Osteoporoza to choroba, w której kości stają się cieńsze, bardziej kruche i podatne na złamania. Wyobraź sobie zdrową kość jak gęstą gąbkę – w osteoporozie przestrzenie w tej “gąbce” powiększają się, a cała struktura traci na wytrzymałości [1,2]. Dlatego nawet niewielki upadek może spowodować złamanie. Choroba ta, a dokładniej złamanie będące jej konsekwencją, może dotknąć co drugą kobietę i co piątego mężczyznę po 50. roku życia, rozwijając się często bezobjawowo, aż do momentu pierwszego złamania [3]. Właśnie dlatego osteoporozę nazywa się “cichą chorobą” – niszczy kości niezauważalnie przez wiele lat. Dlaczego nasze kości tracą wytrzymałość i czy da się temu jakoś zaradzić? Zaraz wszystko wyjaśnimy.

Co powoduje osteoporozę i kto jest najbardziej zagrożony? 

Wapń stanowi fundament naszych kości – aż 99% wapnia w organizmie znajduje się właśnie w kościach i zębach, tworząc ich twardą strukturę. Gdy nie dostarczamy wystarczającej ilości wapnia z dietą, organizm “pożycza” go z kości, aby utrzymać niezbędny poziom tego pierwiastka we krwi (potrzebny do pracy mięśni, w tym serca oraz układu nerwowego). Długotrwałe “pożyczanie” prowadzi do osłabienia kości i zwiększa ryzyko osteoporozy [1,3]. Co jeszcze może wpłynąć na szybsze pojawienie się tej choroby? Uważa się, że osteoporoza rozwija się, gdy równowaga między budowaniem a niszczeniem tkanki kostnej zostaje zaburzona [4]. Nasze kości przez całe życie podlegają ciągłej przebudowie – stare komórki są usuwane, a nowe powstają [3]. Problem pojawia się, gdy proces niszczenia przeważa nad budowaniem.

Inne czynniki ryzyka to: 

• wiek (zwłaszcza po 50. roku życia lub złamanie po 40. roku życia) [3,5];
• płeć żeńska (kobiety po menopauzie tracą masę kostną szybciej z powodu spadku estrogenów) [3]; 
• drobna budowa ciała [5]; 
• niedobór wapnia i witaminy D w diecie [3]; 
• brak aktywności fizycznej [3]. 

Dlatego odpowiedni wapń na kości i rozważna suplementacja są kluczowe zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu osteoporozy. Podstawą powinno być dbanie o prawidłową dietę, a jeżeli nie możemy zapewnić odpowiedniej ilości wapnia z dietą, możemy uzupełnić dietę lekami z wapniem.

Gdzie jest najwięcej wapnia? Poznaj produkty bogate w wapń! 

Zawsze warto rozpoczynać uzupełnianie wszelkich niedoborów od zmian w diecie. Najlepszym źródłem wapnia jest zbilansowana dieta. Produkty mleczne są najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia – szklanka mleka (250 ml) dostarcza około 300 mg wapnia, plasterek żółtego sera (30 g) około 200 mg, a kubeczek jogurtu (150 g) około 250 – 280 mg [1,12]. Jeśli spożywasz 3-4 porcje nabiału dziennie, prawdopodobnie pokrywasz swoje zapotrzebowanie na wapń.

Dla osób, które nie tolerują laktozy lub z innych powodów unikają nabiału, dobrymi źródłami wapnia są: ryby z jadalnymi ościami (sardynki, szprotki), zielone warzywa liściaste (jarmuż, brokuły), nasiona fasoli, migdały oraz fortyfikowane produkty, jak mleka roślinne czy soki z dodatkiem wapnia [1,6,12,13]. Jednak nie zawsze da się wszystko dostarczyć z diety. Co wtedy zrobić?

Jakie leki z wapniem warto wybrać? 

Jeśli nie jesteś w stanie pokryć zapotrzebowania na wapń z diety, to nie jest powód do zmartwień. Warto rozważyć wtedy przyjmowanie dobrego wapnia na kości i stawy, np. w formie kapsułek. Jakie cechy mają najlepsze kapsułki lub tabletki na wzmocnienie kości? Dobry wapń na osteoporozę to taki, który jest dobrze przyswajalny! A co to znaczy? Na rynku dostępne są różne preparaty wapnia, ale najlepiej sięgać po węglan wapnia, bo ma największą ilość elementarnego wapnia, czyli tego, które potrzebne jest naszemu organizmowi. Przyjmując węglan wapnia dostarczamy aż 40% elementarnego wapnia, względem jego masy (cytrynian dostarcza tylko około 20%) [1]. A ile wapnia powinna przyjmować dorosła osoba? Warto zapamiętać, że dziennie powinno się przyjmować 1000 mg wapnia (mężczyźni od 51. do 70. roku życia) lub 1200 mg (mężczyźni powyżej 70. roku życia i kobiety powyżej 50. roku życia). Dla młodszych dorosłych odpowiednia ilość to 1000 mg na dobę. [3,5,6]. 

O czym jeszcze pamiętać przy osteoporozie? 

Dobry wapń na kości i stawy to jedno, ale warto pamiętać jeszcze o innych rzeczach, aby jak najlepiej wzmocnić kości. Witamina D jest niezbędnym partnerem wapnia w budowaniu zdrowych kości. Jedna z metaanaliz wykazała, że osoby suplementujące witaminę D oraz wapń miały nawet 15% mniejsze ryzyko złamań kości, co w przypadku osteoporozy jest bardzo znaczące [8]. Bez odpowiedniej ilości witaminy D organizm może wchłaniać znacznie mniej wapnia z diety, nawet jeśli spożywasz go dużo. Przy dużych niedoborach witaminy D może być wchłaniane jedynie 10%-15% wapnia [9]! Witamina D pomaga wchłaniać wapń w jelitach, reguluje jego poziom we krwi oraz uczestniczy w procesie mineralizacji kości [10]. Głównym źródłem witaminy D jest jej synteza w skórze pod wpływem promieni słonecznych (UVB). Niestety, od października do końca kwietnia w Polsce nasłonecznienie jest zbyt słabe, by zapewnić odpowiednią ilość witaminy D naszemu organizmowi [14]. Źródła pokarmowe witaminy D są ograniczone – najwięcej znajdziemy jej w tłustych rybach morskich, tranie, żółtkach jaj i wątróbce [13-15]. Ze względu na ograniczoną syntezę skórną i niewielką ilość witaminy D w żywności, większość Polaków ma jej niedobory. Co w takim razie zrobić?

Rozwiązaniem jest również suplementacja, która jest powszechnie zalecana, szczególnie w miesiącach jesienno-zimowych. Zalecane dawki dla dorosłych to zwykle od 1000 j.m do 2000 j.m. dziennie [6,14]. Dla starszych osób, z racji obniżonej skórnej syntezy witaminy D, ryzyka niedożywienia lub zaburzonych metabolizmem witaminy D, zaleca się przyjmować od 2000 j.m do 4000 j.m. witaminy D na dobę przez cały rok [14]. Właściwa suplementacja witaminy D jest kluczowa, jeśli szukasz skutecznego rozwiązania co na wzmocnienie kości.

Czy dobry wapń i witamina D na osteoporozę wystarczą?

Prawidłowa suplementacja w postaci dobrego wapnia na kości i stawy, i witaminy D jest niezbędna, ale warto zadbać także o ostatnią ważną rzecz. O czym mowa? Regularna aktywność fizyczna to jeden z najskuteczniejszych sposobów na utrzymanie kości w dobrej formie. Podobnie jak mięśnie, kości wzmacniają się pod wpływem obciążeń. Najlepsze dla zdrowia kości są ćwiczenia z obciążeniem własnego ciała, które zmuszają kości do pracy przeciwko grawitacji: spacery, marsze, nordic walking, bieganie, taniec, tenis, wchodzenie po schodach. Równie ważne są ćwiczenia oporowe, które rozwijają siłę mięśni i również stymulują kości: trening z ciężarkami lub z taśmami oporowymi, ćwiczenia na maszynach siłowych, pompki, przysiady. Badania pokazują, że tego typu aktywność może zwiększyć gęstość mineralną kości lub spowolnić jej utratę u osób w średnim i starszym wieku [11].

Podsumowanie

Odpowiednia suplementacja wapnia jest kluczowa, gdy dieta nie pokrywa dziennego zapotrzebowania (1000-1200 mg dla dorosłych). Dobry wapń na osteoporozę powinien zawierać łatwo przyswajalną formę, jak węglan wapnia. Preparaty najlepiej przyjmować w dawkach podzielonych z posiłkami, co zwiększa wchłanianie. Dla skutecznego wzmocnienia kości suplementacja wapniem powinna być zawsze połączona z witaminą D, która zwiększa jego przyswajanie nawet trzykrotnie. Osoby po złamaniach, seniorzy i kobiety po menopauzie szczególnie potrzebują takiego wsparcia. Pamiętajmy jednak, że same tabletki na wzmocnienie kości po złamaniu nie zastąpią kompleksowego podejścia – aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i unikanie używek są równie ważne dla zdrowia kośćca.

