejna część medycyny alternatywnej. Metoda powszechnie stosowana, aby zapobiegać i leczyć poszczególne choroby, a endometrioza jest tego przykładem. Istnieje wiele preparatów roślinnych, które można stosować w leczeniu dolegliwości endometrialnych. Celem tej metody jest:

• zmniejszenie dolegliwości bólowych;
• poprawa krążenia w miednicy mniejszej;
• eliminacja produktów procesu zapalenia;
• utrzymanie równowagi hormonalnej;
• wspieranie wątroby, dzięki czemu lepiej rozkłada ona estrogeny.

Z szerokiego wachlarza ziół w leczeniu endometriozy ma zastosowanie tylko kilka.

Jakie zioła na endometriozę można stosować?

Niepokalanek pospolity (Vitex agnus casus) określany jest normalizatorem stężeń hormonów. Zmniejsza stężenie prolaktyny, zwiększa wydzielanie progesteronu w fazie lutealnej, czego efektem jest zmniejszenie dolegliwości o charakterze zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Ma on także działanie estrogenne, które wykorzystuje się w łagodzeniu dolegliwości menopauzalnych. Przy endometriozie stosowany jest również w leczeniu niepłodności, kiedy podejrzewa się nadmiar prolaktyny. Surowcem są dojrzałe jagody zebrane pod koniec jesieni i wysuszone.

Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennia) znany jako olej z wiesiołka to źródło wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6 (GLA i LA). Oba te składniki są bardzo ważne w leczeniu endometriozy. Stanowią niezbędny element diety przeciwzapalnej, ponieważ są potrzebne do produkcji PGE1 (prorostaglandyny o charakterze przeciwzapalnym). Dodatkowo regulują gospodarkę hormonalną, regulują cykl miesięczny, łagodzą bolesne, problematyczne miesiączki,  zmniejszają PMS i pomagają w zajściu w ciążę. Jest to roślina, która rośnie dziko na terenie Ameryki Południowej, surowcem są ciemne, drobne nasiona roślin, z których uzyskuje się olej.

Mniszek lekarski (Taraxacum) powszechnie stosowany w łagodzeniu obrzęków i opuchlizny. W łagodzeniu dolegliwości towarzyszących endometriozie wykorzystuje się jego działanie moczopędne, które niweluje zjawisko przekrwienia w miednicy mniejszej. Występuje w postaci herbaty z kwiatu mniszka lekarskiego.

Dzięgiel chiński (Angelica sinesis) jest zalecany w leczeniu bólów miesiączkowych, bólów brzucha, zaparć, anemii, zatem wszystkich dolegliwości charakterystycznych dla endometriozy. Zawiera duże ilości witaminy B₁₂ i kwasu foliowego. Zawiera także  kwas ferulowy, co daje działanie przeciwzapalne i analgetyczne. 

Kalina śliwolistna (Viburnum prunifolium) i kalina koralowa (Viburnum opulus) obie rośliny są pomocne w łagodzeniu objawów bólowych ze względu na obecność kwasu salicylowego. Ekstrakty z kory mają działanie przeciwskurczowe, uspokajające, przeciwbólowe i przeciwkrwotoczne.

Tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis) od setek lat wykorzystywana jest w medycynie chińskiej. Związki występujące w tarczycy bajkalskiej mają silne działanie przeciwzapalne (porównywalne do ibuprofenu), przeciwbakteryjna (szczególnie na bakterie Gram-dodatnie), przeciwgrzybiczne (zwłaszcza na Candida albicans), przeciwwirusowe i przeciwalergiczne.

Przywrotnik pospolity (Alchemilla vulgaris) i liście malin regulują gospodarkę hormonalną. Szczególnie przewrotnik wykazuje działanie podobne do gestagenu i przy łagodnej endometriozie może nawet być stosowany profilaktycznie w celu uniknięcia nawrotu choroby.

Jak zrobić ziołową herbatę na endometriozę?

Przepis na herbatę na endometriozę według dr Engelsing. Składniki są następujące:

• krwawnik pospolity;
• nawłoć pospolita;
• skrzyp polny;
• przywrotnik pospolity;
• melisa;
• liście maliny;
• pięciornik gęsi.

Przygotowanie: Wymieszaj zioła w równych proporcjach. Zalej około 2 łyżek stołowych mieszanki gorącą, niegotującą się wodą i odstaw na 10 minut pod przykryciem. Dziennie wypijaj dwie do trzech filiżanek herbatki.

Wyciągi z zielonej herbaty i winogron na endometriozę

Wykazano, że te herbaty mogą zatrzymać rozwój endometriozy, ponieważ hamują między innymi proces powstawania nowych naczyń krwionośnych. Poza tym działają przeciwzapalnie i chronią przed przerzutami

Podsumowanie

Endometrioza wymaga podejścia nie tylko od strony fizycznej: ruch, suplementacja, zdrowe odżywianie, wszelkie naturalne sposoby wspomagające zdrowie kobiety często w połączeniu z medycyną konwencjonalną, ale i emocjonalnej opanowanie stresu i wypracowanie zdrowszego podejścia do życia, w tym swojej kobiecości, od strony psychicznej. Przedstawione zioła mogą wspomóc leczenie endometriozy. Wiele z nich ze względu na swoje silne właściwości przeciwzapalne stanowi cenne uzupełnienie diety przeciwzapalnej. Jednak należy pamiętać, aby stosowanie ziół w połączeniu z farmakoterapią  zawsze skonsultować z lekarzem.

Naturalne lub syntetyczne substancje pobudzające laktację są określane jako galaktogogi. Zdecydowana ich większość zwiększa produkcję hormonu pobudzającego produkcję mleka, czyli prolaktyny. Stres, niewłaściwa technika przystawiania dziecka do piersi lub zbyt wczesne urodzenie dziecka, może powodować u kobiet niedobór pokarmu. W takich przypadkach pomocne mogą być niektóre zioła, np.: koper włoski, kozieradka, mniszek lekarski, dzika róża, rutwica lekarska czy drapacz lekarski [1].

Słód jęczmienny stosowany na laktacje –  ile w tym prawdy?

Badania z lat 80-tych poprzedniego wieku udowodniły, że spożycie piwa (słodu jęczmiennego) powoduje wzrost poziomu prolaktyny, a co za tym idzie, zwiększa laktację. Za samo pojawienie się efektu laktogennego odpowiada słodowanie ziaren jęczmienia, a nie proces jego fermentacji. Z tego względu pobudzać laktację, będzie również piwo bezalkoholowe. Podczas procesu słodowania uaktywniają się enzymy, które rozkładają zmagazynowaną w ziarnie zapasową skrobię i białka, a powstające w tym procesie polisacharydy zwiększają syntezę prolaktyny. Dodatkowo, β-glukany i pektyny, które są składnikami ścian komórkowych jęczmienia, regulują ekspresję genu prolaktyny, co również zwiększa produkcję prolaktyny [2,3].

Piwo Karmi na laktację – czy jest bezpieczne?

Należy pamiętać, że nie ustalono bezpiecznej dawki alkoholu dla kobiet w ciąży ani karmiących. Jego spożycie należy bezwzględnie unikać. Z tego względu jedyną alternatywą jest piwo bezalkoholowe albo suplementy diety zawierające słód jęczmienny. Trzeba jedynie pamiętać,  że w niektórych piwach dopuszczonych do obrotu jako bezalkoholowe, stężenie alkoholu może wynosić nawet 0,5%. Brak jest natomiast udokumentowanych skutków ubocznych stosowania słodu jęczmiennego. Istnieje za to przeciwwskazanie do jego stosowania. Nie powinien być spożywany przez osoby cierpiące na celiakię, ponieważ w ziarnie jęczmienia znajduje się gluten [1,3].

Jakie produkty oprócz piwa zawierają słód jęczmienny?

Wiele rodzajów piw bezalkoholowych zawiera słód jęczmienny np. Karmi. Oprócz tego, niewielką ilość słodu jęczmiennego zawierają również inne produkty spożywcze, takie jak np. paluszki, płatki kukurydziane, pieczywo, słodyczy czy lody. Jeśli jednak zależy nam na wsparciu laktacji, najlepszym wyborem będą sprawdzone preparaty na bazie słodu jęczmiennego dostępne w aptece [1].