Wapń to jeden z najważniejszych minerałów w naszym organizmie, który pełni kluczową rolę nie tylko w budowie kości i zębów, ale także w wielu procesach życiowych. Prawie 99% wapnia znajduje się w naszych kościach i zębach, co zapewnia im twardość i wytrzymałość [1,2]. Pozostała część krąży we krwi i tkankach, gdzie bierze udział w skurczach mięśni i naczyń krwionośnych, przewodzeniu impulsów nerwowych, działaniu enzymów i funkcjonowaniu hormonów [1]. Nasz organizm bardzo dokładnie reguluje poziom wapnia we krwi. Jeśli nie dostarczamy go wystarczająco dużo z dietą, zaczyna pobierać go z kości, co z czasem prowadzi do ich osłabienia i może skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi [1]. Jakie objawy powinny być dla nas sygnałem do niepokoju? Kiedy możemy podejrzewać, że nasz organizm ma zbyt mało wapnia?

Objawy niedoboru wapnia – co musisz wiedzieć? 

Niedobór wapnia (hipokalcemia) może długo rozwijać się bez wyraźnych objawów [2]. Często pierwsze symptomy pojawiają się dopiero, gdy nasze kości są już znacznie osłabione. Do najczęstszych objawów niskiego poziomu wapnia należą skurcze, mrowienie i drętwienie (zwłaszcza w dłoniach, stopach oraz wokół ust) [2]. Warto zaznaczyć, że hipokalcemia jest zaliczana do czynników ryzyka takich chorób, jak nadciśnienie, miażdżyca lub zwyrodnienie stawów, dlatego warto dbać o prawidłowy poziom tego związku we krwi [3]. Zanim przejdziemy do dobrych sposobów na to, jak uzupełnić wapń, to dowiedzmy się, dlaczego tego wapnia nam brakuje. Jakie są przyczyny niedoboru wapnia?

Jakie są najczęstsze przyczyny niedoboru wapnia?

Najczęstszą przyczyną niedoboru wapnia jest po prostu zbyt mała ilość tego pierwiastka w codziennym jadłospisie. Niektóre badania szacują, że nawet połowa globalnej populacji może mieć niewystarczającą ilość wapnia w diecie [1]! Osoby, które spożywają mało produktów bogatych w wapń (np. unikają nabiału i nie zastępują go innymi źródłami), są narażone na stopniowe uszczuplanie zapasów wapnia w organizmie. Równie istotnym czynnikiem jest niedobór witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia z jelit. Bez odpowiedniego poziomu witaminy D nawet dieta bogata w wapń może okazać się niewystarczająca, ponieważ organizm nie będzie w stanie go wykorzystać [4].

Niektóre schorzenia układu pokarmowego, takie jak celiakia czy nieswoiste zapalenia jelit, znacząco utrudniają przyswajanie wapnia z pożywienia [4]. W takich sytuacjach nawet prawidłowa dieta może nie dostarczać organizmowi wystarczającej ilości tego pierwiastka. Długotrwałe przyjmowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów czy inhibitorów pompy protonowej) również może sprzyjać obniżeniu poziomu wapnia [2,4]. Wiek i zmiany hormonalne także wpływają na gospodarkę wapniową – wraz z wiekiem nasz organizm gorzej wchłania wapń z pokarmu. Kobiety po menopauzie są jedną z najbardziej zagrożonych grup niedoborem wapnia. Z uwagi na spadek poziomu estrogenów i związane z tym szybsze ubytki wapnia z kości, u około 30% kobiet w wieku postmenopauzalnym rozwija się osteoporoza [2,5]. Dlatego panie (jak i panowie) w tym okresie życia powinny szczególnie dbać o dietę bogatą w wapń oraz witaminę D, a także o regularną aktywność fizyczną [6].

Nie można zapomnieć także o najmłodszych! Dzieci i młodzież w okresie intensywnego wzrostu mają duże zapotrzebowanie na wapń do budowy szkieletu [7]. Niewystarczająca podaż tego pierwiastka może skutkować niższą szczytową masą kostną, co zwiększa ryzyko osteoporozy w późniejszym życiu [8]. A co z ciężarnymi? Kobiety w ciąży i karmiące piersią również potrzebują więcej wapnia, ponieważ jest on niezbędny do prawidłowego rozwoju szkieletu dziecka, a później jest wydzielany z mlekiem matki [7]. Pamiętajmy też o seniorach! Seniorzy, ze względu na gorszy apetyt, mniej zróżnicowaną dietę i słabsze wchłanianie wapnia, także powinni zwrócić szczególną uwagę na jego podaż. Co możemy zrobić, aby zapobiegać niedoborom wapnia?

Jak wybrać dobry lek z wapniem?

W idealnym świecie wystarczyłoby spożywać odpowiednią ilość pokarmów bogatych w wapń i problem niedoboru wapnia byłby rozwiązany. Jednak nie zawsze jest to takie proste. Czasami warto sięgnąć po sprawdzone leki z wapniem. Co zyskujemy dzięki nim? Dostarczamy organizmowi dokładną porcję wapnia a dodatkowo wiemy w jakiej występuje formie, dzięki temu mamy pewność, co do jego wchłaniania. Z tego względu możemy bezpiecznie uzupełnić niedobory i dostarczyć tyle wapnia, ile potrzebujemy – bez ryzyka przedawkowania.

Leki z wapniem dostępne bez recepty to rozsądny sposób na uzupełnienie niedoborów wapnia. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających wapń, często w połączeniu z witaminą D. Czy wybór odpowiedniego produktu ma znaczenie? Oczywiście! To co najważniejsze to fakt czy mamy do czynienia z lekiem, czy z suplementem. Zawsze warto wybierać leki, bo są to produkty sprawdzone i przebadane, a dodatkowo mamy pewność co do ilości składnika czynnego i jego jakości. Druga kwestia to ilość i rodzaj wapnia. Jak pewnie się domyślasz wapń wapniowi nie równy. Jedna forma to cytrynian wapnia. Jego przyswajalność nie zależy od pH żołądka – można go przyjmować niezależnie od posiłku. pH żołądka ma natomiast wpływ na przyswajalność węglanu wapnia. Ta forma powinna być przyjmowana razem z posiłkiem, aby zwiększyć jej przyswajalność. Przyjmowanie na czczo będzie mniej efektywne niż po posiłku [9]. A ile tego wapnia nam potrzeba? Średnie dzienne zapotrzebowanie dla dorosłego to około 1000 mg do 1200 mg [10]. Z tego względu warto wybierać leki z dużą zawartością jonów wapnia, aby łatwo uzupełnić niedobory.

Czy dieta pełna wapnia to zawsze najlepszy wybór?

Dobrym sposobem na uzupełnienie wapnia jest zbilansowana dieta bogata w produkty zawierające ten pierwiastek. Nabiał (mleko, jogurty, kefiry, sery) to najbogatsze naturalne źródła wapnia – szacuje się, że w populacji krajów zachodnich, np. USA ok. 72% wapnia w diecie pochodzi właśnie z nabiału [2]. Jeśli nie możesz spożywać nabiału, sięgaj po inne produkty bogate w wapń, takie jak ryby z drobnymi ośćmi (sardynki, szprotki), które są doskonałym źródłem tego pierwiastka – porcja około 80 g sardynek w oleju to aż około 300 mg wapnia [2].

Warzywa zielonolistne (jarmuż, brokuły) również zawierają sporo wapnia o dobrej przyswajalności. Przykładowo 1 szklanka ugotowanego jarmużu dostarcza około 100 mg wapnia [2]. Rośliny strączkowe, orzechy i nasiona (migdały, sezam, chia, fasola, soja i produkty sojowe) zawierają umiarkowane ilości wapnia, ale mogą stanowić istotne uzupełnienie jego puli w diecie [2]. Na rynku dostępne są także produkty wzbogacane w wapń – napoje roślinne (np. „mleko” sojowe, migdałowe), płatki śniadaniowe czy pieczywo. Zawsze warto przeczytać etykietę, aby sprawdzić zawartość wapnia w takich produktach.

Teoria brzmi pięknie, ale nie zawsze mamy możliwość, aby dostarczyć wymaganą ilość wapnia z diety. Co wtedy zrobić? Rozwiązaniem może być włączenie dodatkowej suplementacji preparatami z wapniem. Pamiętajmy, aby leki i suplementy z wapniem przyjmować najlepiej po konsultacji lekarskiej lub farmaceutycznej, stosując się do zaleconego dawkowania i tylko wtedy, kiedy jest to potrzebne.