Słód jęczmienny na laktację: jak stosować? Przegląd preparatów z apteki

W aptekach można znaleźć gotowe preparaty ze słodem jęczmiennym przeznaczone specjalnie dla kobiet karmiących, które zawierają go znacznie więcej niż piwo.

Femaltiker Plus wsparcie laktacji, proszek w saszetkach

Pharma Dot Lactofem proszek, saszetki

Lactosan MAMA proszek do rozpuszczania w saszetkach

Podsumowanie

Słód jęczmienny jest dobrym składnikiem pobudzającym laktację u kobiet karmiących piersią. O ile nie zaleca się w tym celu spożywać piwa alkoholowego, to alternatywą są piwa zawierające 0% alkoholu. Najlepszą opcją są jednak preparaty dostępne w aptece zawierające słód jęczmienny. Najczęściej zawierają one również inne składniki pomocne podczas karmienia piersią.

Hiperlaktacja to stan nadprodukcji mleka przez kobiety. Co możemy rozumieć przez nadprodukcję mleka? Generalnie to sytuacja, w której gruczoły mleczne produkują taką ilość pożywienia, które przekracza zapotrzebowanie zdrowych noworodków. Dzienne spożycie mleka przez dzieci różni się, ale średnio uznaje się, że jest to od 450 do 1200 ml dobowo. Wartości ponad tą skalę określa się mianem hiperlaktacji. Poniżej przedstawiamy również inne objawy hiperlaktacji:

• Nadmierny rozrost piersi podczas ciąży.
• Ciągłe lub częste uczucie pełności piersi.
• Ból piersi lub sutków.
• Przeciekania mleka.
• Nawracające zapalenie piersi lub blokada przewodów mlecznych [1].

Czym jest hiperaktywny wypływ pokarmu?

Oprócz samego szybkiego napełniania się piersi mlekiem objawem hiperlaktacji może być hiperaktywny wypływ pokarmu. Jak sama nazwa wskazuje to sytuacja, w której dochodzi do zbyt intensywnego wypływania pokarmu z gruczołu piersiowego. Jest to oczywiście problematyczne dla matki, ale również niekomfortowe i niebezpieczne dla dziecka. Jak dziecko reaguje na szybki wypływ mleka [1]?

Jeśli matka cierpi na hiperaktywny wypływ pokarmu, to warto zwrócić uwagę na zachowanie dziecka podczas karmienia. Możemy wtedy obserwować:

• Nadmierny przyrost masy ciała.
• Niepokój podczas karmienia piersią i trudności w prawidłowym odruchu ssania.
• Częsty kaszel, dławienie się i zachłystywanie się pokarmem.
• Brak chęci i odmowa karmienia piersią.
• Problemy żołądkowo-jelitowe, np. nadmierne gazy, wzdęcia, odbijanie się, refluks żołądkowo-przełykowy, zielone stolce) [1].

Co może być przyczyną hiperaktywnego wypływu mleka?

Jakie są przyczyny hiperlaktacji?

Przyczyny hiperlaktacji mogą być zróżnicowanie. Czasami wpływa na to zachowanie matki, a czasami może być to objaw poważniejszych chorób. Do najczęstszych przyczyn hiperaktywnego wypływu pokarmu należą:

• Nadmierna samostymulacja produkcji mleka, rozumiana jako zbyt częste używanie laktatorów pomiędzy karmieniem dziecka.
• Nadużywanie suplementów diety i ziół, które pobudzają laktację (głównie ze słodem jęczmiennym i koprem włoskim, np. Femaltiker Plus i Lactosan fix).
• Zbyt długi czas przeznaczony na karmienie. Karmienie przez określoną ilość czasu (np. 15, 20 minut), a nie tyle ile potrzebuje dziecko [2].

Przyczyny szybkiego wypływu mleka mogą leżeć u podstaw zaburzeń w układzie hormonalnym:

• Nadprodukcja prolaktyny. Może być wynikiem nadmiernej stymulacji sutków przez laktatory lub zbyt częste karmienie.
• Nadmierne wydzielanie oksytocyny [2].

Co robić przy hiperlaktacji?

Blokowanie karmienia

Jedną z porad w przypadku nadmiernej produkcji mleka jest zastosowanie karmień zblokowanych (ang. block feeding). Chodzi o to, aby naturalnie zmusić organizm do wytworzenia inhibitora laktacji. Dzieje się, to gdy pierś jest pełna w pokarm przez około 3 do 6 godzin. Schemat blokowania pokarmu wygląda następująco:

1. Około godzinę przed planowanym karmieniem dziecka należy opróżnić pierś, np. laktatorem. Po tej czynności nie karmimy już tą piersią.
2. Karmienie dziecka należy przeprowadzać tylko jedną piersią.
3. Proces blokowania powinien trwać od 3 do 6 godzin. W tym czasie karmimy tylko jedną piersią.
4. Po bloku niekarmienia należy powtórzyć operację dla drugiej piersi.
5. Proces możemy powtarzać przez kilka dni [1,2].

Preparaty ziołowe na hiperlaktację

Jeśli problem nie został rozwiązany, to należy wdrożyć inne metody. Przy niewielkim problemie warto rozpocząć od stosowania ziół na hiperlaktację.

Na hiperlaktację stosuje się herbatki z szałwii lekarskiej. Około 3 g wysuszonym liści szałwii zalewa się 200 ml wrzątku. Powinno zastosować się najmniejszą działającą dawkę, gdyż część substancji może przejść do mleka. Jeśli nie osiągnie się efektu, to kolejną dawkę powinno się przyjąć po około 12 godzinach [2].

Inne zioła, które stosuje się przy szybkim wypływie mleka to:

• Ekstrakt z liści jaśminu stosowany bezpośrednio do masażu piersi.
• Niepokalanek zwyczajny i pietruszka zwyczajna stosowane doustnie.

Uważa się, że powyższe zioła zmniejszają poziom prolaktyny. Warto zaznaczyć, że większość dowodów na takie działanie na bardzo mały poziom istotności statystycznej bądź nie ma ich wcale.

Leki na zmniejszenie produkcji mleka

Jednym z leków bez recepty, który stosuje się do zmniejszenia produkcji mleka, jest pseudoefedryna (Apselan, Sudafed). Zwykle stosuje się dawkę od 30 do 60 mg dwa razy na dobę. Lek powinien być podawany przez jak najkrótszy czas – najlepiej doraźnie. Wykazano, że 60 mg pseudoefedryny może zmniejszyć produkcję mleka nawet o około 20%. Lek może być stosowany jedynie po wyraźnym wskazaniu lekarskim [1,3].

Kolejną metodą jest leczenie z użyciem estrogenów w tabletkach antykoncepcyjnych. Taką terapię powinno wprowadzić się nie wcześniej, jak w 6. tygodniu po porodzie. Zmniejszenie produkcji mleka obserwuje się po około tygodniu leczenia [1,4].

Jeśli powyższe terapie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, to należy wprowadzić agonistów dopaminy: bromokryptynę (Bromocorn) lub kabergolinę (Dostinex) [1,2].

Kabergolinę podaje się w dawce 0,25 mg. Jeśli nie ma efektu, to dawkę ponawia się po 3 dniach. W przypadku dalszego braku reakcji można zwiększyć dawkę do 0,5 mg co 3 do 5 dni.
Inny schemat terpaeutyczny obejmuje stosowanie 0,25 mg kabergoliny co 12 godzin przez 1 dzień. Po stosowaniu leku przez kolejne 5 dni nie powinno się karmić piersią [1,2].

Bromokryptynę podaje się w schemacie 0,25 mg raz dziennie przez 3 dni [1].

Czy nawał pokarmu to hiperlaktacja?

Podczas karmienia piersią można się spotkać z określeniem nawał pokarmu? Co to jest nawał pokarmu i czy jest to objaw hiperlaktacji?

Nawał pokarmu to naturalny stan, który pojawia się najczęściej między 3 a 6 dobą po porodzie. To stan nadprodukcji pokarmu, który nie jest tożsamy z hiperlaktacją. Przy nawale pokarmu kobieta może mieć bolesne i obrzmiałe piersi [5].

Jak radzić sobie z nawałem pokarmu? W tym okresie zalecane jest częstsze karmienie dziecka. Niestety piersi mogą i tak ulec przepełnieniu. Wtedy zaleca się odciąganie pokarmu, ale w niewielkich ilościach. Nie można ich całkowicie opróżniać. Po karmieniu można stosować zimne okłady na piersi, aby przynieść ulgę bolącym i opuchniętym gruczołom [5].