Podsumowanie

Aby skutecznie zapobiegać niedoborom wapnia, pamiętaj o pięciu podstawowych zasadach. Po pierwsze, dbaj o codzienną dietę bogatą w wapń – spożywaj nabiał lub jego zamienniki, warzywa liściaste, orzechy, ryby z ośćmi i produkty wzbogacane w wapń. Po drugie, zapewnij sobie odpowiedni poziom witaminy D – bez niej nawet wapń z diety czy suplementów się nie wchłonie. Po trzecie, bądź aktywny fizycznie – regularne ćwiczenia stymulują kości do wzmacniania się i pomagają utrzymać wapń w organizmie. Po czwarte, unikaj czynników osłabiających kości, takich jak palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu czy duże ilości kofeiny i soli. Po piąte, rozważ stosowanie leków z wapniem i suplementację witaminy D w razie potrzeby, zawsze konsultując to z lekarzem lub farmaceutą. Profilaktyka niedoborów wapnia to inwestycja w przyszłość. Silne kości i zdrowe zęby w młodości oznaczają lepszą jakość życia na starość, mniejsze ryzyko złamań osteoporotycznych i utrzymanie samodzielności.

Czy magnez wpływa na pracę serca? Zdecydowanie tak. Magnez wpływa na układ sercowo-naczyniowy w wielu aspektach. Przede wszystkim chroni przed arytmią, nadciśnieniem tętniczym i zawałem serca. Oprócz potasu to jeden z najważniejszych pierwiastków potrzebnych do prawidłowej pracy serca. Magnez to pierwiastek szczególnie istotny dla pobudliwości nerwowo-mięśniowej (działa przeciwnie do wapnia). Zmniejsza pobudliwość mięśnia sercowego, zapobiegając niedoborom tlenu i arytmii. Z tego względu pacjenci często pytają, jaki magnez brać przy nadciśnieniu, jaki magnez wybrać przy kołataniu serca albo po prostu – jaki magnez jest najlepszy. Tego wszystkiego dowiecie się z naszego artykułu. Najpierw dowiedzmy się, do czego może prowadzić jego niedobór [1]. 

Czy niedobór magnezu jest groźny?

Zmniejszenie stężenia tego pierwiastka we krwi nazywane jest hipomagnezemią. Stan ten powoduje „ucieczkę” potasu z komórek, prowadząc do hipokaliemii, czyli obniżenia poziomu potasu. Obniżony poziom magnezu zaburza także syntezę i wydzielanie parathormonu (PTH), wywołując hipokalcemię (niedobór wapnia). To wszystko brzmi zawile i skomplikowanie, ale sedno problemu jest następujące. Hipokaliemia i hipokalcemia powodują zaburzenia pracy serca i objawy przedstawione poniżej [1]. 

Jakie są objawy niedoboru magnezu?

Niedobory magnezu występują stosunkowo często i mogą uwidaczniać się w postaci różnych symptomów. Do najczęstszych objawów niedoboru magnezu należą między innymi:

• ból w klatce piersiowej – z powodu niewystarczającej ilości tego pierwiastka dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych. Jeśli skurczą się tętnice wieńcowe, zaopatrujące mięsień sercowy w tlen, pojawia się silny, gniotący ból za mostkiem;
• nadciśnienie tętnicze;
• kołatanie serca – przedwczesne pobudzenia nadkomorowe i komorowe, migotanie przedsionków, a w skrajnych przypadkach częstoskurcz komorowy.

Magnez na serce jest potrzebny. To już wiemy. Ile potrzeba tego pierwiastka, aby najważniejszy narząd naszego organizmu działał poprawnie?

Jaka jest zalecana dawka magnezu na dzień?

Dobowe zapotrzebowanie na magnez zależy od wieku, płci i aktualnego stanu organizmu. Zgodnie z aktualnymi normami zalecane dzienne spożycie (RDA) magnezu dla dorosłych mężczyzn wynosi 420 mg, a dla kobiet 310-320 mg. Wyższe zapotrzebowanie mają dorastające dziewczęta (360 mg, czyli więcej niż dorosłe kobiety) oraz kobiety w ciąży – do 400 mg na dobę [2].

Tymczasem badania epidemiologiczne przeprowadzone w Polsce w ramach Narodowego Programu Zdrowia wykazały, że przeciętne spożycie magnezu wśród dorosłych Polaków wynosi 309 mg na dobę, przy czym mężczyźni przyjmują z dietą średnio 338 mg, a kobiety 279 mg magnezu dziennie. Niedostateczne spożycie tego składnika stwierdzono u ponad połowy osób w wieku 19-64 lata (53%), a w grupie wiekowej powyżej 65 lat problem ten dotyczył aż 70% badanych [2]. Oznacza to, że uwzględniając typową dietę, przeciętny Polak powinien uzupełniać dziennie około 80 mg magnezu, a Polka około 40 mg, aby pokryć zalecane dzienne zapotrzebowanie.

Jaki jest najlepszy magnez na kołatanie serca?

Dostępność preparatów z magnezem jest olbrzymia. Niestety jakość wielu z nich pozostawia sporo do życzenia. Zawsze warto zwrócić uwagę na to, ile jonów magnezowych zawiera dany preparat oraz w postaci jakiego związku występuje. Warto zwrócić uwagę czy jest zarejestrowany jako suplement diety, czy jako lek.

Co do form magnezu – często zdarza się, że tańsze suplementy zawierają w swoim składzie tlenek magnezu. Nie rozpuszcza się on w wodzie, więc jego przyswajalność jest znikoma, a właściwie żadna. Najlepszy magnez powinien mieć postać soli organicznej (np. mleczanu magnezu, jak w leku Magvit B6). To wysoko przyswajalne związki magnezu, tak samo jak chlorek magnezu, który zaliczany jest do związków nieorganicznych.

Warto jednak pamiętać, że sama forma chemiczna to nie wszystko, kluczowe znaczenie ma również to, gdzie w przewodzie pokarmowym magnez zostanie uwolniony. Ze względu na to, że głównym miejscem wchłaniania magnezu jest jelito cienkie (a konkretnie jelito czcze), szczególnie warto zwrócić uwagę na tabletki dojelitowe. Są one pokryte specjalną otoczką, która nie rozpuszcza się w kwaśnym środowisku żołądka, a dopiero w jelicie cienkim, dzięki czemu praktycznie cała dawka magnezu trafia tam, gdzie jego wchłanianie jest najefektywniejsze. Dla porównania, w przypadku zwykłych tabletek powlekanych, do jelita cienkiego dociera zaledwie ok. 16% przyjętej dawki. Dodatkowym atutem tabletek dojelitowych jest to, że nie podrażniają błony śluzowej żołądka, co ma szczególne znaczenie dla osób z problemami żołądkowymi, np. chorobą wrzodową [3,4].

Jaki najlepszy magnez wybrać z apteki?

Preparaty z magnezem na nadciśnienie, kołatanie serca i arytmię nie różnią się zazwyczaj niczym od zwykłych leków czy suplementów z magnezem. Jeśli chodzi o to, jaki magnez przy nadciśnieniu warto wybrać, to należy skupić się na dodatkowych składnikach. Naturalnym środkiem, który w bardzo niewielkim stopniu obniża ciśnienie, jest głóg. Jaki magnez kupić na kołatanie serca? Wśród najpopularniejszych można wyróżnić te przedstawione poniżej.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zmęczenie, stres, osteoporoza, nadpobudliwość, niewydolność serca, zaburzenia snu, ból mięśni, niedobór magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienie tętnicze.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy warto brać magnez przy nadciśnieniu?

Jeśli zastanawiasz się, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać i czy w ogóle warto go stosować, to już odpowiadamy na pytanie. Niedobory magnezu mogą powodować problemy z pracą serca i podwyższenie ciśnienia krwi. Z tego względu warto dbać o jego prawidłowe stężenie. Jaki magnez stosować przy nadciśnieniu? Najlepiej wybierać tabletki lub kapsułki z formami organicznymi zarejestrowane jako lek. Jeśli stosujesz leki na nadciśnienie, to musisz uważać na potas, który czasami znajduje się w preparatach z magnezem. Przy niektórych jego suplementacja jest wskazana, przy niektórych nie. Omów to z lekarzem lub farmaceutą. Możesz wybrać też magnez z głogiem, który dobrze wpływa na serce, ale pamiętaj, że to nie zastąpi leków na nadciśnienie.

Czy magnez obniża tętno?