Nawał mleczny najczęściej trwa kilka dni (do 5 lub 7 dni). Jeśli problem z nadmierną produkcją pokarmu trwa dłużej, to należy skontaktować się z lekarzem lub położną [5].

Bóle piersi dzielone są na:

• Mastalgię cykliczną – występuje u ok. 70% pacjentek skarżących się na ból sutków. Pojawienie się oraz natężenie bólu uzależnione jest od fazy cyklu miesiączkowego.
• Mastalgię niecykliczną – to dolegliwości niezależne od cyklu menstruacyjnego, występują zazwyczaj przed jak i po menopauzie.
• Bóle spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie układu kostno-stawowego ściany klatki piersiowej – to bóle bez związku z cyklem miesiączkowym, występują u kobiet powyżej 40 r.ż., stanowią pochodną choroby stawów mostkowo-żebrowych i mostkowo-obojczykowych.

Używa się różnych terminów na określenie dolegliwości bólowych piersi, m.in.: mastalgia, mastodynia i mastopatia.

Ból piersi przed okresem – mastalgia cykliczna

Ten rodzaj bólu dotyczy najczęściej kobiet w wieku reprodukcyjnym. Mastalgia cykliczna występuje częściej niż mastalgia niecykliczna. Kobiety określają ją jako bardzo uciążliwą i mającą wpływ na codzienność. Zaburza koncentrację, sen i życie seksualne.

Główną przyczyną bolących piersi przed okresem są zaburzenia w równowadze hormonalnej, polegające na podwyższeniu poziomu estrogenu oraz obniżeniu progesteronu. U pacjentek z bólami piersi zbadano również podwyższony poziom prolaktyny.

Bóle pojawiają się zwykle w fazie lutealnej cyklu menstruacyjnego. Niektóre kobiety czują ból tuż przed miesiączką, a inne nawet tydzień przed okresem. Ból powinien ustąpić w dniu pojawienia się krwawienia, ale zdarza się, że piersi bolą podczas miesiączki.

Jak wygląda ból piersi przed okresem?

Bóle piersi zazwyczaj są obustronne, rozsiane. Najczęściej zlokalizowane w górnych zewnętrznych kwadrantach piersi. Opisywane przez kobiety jako kłujące, przeszywające, rwące, wywołujące uczucie ciężkości, czasem nawet z promieniowaniem do barku lub łopatki. Do tego towarzyszy uczucie tkliwości i bolesności brodawek sutkowych. Czasem może dojść nawet do niewielkiego mlekotoku.

Jakie są przyczyny bólu piersi przed okresem, czyli mastalgii cyklicznej?

Etiologia bólu piersi jest wieloczynnikowa i nie do końca poznana. Najczęstsze czynniki ryzyka to:

• ucisk na gruczoły sutkowe poprzez źle dopasowany biustonosz,
• otyłość ( BMI powyżej 30kg/m²⁾,
• nadmierne spożycie soli,
• stres (zwłaszcza pourazowy),
• wysiłek fizyczny,
• depresja,
• zaburzenia lękowe,
• nadużywanie alkoholu,
• inne zespoły bólowe o niewyjaśnionej etiologii, np. fibromialgią, zespołem przewlekłego bólu miednicy i zespołem jelita drażliwego. 

W jaki sposób zmniejszyć ból piersi przed miesiączką?

Istnieje kilka sposobów, które mogą złagodzić dolegliwości bólowe.

Zmiana diety

Warto przejść na dietę o małej zawartości tłuszczu, za to obfitującą we włókna (chleb pełnoziarnisty, warzywa i fasola). Dodatkowo warto spożywać nasiona lnu i owoce niepokalanka. Spożywanie w diecie nasion lnu traktuje się jak leczenie pierwszego rzutu. Są one bogatym źródłem fitoestrogenów. Mają silne działanie przeciwestrogenowe. Z kolei niepokalanek zawiera składniki, które powodują zahamowanie uwalniania prolaktyny. Ma on również modelujący wpływ na układ podwzgórzowo-przysadkowy.