Jak zostało już wcześniej powiedziane, niedobory magnezu mogą spowodować kołatanie serca i arytmię. Czy magnez obniża tętno? Nie jest to pierwiastek, który wyraźnie zmniejszy nam szybkość bicia serca, ale jego niedobór może rozregulować pracę narządu, co może objawiać się, np. podwyższonym tętnem. Z tego względu suplementacja magnezu jest odpowiednia dla osób z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz chcącymi działać prewencyjnie. A jak dokładnie niedobór magnezu wpływa na pracę serca?

Która z arytmii jest typowa dla niedoboru magnezu?

Niedobór magnezu określany jako hipomagnezemia może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym migotania przedsionków oraz częstoskurczu komorowego. Te arytmie są wynikiem wpływu magnezu na równowagę elektrolitową i funkcję mięśnia sercowego, ponieważ pierwiastek ten stabilizuje błony komórkowe i wspiera działanie kanałów jonowych. Typowymi objawami mogą być kołatanie serca i przyspieszone bicie serca. Leczenie obejmuje suplementację magnezu, która może znacząco poprawić stan pacjenta [5].

Podsumowanie

Magnez odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, dlatego warto wiedzieć, jaki magnez na kołatanie serca wybrać. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do arytmii, w tym migotania przedsionków, które jest jedną z typowych arytmii związanych z niskim poziomem magnezu. Regularna suplementacja pomaga nie tylko zapobiegać takim problemom, ale również wspierać leczenie nadciśnienia – odpowiedź na pytanie, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać, wskazuje na leki lub suplementy w formie soli organicznych. Choć magnez nie wpływa bezpośrednio na obniżenie tętna, jego niedobór może skutkować zaburzeniami, które zwiększają puls, dlatego warto go stosować także prewencyjnie. Wybierając najlepszy preparat, warto zwrócić uwagę na skład i przyswajalność. Takie formy jak mleczan czy cytrynian będą najbardziej skuteczne. Dzięki właściwej suplementacji można zadbać o serce, unikając poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Wapno, to potoczne i często stosowane przez pacjentów określenie dla rozpuszczalnych w wodzie preparatów z wapniem. Jest to pierwiastek chemiczny (Ca) będący ważnym składnikiem zębów, kości czy tkanki łącznej. Bierze on również udział w krzepnięciu krwi. Zbyt mała ilość wapnia w organizmie może być przyczyną wielu problemów zdrowotnych, takich jak krzywica, osteoporoza, zaburzenia pracy serca czy mięśni. Dodatkowo niedobór wapnia może sprzyjać skłonności do reakcji alergicznych, wysypek skórnych lub egzemy [1].

Wapno do picia – na co pomaga? 

Głównym powodem stosowania wapna musującego jest niedobór wapnia (hipokalcemia), który może wynikać np. z nieprawidłowej diety, palenia papierosów czy nadużywania alkoholu. Zwiększone zapotrzebowanie na wapń występuje w przypadku złamań kości oraz zapobiegania wystąpienia osteoporozy. Może on być także pomocny przy zatruciach niektórymi metalami ciężkimi. Nie zostały jednocześnie potwierdzone badaniami naukowymi twierdzenia, że wapń pomaga w przypadku objawów alergii. Może za to zmniejszyć skuteczność działania niektórych leków przeciwalergicznych, dlatego nie jest zalecane jego stosowanie w tych sytuacjach [1,2].

Wapno do picia dla dorosłych – przykładowe preparaty 

Większość preparatów wapnia do picia w postaci tabletek musujących jest dostępna tylko dla dorosłych. Mogą one zawierać samo wapno lub dodatki, takie jak witamina C. W przypadkach niedoboru tego pierwiastka u dorosłych jest to dobry i wygodny sposób na jego szybkie uzupełnienie. 

Calcium + witamina C, tabletki musujące

Calcium Teva, tabletki musujące

Calcium Sandoz Forte, tabletki musujące

Wapno do picia dla dzieci – przegląd preparatów 

W przypadku dzieci najlepszym wyborem są syropy. Po pierwsze z reguły zawierają mniej szkodliwych substancji dodatkowych, dodatkowo dzieci są bardziej przyzwyczajone do wypicia łyżki syropu, niż szklanki wody z rozpuszczoną tabletką wapna. Nie bez znaczenia jest również fakt, że większość tabletek musujących jest dostępna tylko dla dorosłych.

Calcium Hasco Allergy, syrop

Calcium Sanosvit, syrop bananowy

Jaki wapń wybrać? Podsumowanie

Wapń do picia występuje w dwóch głównych postaciach – syropy i tabletki musujące. Syropy są zdecydowanie bardziej polecane dzieciom, a tabletki musujące dorosłym. Przy wyborze preparatu należy w szczególności zwrócić uwagę na zawartość składników pomocniczych, takich jak substancje słodzące, aromaty czy barwniki. Warto również zastanowić się czy potrzebne są dodatkowe substancje, takie jak witamina C.

Drżenie mięśni to mimowolne, rytmiczne skurcze włókien mięśniowych, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie. Choć u niektórych osób występują jedynie epizodycznie (np. po wysiłku czy stresie), u innych stają się przewlekłym objawem chorób neurologicznych. Drżenie najczęściej dotyczy rąk i nóg, przez co może przeszkadzać w precyzyjnych czynnościach, takich jak pisanie czy jedzenie. Mechanizm nie jest do końca poznany, ale wiąże się z zaburzeniami w pracy układu nerwowego, w tym układu GABA-ergicznego odpowiedzialnego za hamowanie nadmiernych pobudzeń neuronów.

Leczenie drżenia mięśni

Podstawą jest identyfikacja przyczyny. Jeśli źródłem są leki lub toksyny, konieczna bywa zmiana terapii. W przypadku chorób neurologicznych stosuje się m.in.:

• propranolol – zmniejsza nasilenie drżeń;
• prymidon i gabapentyna – leki przeciwpadaczkowe stabilizujące układ nerwowy;
• klonazepam – benzodiazepina łagodząca objawy, stosowana krótkotrwale;
• lewodopa – lek stosowany głównie w chorobie Parkinsona.

Witaminy i składniki wspierające układ nerwowy

Choć suplementy nie zastąpią leczenia przyczynowego, mogą wspomagać prawidłowe funkcjonowanie neuronów i zmniejszać nasilenie objawów. Istnieje wiele suplementów na drżenie mięśni w aptekach. Wiele z nich zawiera jedynie pojedyncze składniki uzupełniające dietę w witaminy i inne substancje wspomagające pracę układu nerwowego. Ciekawe rozwiązanie stanowią produkty (np. Revitanerw), które są preparatami wieloskładnikowymi i zawierają komplet potrzebnych składników, które omawiamy poniżej:

• witaminy z grupy B (B1, B2, B3, B5, B6, B12) – uczestniczą w przewodnictwie nerwowym i syntezie neuroprzekaźników. Ich niedobory często nasilają drżenia;
• kwas alfa-liponowy (ALA) – silny antyoksydant, chroniący neurony przed stresem oksydacyjnym i wspierający pracę mitochondriów;
• kwas gamma-linolenowy (GLA) – wspomaga regenerację osłonek mielinowych, które odpowiadają za prawidłowe przewodzenie impulsów nerwowych;
• witamina E – chroni komórki nerwowe przed wolnymi rodnikami, działa neuroprotekcyjnie;
• selen – silny antyoksydant, który wspiera działanie witaminy E i wzmacnia ochronę komórek układu nerwowego.

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku oraz .

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęstsze przyczyny drżenia mięśni

• przemęczenie i stres – nadmierny wysiłek, brak snu czy przewlekłe napięcie psychiczne nasilają objawy;
• niedobory witamin i minerałów – brak magnezu, potasu, wapnia czy witamin B1 i B6 zaburza przewodnictwo nerwowe;
• zaburzenia metaboliczne – np. hipoglikemia, hipokalcemia czy encefalopatia wątrobowa;
• choroby neurologiczne – m.in. choroba Parkinsona, SLA, stwardnienie rozsiane, choroba Huntingtona;
• leki i substancje – sterydy, antydepresanty, hormony tarczycy, lit, niektóre leki przeciwpadaczkowe oraz kofeina mogą prowokować drżenie

Choroby przebiegające z drżeniem mięśni

Drżenie mięśni może być jednym z objawów poważniejszych schorzeń – najczęściej choroby Parkinsona, ale także choroby Wilsona, Alzheimera czy choroby Huntingtona. Zdarza się również przy polineuropatiach i niedoborach witaminy B12.

5 porad dla osób z drżeniem mięśni

1. Ogranicz kofeinę, alkohol i niektóre leki bez konsultacji – mogą nasilać objawy.
2. Ćwicz regularnie – aktywność fizyczna poprawia koordynację mięśni.
3. Wprowadź techniki relaksacyjne – joga, medytacja i oddech redukują stres.
4. Dostosuj otoczenie – ułatwienia codziennych czynności zmniejszają dyskomfort.
5. Stosuj zdrową dietę – bogatą w witaminy z grupy B, antyoksydanty (wit. E, selen) i zdrowe tłuszcze (GLA, omega-3).

Podsumowanie

Drżenie mięśni to objaw, którego nie należy lekceważyć, ponieważ może być zarówno efektem zmęczenia, jak i poważnej choroby neurologicznej. Leczenie wymaga dobrania odpowiednich leków i wsparcia specjalisty, ale ważną rolę odgrywa także styl życia i dieta. Witaminy z grupy B, kwas alfa-liponowy, witamina E, selen oraz kwas gamma-linolenowy mogą wspomagać pracę układu nerwowego i poprawiać komfort życia. Regularna aktywność, techniki relaksacyjne oraz unikanie czynników nasilających objawy to dodatkowe elementy profilaktyki i terapii.

Wrota zakażenia przecinkowcem cholery stanowi droga pokarmowa — zakazić możemy się poprzez przypadkowe spożycie zanieczyszczonej wody (także nieprzegotowanej) lub żywności (mającej wcześniej styczność ze skażoną wodą, np. owoce morza). Bezpośrednie zakażenia międzyludzkie są raczej rzadkie. 

Bakterie (a właściwie uwalniane przez nie enterotoksyny) “atakują” przewód pokarmowy, wywołując ostrą biegunkę ze stolcem niezawierającym domieszki krwi i śluzu, ale opisywanym jako “woda pozostała po gotowaniu ryżu o specyficznym, rybim zapachu”. Co ciekawe, chorzy zwykle nie skarżą się na dolegliwości bólowe ze strony brzucha. Objawem współistniejącym są często drżenia mięśniowe (bez gorączki), a także wymioty, które wraz z biegunką mogą doprowadzić do odwodnienia i postępującego wycieńczenia chorego. W skrajnych przypadkach utrata płynów (spowodowana ostrą biegunką) może przekroczyć nawet jeden litr na godzinę! Nieleczone, ciężkie objawy cholery mogą doprowadzić do śmierci zakażonego nawet w ciągu kilkunastu godzin [1].

Czy cholera jest uleczalna?

Choć zakażenie przecinkowcem cholery może być potencjalnie śmiertelne, szacuje się, że u ok. 80% chorych objawy w ogóle nie występują, zaś u pozostałych 20% choroba ma przebieg łagodny lub umiarkowany do ciężkiego. Nieleczone, ciężkie zakażenie przecinkowcem cholery może doprowadzić do skrajnego wycieńczenia i w konsekwencji śmierci chorego. Najbardziej niebezpieczne są oczywiście zaburzenia elektrolitowe, które postępują wraz ze znaczną utratą płynów. W wyniku tego dochodzi do rozwoju hipokaliemii, hipokalcemii, kwasicy metabolicznej i hipoglikemii, czego konsekwencją mogą być arytmie serca, ogólne osłabienie i skurcze mięśni, a nawet utrata świadomości. Niebezpieczne są także powikłania wtórne, np. hipotermia, udar oraz zapaść krążeniowa. 

Postępowanie terapeutyczne w przypadku zakażenia przecinkowcem cholery opiera się na stopniowym nawadnianiu chorego (niekiedy dożylnym), a także wdrożeniu kuracji antybiotykowej. Wśród najczęściej stosowanych antybiotyków wymienia się tetracykliny, jednak niekiedy stosuje się także doksycyklinę, cyprofloksacynę czy kotrimoksazol [1].

Czy grozi nam epidemia cholery?

Cholera jest chorobą wysoce zaraźliwą, przez co przyczyniła się do wystąpienia kilku epidemii zarówno na Starym Kontynencie, jak i w innych rejonach świata. W Polsce choroba zebrała największe żniwo w pierwszej połowie XIX wieku. “Dotarła” do kraju za sprawą wosk rosyjskich i zdziesiątkowała nie tylko obcych żołnierzy, ale również wielu naszych rodaków [1, 2].

Wciąż jednak słyszymy o lokalnych ogniskach choroby — w ostatnim czasie mówi się, chociażby o potencjalnym zagrożeniu epidemią na terenie Ukrainy. Jest to oczywiście związane z uszkodzoną kanalizacją i związanym z tym niekontrolowanym mieszaniem ścieków i wody pitnej. Do sprawy odniosło się WHO — organizacja uruchomiła produkcję szczepionek, które mogliby przyjmować mieszkańcy zagrożonych terenów [5].

Na świecie występują tereny, gdzie cholera wciąż lokalnie zbiera swoje żniwo — są to m.in. Indonezja, gdzie epidemia trwa od 1961 roku do dziś. Stamtąd została przeniesiona w niektóre obszary Afryki, Ameryki Północnej i Południowej. Głośno było również o epidemii cholery na Haiti, która miała miejsce w 2010 roku — zmarło wówczas ok. 10 tys. osób. Ostatnie informacje z tego kraju również są niepokojące — na początku października br. tamtejsze Ministerstwo Zdrowia poinformowało o kilku przypadkach cholery wśród mieszkańców. Podejrzewa się, że lokalne ognisko choroby jest pośrednio spowodowane wstrzymaniem produkcji wody butelkowanej na wyspie [6].

Profilaktyka cholery — jak uchronić się przed zakażeniem?

Skuteczną ochroną przed zakażeniem cholerą jest przestrzeganie zaleceń sanitarnych, mycie rąk każdorazowo po skorzystaniu z toalety i unikanie spożywania nieprzegotowanej, niefiltrowanej wody. Stosujmy się do tych zasad szczególnie wtedy, gdy podróżujemy do krajów, w których występują lokalne ogniska cholery. Korzystajmy wówczas z wody butelkowanej — także do mycia zębów, warzyw i owoców oraz gotowania.

Dostępne są doustne szczepionki rekomendowane przez WHO: Euvichol, Shanchol oraz Dukoral. Euvichol i Schanchol są wykorzystywane głównie w masowych akcjach wyszczepiania ludności. Dukoral to szwedzka szczepionka zarejestrowana w Polsce – może być stosowana u osób (dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia) podróżujących do krajów, w których występują lokalne ogniska choroby. Przyjmuje się ją w dwóch dawkach, zachowując 1-6 tygodni odstępu. Zaleca się, aby po podaniu drugiej dawki przyjąć dawkę przypominającą (po ok. 2 latach u dorosłych i dzieci powyżej 6 roku życia). U dzieci w wieku 2-6 lat odporność utrzymuje się około pół roku – po tym czasie należy podać dawkę przypominającą. Ze względu na to, że szczepionkę przyjmuje się doustnie, należy wstrzymać się od spożywania pokarmów przynajmniej 1 godzinę przed aplikacją dawki, a także jedną godzinę po spożyciu szczepionki [1, 2, 3, 4].

Tężyczka to choroba, która polega na wzmożonej pobudliwości nerwów kontrolujących skurcze mięśni. W efekcie dochodzi do nadmiernych skurczów. Dotyczy to zarówno mięśni szkieletowych jak i gładkich. Istnieją dwie postacie choroby:

• tężyczka jawna: w jej przypadku dochodzi do zaburzeń gospodarki wapnia. Pierwiastek ten bierze udział w kurczliwości mięśni oraz przesyłaniu bodźców nerwowych. U chorych z tężyczką diagnozuje się niedobór wapnia oraz zaburzenia pogłębiające ten niedobór, czyli nadmiar fosforu w organizmie oraz silną alkalozę. 
• tężyczka utajona: charakteryzuje się niespecyficznymi objawami. Poziom wapnia może być w normie. Obserwuje się jednak niedobory magnezu i podwyższenie poziomu pH w organizmie [1,2]. 

Jakie są przyczyny tężyczki?

Przyczyny tężyczki mogą być różnorodne, wśród nich najważniejsze to:

1. hipokalcemia, czyli zbyt niski poziom wapnia we krwi;
2. hipomagnezemia, czyli zbyt niski poziom magnezu we krwi;
3. hipokaliemia, czyli zbyt niski poziom potasu we krwi;
4. niewydolność przytarczyc, które regulują poziom wapnia we krwi;
5. nadużywanie alkoholu, prowadziące do niedoborów elektrolitowych;
6. leki, takie jak diuretyki, które mogą zaburzać równowagę elektrolitów.

Stres a tężyczka. Czy to choroba zestresowanych ludzi?