Dbanie o masę ciała

Ważne jest zachowanie odpowiedniej wagi. U kobiet otyłych zrzucenie kilku kilogramów może zmniejszyć dolegliwości w obrębie sutków i skłonność do występowania guzków. Tkanka tłuszczowa u kobiet spełnia funkcję dodatkowego gruczołu hormonalnego, wytwarzającego i gromadzącego estrogen. Gdy jest jej za dużo, w organizmie może krążyć więcej estrogenu niż potrzeba. Komórki, z których zbudowane są gruczoły piersiowe, są bardzo wrażliwe na wpływ hormonów.

Witaminy

Należy jeść pokarmy obfitujące w witaminę C, wapń, magnez oraz witaminy z grupy B. Witaminy te regulują proces wytwarzania prostaglandyny E, która z kolei hamuje wpływ prolaktyny, czynnika aktywizującego tkankę sutków.

Ograniczenie soli

Należy zmniejszyć spożywanie soli na 7-10 dni przed kolejną miesiączką. Dobrym pomysłem będzie rezygnacja ze słonych przekąsek i fast foodów.

Stosowanie zimna

Czasami po prostu pomaga przyłożenie do piersi dłoni uprzednio schłodzonych w zimnej wodzie.

Stosowanie ciepła

W innych przypadkach lepsze jest ciepło, ulgę przynosi nagrzewanie poduszką elektryczną lub workiem z ciepłą wodą czy też ciepła kąpiel albo natrysk. Czasem najlepsze rezultaty daje naprzemienne stosowanie zimna i ciepła.

Zastosowanie masażu piersi

Delikatny, samodzielnie wykonywany masaż, może przynieść ulgę. Proponowana metoda masażu piersi polega na namydleniu piersi i okrężnych ruchach palcami na małych obszarach skóry, a następnie uciskaniu sutków całymi dłońmi, najpierw w głąb, a potem do góry.

Odpowiednio dopasowany biustonosz

Zalecane są biustonosze z usztywnieniem. Taki stanik zapobiega nadmiernemu napinaniu włókien nerwowych. Czasem pomaga też zakładanie stanika na noc.

Popularne leki przeciwbólowe

Można stosować <a href=”https://leki.pl/poradnik/najmocniejszy-lek-przeciwbolowy-pyralgina-paracetamol-czy-ketonal/”>leki przeciwbólowe, paracetamol oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen. Rekomenduje się także miejscowe użycie żelu zawierające diklofenak.

Kiedy udać się do lekarza? Co może niepokoić?

Warto udać się do lekarza w następujących sytuacjach:

• kiedy boli tylko jedna pierś bądź w jednej z nich ból jest bardziej nasilony,
• bólowi towarzyszy wyczuwalny guzek lub grudka w piersi,
• zmiany wyglądu gruczołu sutkowego lub wyciek jakiejkolwiek treści z brodawki sutkowej,
• ból wydłuża się i nie jest związany z cyklem miesiączkowym.

Podsumowanie

Każda kobieta przynajmniej raz w życiu ma nieszczęście doświadczać bólu piersi. Ból piersi jest jednym z najczęstszych objawów skłaniających kobiety do wizyt w poradniach ginekologicznych i onkologicznych. Szacuje się, że ok. 80 % kobiet w pewnych okresach życia skarży się na bóle sutków, z tego aż 30% odczuwa uciążliwe, trwające powyżej 5 dni dolegliwości.

Mimo iż jest to powszechna dolegliwość, nie ma jednoznacznego wyjaśnienia jej przyczyny, brakuje również schematów określających  optymalne leczenie. Ból piersi przed miesiączką niekoniecznie musi być związana z wahaniami hormonów. Może natomiast towarzyszyć stanom zapalnym piersi czy nawet nowotwór piersi. Dlatego lepiej to sprawdzić!

Jak zatrzymać laktację naturalnie? Poznaj domowe sposoby

Istnieje lokalny mechanizm, który bezpośrednio w gruczole mlecznym kontroluje produkcję pokarmu. Proces ten jest uruchamiany w wyniku przepełnienia piersi i rozumienie niniejszego mechanizmu jest pomocne podczas hamowania laktacji bez zastosowania leków. Pozostawienie pokarmu w piersiach powoduje nagromadzenie się zwrotnego inhibitora laktacji (ang. Feedback Inhibitor of Lactation, FIL), którego wysokie stężenie hamuje syntezę i wydzielania pokarmu. Natomiast całkowite opróżnienie piersi powoduje spadek stężenia FIL i tym samym daje sygnał dla organizmu, że trzeba znowu produkować mleka.