Stres może bezpośrednio wpłynąć na pojawienie się tężyczki, ponieważ wywołuje w organizmie szereg reakcji, które zakłócają normalne funkcjonowanie mięśni i nerwów. Kiedy jesteśmy pod wpływem stresu, nasze ciało traci ważne minerały, takie jak wapń i magnez, które są niezbędne do prawidłowej pracy mięśni. Dodatkowo, stres zwiększa produkcję adrenaliny, co może obniżyć poziom wapnia w krwi, prowadząc do skurczów mięśniowych. Ponadto, reakcja na stres może prowadzić do przyspieszonego oddychania, co zmniejsza ilość dwutlenku węgla w krwi i może wywołać skurcze. Stres również zachęca do przyjmowania niezdrowych nawyków, które mogą dodatkowo pogarszać równowagę minerałów w organizmie. W ten sposób stres tworzy warunki sprzyjające rozwojowi tężyczki, wpływając negatywnie na zdrowie mięśni i nerwów.

Jakie są objawy tężyczki?

Do typowych objawów tężyczki zaliczamy drętwienie i mrowienie w ciele. Najczęściej dotyczy to opuszków palców i okolicy ust. Podczas napadu tężyczki dochodzi do skurczów mięśni w całym ciele. Czasem taki napad przypomina padaczkę i właśnie od różnicowania między padaczką a tężyczką rozpoczyna się diagnostykę. Do niespecyficznych objawów tężyczki jawnej, które są charakterystyczne dla tężyczki utajonej, należą:

• przewlekłe zmęczenie;
• zaburzenia nastroju;
• drażliwość;
• potliwość;
• bóle głowy;
• bóle brzucha;
• drżenie mięśni [1-3].

Tężyczka: jakie badania wykonać w celu zdiagnozowania choroby?

Standardem w diagnozie tężyczki jest tak zwana próba tężyczkowa, w której przeprowadza się badanie potencjałów z elektrody igłowej umieszczonej w dłoni w odpowiednich warunkach. Niestety dzięki temu badaniu można odczytać jedynie, czy w mięśniach doszło do zaburzeń elektrolitowych, co nie zawsze jest jednoznaczne z występowaniem tężyczki. Kolejnym badaniem jest podanie pacjentowi soli wapnia i magnezu, a następnie obserwowanie efektów. Poprawa stanu zdrowia jest często interpretowana jako występowanie tężyczki. Często jednak zdarza się, że pomimo badań niewskazujących na występowanie schorzenia, stawiana jest diagnoza na podstawie samego wywiadu. Z tej przyczyny tężyczka jest uznawana za chorobę ciężką do diagnozy, ze względu na różnorakość postaci i przyczyn występowania [1]. 

Jak leczyć tężyczkę?

To jak leczyć tężyczkę zależy od zdiagnozowanych zaburzeń. Jeśli występują niedobory magnezu oraz wapnia, leczenie rozpoczyna się od uzupełnienia pierwiastków. Warto też wdrożyć dietę uzupełniającą pokarm w wapń i magnez. Jeśli tężyczka jest wynikiem występującej choroby, to leczenie schorzenia opiera się o terapię choroby podstawowej [2]. 

Czy tężyczka jest groźna?

Tężyczka sama w sobie może być nieprzyjemna i powodować dyskomfort, ale zazwyczaj nie jest bezpośrednio groźna dla życia. Objawy tężyczki mogą być alarmujące i nieprzyjemne dla osoby doświadczającej tych symptomów. W przypadkach łagodnych, tężyczka może być zarządzana poprzez <a href=”/tag/suplementacja-mineralow/” title=”suplementacja minerałów” class=”to-tag” data-termid=”32900″>suplementację minerałów (takich jak wapń i magnez) oraz poprzez zmiany w stylu życia, które pomagają utrzymać równowagę elektrolitów w organizmie.

Jednak w niektórych sytuacjach, jeśli tężyczka jest wynikiem poważniejszych zaburzeń metabolicznych, takich jak hipokalcemia (niski poziom wapnia we krwi) spowodowana przez hipoparatyreoidyzm, czy zaburzenia równowagi elektrolitowej, może wymagać bardziej intensywnego leczenia. Nieleczona, może prowadzić do komplikacji, takich jak trwałe skurcze mięśni, które mogą wpływać na oddychanie lub powodować inne poważne problemy zdrowotne.

Czy można zapobiec wystąpieniu tężyczki?

O zapobieganiu tężyczce powinny pomyśleć osoby, które przebyły zabieg usunięcia przytarczyc, cierpią na nowotwór tarczycy. Także dla osób, które mają zaburzenia wchłaniania pokarmu, czyli takich z chorobami jelit suplementacja magnezu i wapnia jest dobrym wyborem. Warto pamiętać o lekach, które mogą spowodować zaburzenia elektrolitowe. Są to leki moczopędne stosowane w nadciśnieniu tętniczym, takie jak diuretyki pętlowe (furosemid, torasemid: Furosemidum, Diured, Toramide, Trifas) [2,3].

Podsumowanie

Tężyczka jest zaburzeniem charakteryzującym się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, co prowadzi do skurczów, mrowienia oraz drętwienia, głównie w obrębie dłoni, stóp i twarzy. Związana jest przede wszystkim z niskim poziomem wapnia w organizmie, ale również może być wywołana przez niedobory magnezu lub potasu, a także przez zmiany w równowadze pH krwi. Stres, nadużywanie alkoholu, niektóre leki oraz zaburzenia funkcjonowania przytarczyc mogą również przyczyniać się do jej wystąpienia. Chociaż tężyczka często wiąże się z dyskomfortem, to w większości przypadków nie jest stanem zagrażającym życiu i może być efektywnie leczona poprzez suplementację odpowiednich minerałów i zmiany w stylu życia. Ważne jest, aby osoby doświadczające jej objawów skonsultowały się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze przyczyny i zapobiec ewentualnym komplikacjom.

Jak działają bakterie próchnicotwórcze?

Dopóki nasze szkliwo jest w dobrej kondycji, nie mamy powodów, aby martwić się próchnicą. Tymczasem liczby i statystyki są nieubłagane — ponad 90% dorosłych Polaków cierpi na próchnicę. U podstaw takiego stanu rzeczy należy upatrywać nieodpowiedniej higieny jamy ustnej oraz niewłaściwych nawyków żywieniowych — częstego podjadania, czy spożywania dużej ilości cukrów. (Czytaj także: Choroby przyzębia a COVID-19)

W trakcie jedzenia pH w naszej jamie ustnej spada. Wynika to z aktywności bakterii tworzących naszą płytkę nazębną. Pożywką dla nich są węglowodany (cukry), które dostarczamy wraz z pożywieniem. Bakterie te chętnie z nich korzystają, a następnie przekształcają je w kwasy, którymi obficie oblewają powierzchnie naszych zębów. Gdy pH w jamie ustnej spada, minerały odpowiadające na twardość szkliwa po prostu się wypłukują. Tym samym rozpoczyna się proces demineralizacji. W kontrze staje nasza ślina, która ma za zadanie przywrócić właściwe pH. Póki te dwa procesy są w równowadze, próchnica się nie rozwija.

Problem się jednak zaczyna, gdy proces demineralizacji bierze górę. Częste podjadanie, zwłaszcza słodkich pokarmów, oraz niedokładne lub zbyt rzadkie mycie zębów i usuwanie płytki nazębnej sprawiają, że nasze zęby są nieustannie narażone na działanie kwasów. Szkliwo zaczyna ulegać odwapnieniu, a w konsekwencji zaczyna się kruszyć i powstaje ubytek [1].

Jak działa fluor?

Regularne stosowanie fluoru (np. w formie pasty do zębów lub płynu do płukania jamy ustnej) w odpowiednim stężeniu wzmacnia szkliwo oraz uodparnia je na działanie kwasów wytwarzanych przez bakterie. Fluor wbudowuje się w strukturę hydroksyapatytu, znajdującego się naturalnie w szkliwie, tworząc tym samym fluoroapatyt. Co więcej, regularne stosowanie past z tym pierwiastkiem pozwala na stworzenie jego „zapasu” na powierzchni zębów. Niewidoczny gołym okiem wodorotlenek wapnia magazynuje fluor i uwalnia go wówczas, gdy pH w jamie ustnej spada. Nie mniej ważnym mechanizmem działa fluoru jest jego bezpośredni wpływ na bakterie próchnicze. Dostając się do ich wnętrza, zaburzają ich naturalne procesy. W wyniku tego bakterie tracą m.in. zdolność wykorzystywania cukru i przekształcania go na szkodliwe kwasy [2].

Fluoroza jako koronny argument przeciwników pasty z fluorem

Wielu przeciwników fluoru w pastach do zębów często używa argumentu o fluorozie i zatruciu tym pierwiastkiem. Oczywiście, jest to sensowny argument — fluor rzeczywiście może okazać się trujący w NADMIARZE. Jednak przekroczenie zalecanych dawek fluoru jest niezwykle trudne, aby nie powiedzieć — niemożliwe. Aby przekroczyć zalecaną dobową ilość fluoru, należałoby jednocześnie stosować np. tabletki z fluorem wraz z fluorowaną wodą [2,3].

Działania niepożądane 

Wszelkie działania niepożądane są ściśle zależne od przyjętej dawki, jak również od czasu ekspozycji. Może on powodować m.in. zahamowanie niektórych szlaków enzymatycznych. Przewlekłym zatruciem fluorem jest popularna fluoroza zębów stałych. Warunkuje ona zmieniony wygląd zębów oraz zmniejsza ich wytrzymałość. Z kolei zatrucia ostre występują niezwykle rzadko. Dochodzi do nich zazwyczaj w wyniku połknięcia bardzo dużej dawki fluoru. Objawiają się one:

• bólem brzucha i wymiotami;
• zwiększonym wydzielaniem śliny;
• bólem głowy;
• osłabieniem;
• skurczami i drgawkami kończyn;
• niewydolnością układu sercowo-naczyniowego;
• spadkiem ciśnienia tętniczego;
• hipokalcemią (obniżonym poziomem jonów wapnia) oraz hipokaliemią (obniżonym poziomem jonów potasu) [3].

Ile fluoru można spożyć w ciągu dnia?

Dorosły człowiek może dziennie przyjąć 3-4 mg fluoru, zaś maksymalne dopuszczalne dzienne spożycie fluoru w przypadku dziecka wynosi 0,05 mg/kg masy ciała. Co to oznacza w praktyce? Matematyka nie kłamie — 10-kilogramowe dziecko może zatem bezpiecznie przyjąć 0,5 mg fluoru dziennie (0,05 mg x masa ciała). Stosując pastę 1000 ppm u 10-kilogramowego dziecka dwa razy dziennie, używając jednorazowo śladowej ilości pasty, podaje się mu wówczas zaledwie 0,2 mg fluoru. Jest to ilość dwukrotnie mniejsza od dziennej maksymalnej dawki. Patrząc na powyższe liczby łatwo stwierdzić, że przedawkowanie fluoru podczas szczotkowania zębów jest niemal niemożliwe [4,5].

Co zrobić, gdy dziecko zje dużą ilość pasty do zębów?

Małe dziecko nie rozumie zagrożeń płynących z otaczającego go świata. W skrajnych przypadkach może zatem dojść do sytuacji, gdy maluch zje bardzo dużą ilość pasty z fluorem na raz. Pierwszym krokiem powinno być sprowokowanie u niego wymiotów, a następnie podanie dużych ilości mleka. Konieczna jest także konsultacja ze specjalistą [4,5].

Przedawkowanie fluoru, stosując pasty do zębów lub płyny do płukania jamy ustnej, jest obarczone niezwykle małym ryzykiem. Warto nadmienić, że połykanie pasty to domena zazwyczaj tylko dzieci, dlatego to w tej grupie szczególnie zwraca się uwagę na całkowitą dzienną podaż fluoru. Starsze dzieci i dorośli wypluwają pastę po myciu zębów, dlatego w ich przypadku ryzyko przedawkowania jest jeszcze mniejsze. Stosowanie past z fluorem niesie ze sobą szereg korzyści dla stanu naszego uzębienia. Choć nie uchronią nas całkowicie przed próchnicą, stanowią niewątpliwie bardzo skuteczne narzędzie profilaktyczne.

Cukrzyca ciążowa — patogeneza

Cukrzyca ciążowa rozwija się najczęściej w II połowie ciąży. Jest to związane ze wzrostem w tym okresie stężenia takich hormonów jak: estrogeny, progesteron, czy kortyzol. Prowadzi to do fizjologicznego nasilenia insulinooporności. Co więcej, łożysko wydziela insulinazy, czyli enzymy rozkładające insulinę. Zapotrzebowanie organizmu na insulinę pod koniec ciąży może być nawet 2-krotnie wyższe niż w jej początkowym okresie. Jest ono najczęściej rekompensowane poprzez zwiększoną produkcję jej przez trzustkę. Jednak zdarza się, że jej wydzielanie jest zbyt małe. Wtedy, dochodzi do hiperglikemii, co ma odzwierciedlenie w zbyt wysokim stężeniu glukozy we krwi [1,2].

Cukrzyca ciążowa — czynniki ryzyka

Do czynników predysponujących do wystąpienia cukrzycy ciążowej zaliczymy przede wszystkim te, które nasilają zjawisko insulinooporności. Należy tu wymienić:

• nadmiar tkanki tłuszczowej;
• niską aktywność fizyczną;
• wiek przyszłej mamy powyżej 35 lat;
• poronienie/a we wcześniejszych ciążach;
• zespół policystycznych jajników;
• stwierdzone nadciśnienie tętnicze;
• występowanie cukrzycy w rodzinie;
• stwierdzenie cukrzycy ciążowej we wcześniejszych ciążach;
• wielorództwo [2].

Cukrzyca ciążowa — objawy i diagnostyka

Cukrzyca ciążowa zazwyczaj rozwija się całkowicie bezobjawowo. W związku, z czym można ją zdiagnozować tylko i wyłącznie poprzez badanie stężenia glukozy we krwi. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego badanie przesiewowe w kierunku wykrycia cukrzycy ciążowej powinno odbywać się już na początku ciąży, najlepiej przy pierwszym kontakcie przyszłej mamy z lekarzem ginekologiem. Powinno ono polegać na:

• szczegółowym wywiadzie pozwalającym ocenić występowanie czynników zwiększających ryzyko wystąpienia cukrzycy w trakcie ciąży;
• zleceniu oznaczenia stężenia glukozy we krwi na czczo.

W przypadku stwierdzenia czynników ryzyka cukrzycy ciążowej bądź gdy oznaczone stężenie glukozy we krwi jest zbyt wysokie, zaleca się wykonanie doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT) już na początku ciąży [2,4].

W przypadku pozostałych kobiet OGTT należy wykonać między 24. a 28. tygodniem ciąży. Cukrzycę ciążową rozpoznaje się w przypadku, gdy chociaż jedno z poniższych kryteriów zostaje spełnione [3]:

Cukrzyca ciążowa — leczenie

Terapia cukrzycy ciążowej powinna opierać się przede wszystkim na dwóch aspektach:

Wybor właściwej diety

U kobiet w ciąży z prawidłową wagą ciała, dzienne zapotrzebowanie energetyczne wynosi ok. 35 kcal/1 kg masy ciała, a u kobiet z nadwagą 25-30 kcal/1 kg masy ciała. Ponadto, istotne jest, aby przyrost masy ciała w trakcie ciąży nie był większy niż 8-12 kg. Aby osiągnąć te założenia, należy stosować się do kilku zaleceń dietetycznych:

• spożywać w równych odstępach czasu 5-6 posiłków dziennie;
• spożywane węglowodany powinny charakteryzować się niskim indeksem glikemicznym;
• spożywać posiłki zawierające zarówno tłuszcze nasycone jak i nienasycone.

Aktywność fizyczna

Regularna aktywność fizyczna pozytywnie wpływa na regulację gospodarki węglowodanowej. Wysiłek fizyczny zwiększa wrażliwość komórek na insulinę, dzięki czemu obniżona zostaje glikemia. Aktywność fizyczna u kobiet w ciąży powinna być umiarkowana. Zalecane są spacery, gimnastyka, joga, czy pływanie [3,4].

Jeśli po wdrożeniu właściwej diety, a także zwiększeniu aktywności fizycznej nie uzyskuje się poprawy wartości glikemii, należy wdrożyć insulinoterapię. Dotyczy to nawet 20-30% przypadków cukrzycy ciążowej. Zaleca się, aby stosowane były insuliny długodziałające, a ich podawanie było ściśle skorelowane z uzyskanymi wynikami codziennych pomiarów glikemii. Co ważne, samokontrola stężenia glukozy we krwi powinna być standardowym działaniem jako element terapii cukrzycy ciążowej [3].

U kobiet w ciąży niezalecane jest natomiast stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych. Jest to związane z obawą o wystąpienie skutków ubocznych wobec rozwijającego się płodu, a także wątpliwościami wynikającymi z braku badań potwierdzających ich skuteczność w leczeniu cukrzycy ciążowej  [5].