Należy stopniowo obniżać produkcję mleka poprzez częściowe opróżnianie piersi, co pozwoli zmniejszyć dolegliwości związane z przepełnieniem, ale jednocześnie utrzymać podwyższony poziom FIL. Sposób odciągania (odciąganie ręczne, laktator mechaniczny), częstotliwość czy jego długość są sprawą indywidualną, zależą od objętości produkowanego pokarmu, czasu, który upłynął od chwili porodu,  oraz od efektywności odciągania. Jednorazowe odciąganie powinno trwać na tyle długo, by rozluźnienie piersi przyniosło ulgę, ale na tyle krótko by nie opróżniać piersi całkowicie. Z każdym kolejnym dniem matka powinna wydłużać przerwy między kolejnymi odciągnięciami, ale nie pomijać ich. Oto przykładowy schemat: w pierwszej dobie odciąganie ok. 5 minut co 4-5 godzin, w drugiej 3-5 minut odciągania co 6 godzin, a w kolejnych czterech dobach  czas i odstępy dostosowane do pojawienia się uczucia dyskomfortu.

Dodatkowo stosowanie zimnych okładów zmniejsza dolegliwości związane z przepełnieniem piersi oraz nie powoduje uszkodzeń. Nie zaleca się bandażowania piersi a celu zahamowania laktacji ze względu na występowanie takich powikłań jak bolesność i obrzęk.

Jakie leki hamują laktację? Co kupisz w aptece?

Błyskawiczne zakończenie laktacji nigdy nie jest dobre, biorąc pod uwagę zarówno stronę mamy jak i samego dziecka. Jednak istnieją takie przypadki, w których proces ten musi się odbyć natychmiastowo. W takiej sytuacji najskuteczniejsze są produkty farmakologiczne – leki. Te działania można podejmować wyłącznie po odpowiednich konsultacjach z lekarzem, który przepisze konkretne leki, po które należy sięgnąć.

Leki na receptę hamujące laktację

Najczęstsze leki hamujące laktacje przepisywane na receptę to:

• Bromergon, tabletka 2,5 mg- lek, który zawiera czynną bromokryptynę, która wpływa hamująco na wydzielanie prolaktyny, hormonu wytwarzanego w przysadce mózgowej. Zaleca się stosować w następującym schemacie dawkowania: 2,5 mg w ciągu pierwszych trzech dni, a następnie 2,5 mg 2 razy dziennie przez 14 dni.

Istnieją doniesienia o występowaniu psychozy poporodowej po podaniu bromokryptyny w celu zahamowania laktacji u osób, które nie miały wcześniej żadnych zaburzeń psychicznych. Personel medyczny sprawujący opiekę nad kobietami po porodzie powinien być świadomy ryzyka występowania psychiatrycznych skutków ubocznych. Ma to szczególne znaczenie dla kobiet przeżywających silny stres oraz żałobę. Zdaniem Hale’a, w związku z występowaniem szeregu skutków ubocznych podczas stosowania bromokryptyny, bezpieczniejsza wydaje się kabergolina.

• Dostinex, tabletka 0,5 mg- lek, który zawiera czynną kabergolinę. Stosuje się w ramach zahamowania laktacji, zaburzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny, w tym zaburzeniach miesiączkowania. W celu zahamowania laktacji we wczesnym okresie po porodzie stosuje się dawkę 0,25 mg 2 razy dziennie doustnie przez 2 dni.

Działania niepożądane występują u 14% karmiących kobiet, są to głównie: niedociśnienie ortostatyczne i senność. Tolerancja tego leku jest lepsza, jeśli przyjmuje się go podczas posiłku. Leku nie podaje się kobietom z wadą zastawki i z nadciśnieniem poporodowym.

Mimo niepodważalnych korzyści stosowania kabergoliny, prawdopodobnie w związku z wysoką ceną, preparat ten jest znacznie rzadziej stosowany. Koszt jednego opakowania kabergoliny to wydatek rzędu 115 zł. Dla porównania cena 1 opakowania bromokryptyny to koszt 3,20 zł (R).