Cukrzyca ciążowa — powikłania

Nieleczona cukrzyca ciążowa może prowadzić do ciężkich powikłań, które mogą stanowić zagrożenie zarówno dla matki, jak i nowo narodzonego dziecka. Do najczęstszych należy zaliczyć:

• makrosomia noworodka: stwierdza się ją u nawet 40% noworodków urodzonych przez kobiety, u których stwierdzono cukrzycę ciążową. Noworodek z makrosomią charakteryzuje się dużą masą urodzeniową (4000-4500g), cushoidalnym wyglądem (okrągła, pełna twarz), a także żywoczerwoną skórą. Występowanie makrosomii wiąże się ponadto z większym ryzykiem wystąpienia urazów okołoporodowych;
• wcześniactwo: przedwczesne rozwiązanie ciąży dotyczy nawet 30% ciąż, w trakcie których stwierdzono cukrzycę. Wiąże się to z większym ryzykiem wystąpienia niedotleniania u dziecka, zaburzeń funkcjonowania jego układu oddechowego, czy różnego rodzaju infekcji;
• występowanie wad wrodzonych: cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko wystąpienia wad wrodzonych, dotyczących m.in. układu sercowo- naczyniowego i układu nerwowego;
• zaburzenia metaboliczne u noworodków: cukrzyca ciążowa zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia takich zaburzeń metabolicznych jak insulinooporność, hipomagnezemia, czy hipokalcemia. Również predysponuje ona do rozwoju cukrzycy, a także otyłości.

Odpowiednio wczesne rozpoznanie cukrzycy ciążowej daje szansę na zmniejszenie ryzyka wystąpienia potencjalnych powikłań u przyszłej mamy, a także urodzenie zdrowego dziecka. W tym celu niezbędne jest stosowanie się do kilku podstawowych zasad. Po pierwsze należy stale monitorować glikemię, wdrożyć nowe zasady żywieniowe, a także zwiększyć swoją aktywność fizyczną. Kobieta ze stwierdzoną cukrzycą ciążową musi zrozumieć, jak bardzo są to istotne aspekty — nie tylko dla jej zdrowia, ale również dla jej dziecka (czytaj też: Jakie leki są przeciwwskazane u diabetyków?).

Porównywane substancje czynne – czym się charakteryzują?

W niniejszym opisie porównamy trzy substancje czynne: teryparatyd, abaloparatyd oraz romosozumab. Wszystkie należą do nowoczesnych leków stosowanych w leczeniu osteoporozy, choć różnią się pod względem mechanizmu działania, wskazań oraz grup pacjentów, dla których są przeznaczone¹²³.

• Teryparatyd oraz abaloparatyd to peptydy o budowie zbliżonej do fragmentu parathormonu (PTH), które pobudzają tworzenie nowej tkanki kostnej, działając głównie na komórki kościotwórcze (osteoblasty)⁴⁵.
• Romosozumab to przeciwciało monoklonalne, które hamuje aktywność białka zwanego sklerostyną, przez co jednocześnie pobudza tworzenie kości i ogranicza jej utratę⁶.
• Wszystkie te leki podaje się we wstrzyknięciach podskórnych, jednak schematy podania i długość leczenia różnią się pomiędzy substancjami⁷⁸⁹.
• Ich głównym celem jest wzmocnienie struktury kości oraz zmniejszenie ryzyka złamań u osób z wysokim ryzykiem ich wystąpienia¹²³.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się daną substancję?

Teryparatyd i abaloparatyd są stosowane w leczeniu osteoporozy, ale nieco różnią się zakresem wskazań i grupą pacjentów, którym są dedykowane. Romosozumab natomiast ma nieco inne miejsce w terapii i inny profil wskazań¹²³.

• Teryparatyd jest przeznaczony do leczenia osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn z wysokim ryzykiem złamań, a także w osteoporozie wywołanej długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów¹.
• Abaloparatyd jest wskazany wyłącznie u kobiet po menopauzie, u których występuje zwiększone ryzyko złamań. Nie stosuje się go u mężczyzn ani w osteoporozie posterydowej².
• Romosozumab stosuje się w leczeniu ciężkiej osteoporozy u kobiet po menopauzie z wysokim ryzykiem złamań. Nie jest przeznaczony dla mężczyzn ani do leczenia osteoporozy wywołanej przez sterydy³.

Pod względem wieku, teryparatyd oraz romosozumab mogą być stosowane u osób starszych, bez konieczności zmiany dawki ze względu na wiek⁷⁹. Abaloparatyd również nie wymaga modyfikacji dawki u pacjentek w podeszłym wieku⁸.

¹²³⁷⁹⁸

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – podobieństwa i różnice

Teryparatyd i abaloparatyd są podobne pod względem działania – pobudzają proces tworzenia nowej kości, ale mają różnice w budowie i powinowactwie do receptorów. Romosozumab działa odmiennie – nie jest fragmentem parathormonu, lecz przeciwciałem skierowanym przeciw białku hamującemu budowę kości⁴⁵⁶.

• Teryparatyd i abaloparatyd aktywują receptor PTH1, stymulując osteoblasty do budowy nowej tkanki kostnej, ale abaloparatyd jest bardziej podobny do peptydu PTHrP i działa nieco krócej, przez co mniej nasila rozpad kości⁵.
• Romosozumab blokuje sklerostynę, co powoduje jednocześnie pobudzenie budowy kości i zahamowanie jej utraty. Dzięki temu jego działanie jest bardziej złożone i szybciej zwiększa masę kostną⁶.

Właściwości farmakokinetyczne tych leków także się różnią:

• Teryparatyd i abaloparatyd po podaniu podskórnym osiągają maksymalne stężenie w ciągu około 0,5–1 godziny, a ich czas działania jest krótki¹³¹⁴.
• Romosozumab ma dłuższy czas działania – maksymalne stężenie osiąga po kilku dniach, a efekty utrzymują się długo, co pozwala na podawanie leku raz w miesiącu¹⁵.

^456131415

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te substancje?

Wszystkie omawiane substancje mają przeciwwskazania, ale różnią się one w kilku ważnych aspektach¹⁰¹¹¹².

• Teryparatyd i abaloparatyd są przeciwwskazane u osób z hiperkalcemią (za wysokim poziomem wapnia we krwi), ciężkimi zaburzeniami czynności nerek oraz u osób z chorobami metabolicznymi kości (poza osteoporozą)¹⁰¹¹.
• Obie substancje nie mogą być stosowane u osób po radioterapii kośćca oraz u pacjentów z nowotworami kości lub przerzutami do kości¹⁰¹¹.
• Romosozumab jest przeciwwskazany u osób po przebytym zawale serca lub udarze mózgu oraz u pacjentek z hipokalcemią (za niskim poziomem wapnia)¹². Dodatkowo, nie powinien być stosowany u osób z dużym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych¹⁶.
• Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia piersią¹⁰¹¹¹².

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Podczas wyboru leku lekarz zwraca uwagę na indywidualne cechy pacjenta, w tym wiek, płeć, choroby współistniejące oraz tryb życia⁷⁸⁹.

• Dzieci i młodzież: żadna z tych substancji nie jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży – bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone⁷⁸⁹.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: wszystkie są przeciwwskazane w tych grupach, ze względu na brak badań potwierdzających bezpieczeństwo¹⁰¹¹¹².
• Prowadzenie pojazdów: teryparatyd i abaloparatyd mogą powodować zawroty głowy i przemijające niedociśnienie, więc osoby, u których wystąpią te objawy, powinny powstrzymać się od prowadzenia pojazdów do czasu ich ustąpienia¹⁷¹⁸. Romosozumab nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów¹⁹.
• Osoby z chorobami nerek lub wątroby: teryparatyd i abaloparatyd nie powinny być stosowane przy ciężkiej niewydolności nerek⁷⁸, a w przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności nerek – wymagają ostrożności. Romosozumab można stosować przy zaburzeniach nerek, ale u osób z ciężką niewydolnością lub dializowanych należy monitorować poziom wapnia⁹¹⁶.

Tabela porównawcza – najważniejsze cechy substancji czynnych

Nowoczesne leczenie osteoporozy – różnice, które mają znaczenie

Teryparatyd, abaloparatyd i romosozumab są skutecznymi lekami stosowanymi w leczeniu osteoporozy, ale wybór konkretnego preparatu zależy od wskazań, wieku i stanu zdrowia pacjenta. Teryparatyd oraz abaloparatyd pobudzają budowę nowej kości poprzez działanie na receptory PTH, jednak abaloparatyd jest dedykowany wyłącznie kobietom po menopauzie. Romosozumab, dzięki swojemu unikalnemu mechanizmowi, działa dwutorowo – pobudza budowę kości i hamuje jej utratę, ale nie może być stosowany u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi. Każdy z tych leków wymaga szczegółowej kwalifikacji do terapii i nadzoru lekarza, a różnice w przeciwwskazaniach i bezpieczeństwie stosowania sprawiają, że dobór terapii jest zawsze indywidualny.