Leki bez recepty na zatrzymanie laktacji

Tabletki hamujące laktację bez recepty:

• Antilactin, kapsułka zawiera 900 mg liści szałwii w postaci wyciągu. Szałwia lekarska, powszechnie znana ze swych właściwości hamujących laktację i redukujących samoistne wycieki pokarmu. Takie właściwości szałwia zawdzięcza swojemu mechanizmowi działania, zbliżonemu do mechanizmu działania estrogenów, które odpowiadają za proces laktacji u kobiety. To dlatego wyciąg z szałwii wpływa na ograniczenie oraz zahamowanie procesu laktacji.

Wyciąg z liści szałwii na laktacje:

• hamuje nadmierną laktację u karmiących matek;
• pomaga zredukować samoistny wyciek mleka;
• wspomaga zakończenie procesu laktacyjnego.

Czy warto konsultować się ze specjalistą, gdy chcę przestać karmić piersią?

Przed podjęciem decyzji o zatrzymaniu laktacji, warto skonsultować się z lekarzem lub położną, którzy będą w stanie dostarczyć bardziej spersonalizowanych porad i informacji. Każda kobieta ma swoje indywidualne potrzeby i sytuację, dlatego ważne jest uzyskanie fachowej opinii od profesjonalistów medycznych. Dzięki temu można podejść do procesu zatrzymania laktacji w sposób dostosowany do siebie i zapewnić sobie odpowiednie wsparcie i opiekę zdrowotną.

Zatrzymanie laktacji — objawy. Co może wystąpić czy hamowaniu produkcji mleka?

Kiedy dochodzi do zatrzymania laktacji, mogą towarzyszyć temu różne objawy. Niektóre powszechne objawy, które matka może doświadczać podczas zaprzestania karmienia piersią, to:

1. Wysięk mleka: Pierś może być wypełniona, ciężka i niekomfortowa w miarę zmniejszania się produkcji mleka.
2. Przeciekanie mleka: Nawet po odstawieniu dziecka od piersi, niektóre matki mogą czasami doświadczać sporadycznego przeciekania mleka z piersi.
3. Ból i tkliwość: Może wystąpić dyskomfort lub ból w piersiach z powodu zgromadzonego mleka.
4. Zmiany nastroju: Hormonalne zmiany podczas odstawiania dziecka od piersi czasem mogą prowadzić do wahania nastrojów lub uczucia smutku.

Zakończenie karmienia. Jak może wpłynąć na matkę?

Zatrzymanie laktacji to proces fizjologiczny związany z końcem karmienia piersią. Jednak odbywa się to także w sferze emocjonalnej i psychologicznej matki, co czasami prowadzi do trudnych i nieprzyjemnych doświadczeń. Matka może odczuwać na przykład żal, smutek, poczucie straty, depresję lub poczucie winy, gdy decyduje się na zaprzestanie karmienia piersią. Często kobiety frustrują się, gdy nie są w stanie kontynuować karmienia piersią, a przyczyną może być brak wydzielania mleka lub stan zdrowia dziecka, który uniemożliwia mu pobieranie pokarmu.

Ponadto, zatrzymanie laktacji może wpłynąć na związek matki z dzieckiem. Wraz z końcem karmienia piersią i brakiem bliskiego kontaktu podczas karmienia, kobieta może odczuwać trudności w budowaniu więzi emocjonalnej z dzieckiem. Niekiedy zdarza się, że kobiety czują się pozbawione sensu i doznają poczucia porażki, co z kolei może mieć wpływ na ich samopoczucie i relacje z bliskimi.

W takim przypadku zalecane jest skorzystanie z pomocy specjalisty, takiego jak psycholog czy doradca laktacyjny. Głównym zadaniem takiej osoby będzie udzielenie wsparcia emocjonalnego i ogólnej pomocy w dostosowaniu się do nowej sytuacji. Pomoc psychologa może obejmować kwestie zmiany myślenia wokół karmienia piersią, radzenie sobie z negatywnymi emocjami oraz podjęcie próby budowania bliskiej relacji z dzieckiem w inny sposób.